Bölge Adliye Mahkemesi 2022/1906 E. 2026/568 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2022/1906

KARAR NO: 2026/568

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ: 21/09/2022

NUMARASI: 2021/191 Esas - 2022/549 Karar

DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 26/03/2026

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince ve davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında 13.03.2017 tarihinde ... Sözleşmesi akdedilmiş olup, sözleşmenin akdedilmesinin üzerinden yaklaşık 4 ay geçtikten sonra, davalı şirketin ilk 6 aylık yakıt alımları baz alınarak yapılan hesaplamada, aylık yakıt alımı ortalamasında %50 nispetinde azalma olduğunun görüldüğünü, bu durumun, taraflar arasında akdedilen ... Sözleşmesi’nin feshini düzenleyen 8. maddesine açıkça aykırılık teşkil ettiğini, bununla birlikte, davalı şirketin Doğrudan Borçlandırma Sistemi dahilinde kullandığı 10.000,00 TL olan kredi limitinin,14.10.2018 tarihinde 0,00 TL olarak değiştiği bilgisinin davacı şirkete ulaştığını, bu durumun da davacıya sözleşmeyi tek taraflı olarak derhal fesih yetkisi verdiğini, nitekim sözleşmenin davacı tarafından haklı sebeple tek taraflı olarak feshedildiğini, bu nedenle davacı tarafından sözleşmenin 8. Maddesinde kararlaştırılmış olan cezai şarta istinaden, 68.534,40 TL bedelli faturanın düzenlendiğini, yine “Sözleşme Fesih Bedeli” açıklamalı 161.592,15 TL ve

“Auto Araç Çıkarma” açıklamalı 278,01 TL bedelli faturaların düzenlendiğini, fatura bedellerinin takip ve tahsili amacıyla ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı

dosyasıyla ilamsız icra takibi başlatılmış ancak anılan takibe davalının itiraz ettiğinden takibin

durduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına ve ihtiyati

hacze karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin yaklaşık 60 yıldır faaliyette bulunan sektöründe öncü olan bir sanayi kuruluşu olduğunu ve davalı şirketin üretim yapan ve yurt dışına onlarca ülkeye ihracat yapan, yanında yüzlerce kişi çalışan bir firma olduğunu, davalı şirket ile davacı şirket arasında 2010 yılından beri davacı şirketin akaryakıt istasyonlarından akaryakıt alınması ve buna bağlı olarak birtakım hizmetlerden istifade edilmesi ile ilgili sözleşmeler imzalandığını, en son sözleşmenin ise 13.03.2017 tarihinde yapıldığını, davacı şirketle bu sözleşme imzalandıktan sonra; davalı şirketin sıkça kullandığı güzergâhlarda; davacı şirketin birçok istasyonu kapandığını, bu durum davalı şirket için sözleşmeyi çekilmez hale getirdiğini, davalı şirketin sözleşmeden beklediği faydayı ortadan kaldırdığını, davalı şirketin davacı şirketle yapılan sözleşmedeki sisteme dahil olan araçları; akaryakıt alabilmek için; davalı şirketin kullandığı güzergahtaki davacı şirkete ait istasyonların sayısının düşmesi ve kapanması nedeni ile güzergahlarını değiştirmekte ilave yol mesafesi kat etmekte bu durum ise hem zaman hem de fazladan akaryakıt kullanılmasına yol açtığını, davalı şirketin araçları günde 15 -20 km fazla yol kat etmek zorunda kaldığını, davalı şirketin yoğun olarak kullandığı belirtilen güzergâhlardaki davacı şirketin akaryakıt istasyonu sayısında ciddi bir eksilme olunca; davalı şirket yetkilileri durumu derhal davacı şirkete bildirdiğini, davalı şirket çalışanı bu sözleşmeleri takip eden...; davacı şirket sorumlusu ...’la önce telefonla görüştüğünü ve sonra maille durumu bildirdiğini, 27 Kasım 2017 Pazartesi günü saat 6.02’de ....tr adresinden ....tr adresine gönderdiği elektronik postada hizmet alımında aksamalar yaşandığını ve istediği yazıyı ekte gönderdiğini belirten bir elektronik posta yolladığını, davacı şirketten herhangi bir dönüş olmaması üzerine .... Noterliğinden 24 Ocak 2018 tarih ve ...numaralı ihtarname gönderildiğini, bu ihtarnamede; davacı şirketin davalı şirketin çok yoğun kullandığı güzergahlarda davacı şirketin akaryakıt istasyonu sayısının düşmesinin davalı şirket açısından sözleşmeden beklenen faydayı ortadan kaldırdığını, sözleşmenin ihtarnamenin feshinden sonra feshedileceğini davacı şirkete bildirildiğini, davacı şirketin de ihtarnameye .... Noterliğinden gönderdiği 25 Temmuz 2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile cevap verdiğini, davacı şirketin verdiği cevapta sözleşmenin davalı tarafından süresinden önce haksız olarak feshedildiğini; eski sözleşmenin devamı için mutabakat sağlandığını ve sözleşmede belirlenen yükümlükleri yerine getirmediklerinden dolayı bu sefer sözleşmeyi kendilerinin haklı olarak fesih ettiklerini ve 68.534,40-TL sözleşme fesih bedelinin ödenmesini araçlarda takılı bulunan APE’lerin demontajının sağlanmasını ve ...’ya teslimini talep ettiğini, davacı şirketin ihtarnamesine ... Noterliği’nin 31 Temmuz 2018 tarih .......tarihli ihtarnamesi ile cevap verildiğini, ihtarnamede; 24.07.2018 tarihli ihtarname ile gönderilen faturaya itiraz ettiklerini ve araçlara ihtarnamede belirtilen APE cihazlarının 5 yıldır takılmadığını, bakır bir telin takıldığını ve sistemden çıkartılan araçlardan bu tel parçalarının davacı şirket sorumlularının verdiği talimatla söküldüğünü; APE cihazları takılmadığı için araç başına 250 Dolar cezai şartın istenemeyeceğini, ihtarname ekinde gönderilen faturaya bu sebeple itiraz edildiğini; belli sayıda aracın sözleşmeye göre sistemden faydalanacağı konusunda bir taahhüdün olmadığını ve önceki ihtarnamelerde de belirtildiği gibi, davalının çok sık kullandığı güzergahlarda davacı şirkete ait 3-4 istasyonun kapatılmış olmasının sözleşmeyi çekilmez hale getirdiğini, bu durumu düzeltmek için davacının herhangi bir girişimde bulunmadığını ve bu sebeple sözleşmenin feshedildiğinin belirtildiğini, sözleşmenin feshinden sonra sözleşmenin devamı için mutabakat sağlanmadığını ve sözleşmenin feshinden sonrada davalı şirketin araçları davacı şirketin istasyonlarından, sözleşmeye göre akaryakıt almadıklarını, tüm bu ihtarnamelere rağmen davacı şirketin; davalı şirkete elektronik posta yolu ile 17.01.2020 tarihli 161.592,15-₺ bedelli fatura gönderdiğini, bu faturaya da ... Noterliği’nin ... yevmiye numaralı 22 Ocak 2020 tarihli ihtarnamesi ile itiraz edildiğini, bunun üzerine davacı şirketin ihtarnamelerle itiraz ettikleri 68.534,40-₺ faturayı ve 161.592,15-₺ faturayı .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine koyduğunu ve yapılan bu takibe karşı icra takibine itiraz edildiğini, sonuç olarak yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; davacı şirketle davalı şirket arasında 13.03.2017 tarihinde imzalanan sözleşmeden sonra; davalının çok yoğun kullandığı güzergahlarda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonlarının kapanması sonucu davalının sözleşmeden beklediği faydanın ortadan kalktığını ve davacı şirketin davalı şirketin taleplerine rağmen bu durumu düzeltecek herhangi bir girişimde bulunmaması sebebi ile sözleşme davalı şirket tarafından 24 Ocak 2018 tarihli......... Noterliği'nden gönderilen ihtarname ile fesih edildiğini, davacı şirketin; sözleşme fesih bedeli olarak sözleşmeye ve hukuka aykırı olarak düzenlediği ve yasal sürelerinde itiraz edilen davalı şirketçe kabul edilmeyen 68.534,40-TL ve 161.592,15-TL ve 278.1-TL bedelli faturaların kaynaklanan alacak taleplerinin reddine; davacı haksız ve kötü niyetli icra takibinde bulunduğundan alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini, Mahkeme masraflarının ve ücreti vekaletin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI : İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " Taraflar arasında ... Müşteri Sözleşmesi'nin düzenlendiği, davacı ile davalı arasında arasında sözleşmeye dayalı olarak ticari ilişki ve buna bağlı olarak faturaya ve cari hesaba dayalı ilişkisinin bulunduğu davacının faturaya dayalı alacağını davalıya gönderilen faturalar karşılığında tahsil edememesi üzerine tahsili istemiyle icra dosyasında takip yaptığı, davalının yasal süresi içerisinde yaptığı itiraz üzerine takibin durmasına karar verildiği, davacı ve davalı tarafın ticari defterlerinin usulüne uygun olduğu, defterlerin tarafların lehine delil olarak kullanılabileceğinin anlaşıldığı, davacı şirketin dosyaya sunduğu ticari defterlerine takip konusu alacağa ilişkin faturaların işlendiği, davalı yan ticari kayıtlarında ise bu faturaların kayıtlı olmadığının yapılan bilirkişi incelemesi ile sabit olduğu, dosya kapsamında sunulmuş olan ihtarnamelerin ve sözleşme şartlarının birlikte değerlendirilmesinde davacının sözleşmeyi 25.07.2018 tarihinde haklı nedenle feshettiği, davacı yan ticari defter kayıtlarında yer alan 68.534,40-TL tutarlı faturanın sözleşmeyi feshetmesinden 8 gün önce sözleşme fesih bedeli açıklamalı faturayı düzenlediği, ancak düzenlenen faturanın karşılığının mevcut sözleşmede yer almadığı ve bu faturanın söz konusu davalı yan ticari kayıtlarında yer almadığı, bu fatura yönünden tarafların ticari kayıtlarının birbiri ile uyuşmadığı, yine sözleşmenin feshinden yaklaşık 18 ay sonra 1.01.2020 tarihli fesih bedeli açıklamalı faturanın karşılığının mevcut sözleşmede yer almadığı, bu faturanın neye istinaden düzenlendiğinin dosya kapsamından anlaşılamadığı ve davalı kayıtlarında bu faturaya ilişkinin herhangi bir kaydın olmadığı anlaşıldığından, taraflar arasında imzalanan mevcut düzenlemeye göre davacı yanın davalı tarafa ariyet teslim edilmiş olan APE'ler başına 250 USD cezai şart isteyebileceği anlaşıldığından ortalama aktif araç sayısı baz alınarak bilirkişi tarafından yapılan hesaplama yapılmış bu haliyle davacı tarafın takip konusu faturalardan dolayı davalıdan talep edilen miktarın bir kısmı yönünden alacaklı olduğunu ispat ettiği anlaşılmakla, düzenlenen uzman bilirkişi raporunun da mahkememizce dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli bulunması nedeniyle davacı tarafın davalıdan takip konusu faturalardan dolayı toplam 28.691,00-TL alacak miktarı kadar alacağının bulunduğu tespit edilmiş davanın kısmen kabulüne karar verilerek asıl alacak likit olduğundan hükmolunan asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının borçlu davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, ..." karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında 13.03.2017 tarihinde ... Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin akdedilmesinin üzerinden yaklaşık 4 ay geçtikten sonra da davalı şirketin ilk 6 aylık yakıt alımları baz alınarak yapılan hesaplamada aylık yakıt alımı ortalamasında %50 nispetinde azalma olduğu görüldüğünü ve bu durumun taraflar arasında akdedilen ... Sözleşmesi’nin feshini düzenleyen 8. maddesine açıkça aykırılık teşkil ettiğini, sözleşmenin feshe ilişkin maddesi incelendiğinde görülecektir ki düzenlenen sözleşmeye aykırılık hallerinden biri veya birkaçının gerçekleşmesi durumunda davacı şirkete hiçbir ihtara gerek olmaksızın derhal tek taraflı fesih hakkı tanındığını, bu nedenle davacı şirket tarafından sözleşmenin 8. maddesinde kararlaştırılmış olan cezai şarta istinaden, sözleşme ihlali gerçekleştirildiği öğrenildiğinde, sözleşme tek taraflı olarak derhal feshedilerek, ... Sözleşme fesih bedeli'ne ilişkin 68.534,40- TL bedelli fatura tanzim edildiğini, sözleşmenin feshedildiği, faturanın tanzim edildiği ve sözleşme'nin 6. maddesinde düzenlenen "müşterinin hak ve yükümlülükleri" hükmü uyarınca sözleşme'nin sona ermesinden itibaren en geç 1 ay içerisinde sözleşme süresi boyunca ariyeten teslim edilmiş olan ape'lerin demontajının sağlanarak eksiksiz ve çalışır vaziyette davacı şirkete teslim edilmesi gerekliliği, aksi takdirde ceza bedelinin fatura edileceği hususu davalı şirket'e ihtaren bildirildiğini, davalı şirket anılan ihtarnameye .... Noterliği'nin 31.07.2018 tarihli, ...... no'lu ihtarnamesi ile haksız olarak itiraz ettiğini, davacı şirket nezdindeki cari hesabının bildirilmesine ilişkin 31.12.2019 tarihli ... form no'lu mutabakat mektubu davalı şirkete iletildiğini, davacı şirketin tüm iyiniyetli girişimlerine rağmen davalı şirket, kesinleşen fatura bedellerini ödemekten imtina ettiğini, sözleşmenin feshine ilişkin yapılan değerlendirmenin taraflar arası sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu, 25.07.2018 tarihinde haklı nedenle feshettiği, davacı yan ticari defter kayıtlarında yer alan 68.534,40-TL tutarlı faturanın sözleşmeyi feshetmesinden 8 gün önce sözleşme fesih bedeli açıklamalı faturayı düzenlediği" yönündeki hatalı değerlendirme ile verilen kararın bozulması gerektiğini, davacı şirket akde aykırılığı öğrenmesi ile sözleşmeyi tek taraflı olarak derhal feshetmiş olup faturayı tanzim ettiğini ve akabinde işbu hususu .... Noterliği'nin 25.07.2018 tarihli ... no'lu ihtarnamesi ile bildirdiğini ve sözleşmede öngörülen ... fesih bedeline ilişkin düzenlenen faturaya konu borcu ödemeye davet ettiğini, bilirkişi raporunda eksik hesaplama yapıldığını, sözleşmenin sona ermesini takiben en geç 1 ay içerisinde, ariyet olarak davalıya teslim edilmiş olan ekipmanların iadesi gerektiğini, işbu iade gerçekleştirilmediğinden davacı şirket, sözleşmeyi fesih tarihinde davalı şirket zilyetliğinde bulunan ape'lerin bedelini tahsil etme hakkına sahip olduğunu, ek olarak sözleşmenin herhangi bir nedenle süresinden önce sona ermiş olması sebebiyle, iadeden bağımsız olarak, sözleşme süresi içerisinde davalı şirkete teslim edilmiş tüm ape'ler başına 250 $'ı , işlemin yapıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden Türk Lirası Ve Kdv'si karşılığı olarak talep ve tahsil hakkı tanındığını, davaya konu fesih bedeli faturalarından biri, iade edilmesi icap eden ape bedellerine ilişkin olarak diğeri ise sözleşmenin süresinden önce sona ermiş olması sebebiyle cezai şart hükmüne ilişkin olarak tanzim edildiğini, bilirkişi heyeti kök raporunu yineleyen ek raporun da hükme esas alınma kabiliyeti bulunmadığının açık olduğunu, bu kapsamda davacı şirketin haklı alacağının tahsiline, bir an için sayın mahkemenizin aksi kanaatte olması varsayımında ise yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınması gerekmekte iken davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının davacı şirkete taahhüt etmiş olduğu bir araç sayısı olmadığını, bu nedenle yakıt alımının yarıya düşmesinin veya azalmasının tespitinin mümkün olmadığını, bilirkişilerin fiili kullanımı esas alarak hesaplama yaptığını, sözleşmeye göre davalı şirket davacı şirkete şu kadar araçla istemden faydalanacağım diye bir taahhüt altına girmediğini, davalı şirket davacıdan aldığı hizmetten memnun olmadığını; yazılı olarak, elektronik posta yolu ile eve şifahi olarak belirtmiş sözleşmeyi feshedeceğini defalarca davacı şirkete belirttiğini, davacı şirket bu şikayetleri dikkate almadığını ve herhangi bir savunmada yapmadığını, davalı şirket bu uyarılardan sonra davacı şirketten hizmet almayı durdurduğunu, bilirkişiler ve sayın mahkeme davalı şirketin hizmetle ilgili başvurularını dikkate almadığını, davalı şirketin araçlarına sözleşmeye göre teslim tutanağı ile teslim edilmiş herhangi bir aparat veya cihaz bulunmadığını, davacı şirket dava dosyasına davalı şirketin araçlarında kullanılmak üzere teslim ettiği ape cihazlarına ilişkin bir teslim tutanağı ariyet listesi sunmadığını, davacı sözleşmeyi fesih ettiğinde teslim ettiği ape cihazlarının bedelini ve ape cihazı başına belirlenen cezai şartı davalı şirketten talep edebileceğini, davacı şirketin teslim ettiği ape cihazı olmadığına göre mahkeme neye göre davalı hakkında tazminata hükmettiğini anlayamadıklarını, icra inkar tazminatına karar verilebilmesi için alacağın likit ve borçlunun itirazında haksız ve kötü niyetli olması gerektiğini, alacak icra takibine konulduğunda likit yani belirlenebilir bir alacak olmadığını, davalı itirazında haksız ve kötü niyetli olmadığını, icra iflas kanununa göre icra inkar tazminatı talep edebilme şartları oluşmadığını, mahkemenin icra inkar tazminatına hükmetmesi kanuna aykırı olduğundan kararının bozulması gerektiğini, mahkeme yapılan bilirkişi incelemesine göre davacının ne kadar alacaklı olduğuna hükmetmesinin yani icra takibinde borçlunun talep ettiği kadar alacaklı olmadığına karar vermesinin ve buna rağmen de davalı şirket aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesinin icra iflas kanununa ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE : Dava, sözleşmenin feshi nedeniyle düzenlenen fatura bedellerinin tahsili amacıyla başlatılmış icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince dosyaya toplanan deliller ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından yukarıda yazılı sebepler ile istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde; taraflara arasındaki sözleşme kapsamında sözleşmenin süresinden önce feshi nedeniyle davacının cezai şart talep edip edemeyeceği, davalının takip konusu faturalar nedeniyle davacıya borçlu olup olmadığı, icra inkar tazminatının şartlarının oluşup oluşmadığı noktalarındadır.

Davacı alacaklı tarafından davalı hakkında, .... İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyası ile "Diğer 68.534,40 TL, Diğer 161.592,15 TL, Diğer 278,01 TL " nedeniyle toplam 277.037,86 TL alacağın tahsili istemiyle ilamsız takip başlatılmış, davalının itirazı üzerine takip durmuştur.

Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Taraflar arasında 13.03.2017 tarihli ... Sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmesinin “Süre'' başlıklı 4. maddesinde;'' İş bu sözleşme, imzalandığı tarihten itibaren geçerli olmak üzere 2(iki)yıl süreli olup, taraflarca sürenin bitiminden 30(otuz) gün önce yazılı olarak yenilenmeyeceği ihbar edilmediği takdirde kendiliğinden aynı şartlarla 2lik) yıl daha uzar. 4 (dört) 'ncü yılın sonunda taraflar arasında yazılı mutabakat sağlanmaması halinde sözleşme başkaca bir hüküm veya karar alınmasına gerek olmaksızın kendiliğinden sona erer.'' hükmü,

Sözleşmesinin; “ Müşterinin Hak ve Yükümlülükleri” başlıklı 6.1. Maddesinde;'' Müşteri, işbu sözleşme kapsamında doğmuş doğacak borçlarına ilişkin ödemelerinde kullanılmak üzere ...'nun anlaşmalı olduğu bankalardan herhangi birinde iş bu sözleşmenin imza tarihini takip eden 7 gün içinde öngörülecek aylık akaryakıt tüketiminin 2 katı kadar kredili hesap açtırmayı kabul ve taahhüt etmiştir.'',

Sözleşmesinin; “Fesih” başlıklı 8. Maddesinde; ''...Sözleşmenin imza tarihinden itibaren ilk 6 aylık yakıt alımlarını baz alarak hesaplanan aylık yakıt alımı ortalamasında %50 nispetinde azalma olması...Müşterinin bankada kredili hesap açmaması veya sözleşme süresi içerisinde kapatılması açılan kredinin limitlerinin yetersiz olması.....,İş bu sözleşmenin herhangi bir nedenle süresinden önce sona ermesi halinde sona erme tarihi itibariyle kendisine ariyeten teslim edilmiş tüm APE'ler başına 250 $ cezai şartı işlemin yapıldığı tarihteki TC Merkez bankası döviz satış kuru üzerinden TL ve KDV'si karşılığı olarak talep ve tahsil hakkına sahiptir...''düzenlemeleri bulunmaktadır.

Davacı tarafından davalıya gönderilen, .... Noterliği 25.07.2018 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, taraflar arasındaki sözleşmenin 8. maddesine göre,

İlk 6 aylık yakıt alımları baz alındığında hesaplanan aylık yakıt alımı ortalamasında % 50 nispetinde azalma olduğunun görüldüğünden sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettikleri, 17.07.2018 tarihli ... numaralı 68.534,40 TL tutarlı ... Sözleşme Fesih Bedeli faturasının en geç 01.08.2018 tarihinde ödenmesi, sözleşmenin 6.15. Maddesine göre ... plakalı araca ait VIU cihazının 1 ay içinde teslim edilmesi ihtar edilmiş, davalı tarafından gönderilen cevabi ihtarnamede faturaya itiraz edilmiştir.

... tarafından davacıya gönderilen 14.09.2018 tarihli yazıda, davalının DBS dahilinde kullandığı ve 10.000,00 TL olan kredi limitinin 14.09.2018 tarihinde 0 TL olarak değiştirildiği bildirilmiştir.

Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, davacı ve davalı tarafın ticari defterlerinin incelenmesinden, davacı tarafından davalı adına düzenlenen sözleşme fesih bedeli açıklamalı 2 adet faturanın davacı kayıtlarında kayıtlı olduğu, takip konusu söz konusu faturaların davalının ticari defter ve kayıtlarında kayıtlı olmadığı, davacı ...firması ile davalı...firması arasında 13.03.2017 tarihinde ... Sözleşmesinin düzenlendiğini, davalı ... firması 24.01.2018 tarihinde göndermiş olduğu ihtarnamede, 1-2 yıldır kullanmış oldukları güzergâhlardaki ...istasyonlarının sayısının azalmasında dolayı sözleşmeden bekledikleri faydayı sağlayamadıklarını, bu durumu şirkete çalışanlarına bildirmelerine rağmen geri dönüş alamadıklarını, sözleşmeden beklenen amaç ve faydanın ortadan kalktığını ve bu sebeplerle sözleşmenin ihtarnamenin elinize ulaşmasından 3 gün sonra feshedileceğini ve araçlarda bulunan cihazların tarafınıza iade edileceği belirterek sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiği, davacı ..., 25.07.2018 tarihli cevaben göndermiş olduğu ihtarnamede; “Sözleşmenin Davalı...firması tarafından 24.01.2018 tarihinde önce haksız olarak feshedildiğini, buna rağmen tarafların sözleşmenin devam ettirilmesi yönünde mutabakat sağlandığı ve bu şekilde fesih iradesinin ortadan kalktığını, bu kere; davalı...şirketinin akdedilen ... sözleşmesinin 8. Maddesine aykırı davrandığından hareketle sözleşmenin ...tarafından haklı sebeple feshedildiğini, 17.07.2018 tarihli sözleşme fesih bedeli açıklamalı 68.534,40TL tutarlı faturanın 01.08.2018 tarihine kadar ödenmesini ve ...plakalı araca monte edilen VIU”nun kargo yoluyla teslim edilmesini' ifade ederek sözleşmeyi feshettiği, davacı ...tarafından 17.01.2020 tarihinde ikinci kez sözleşme fesih bedeli açıklamalı fatura kesilmiş olup ikinci faturanın tutarı ise diğerinden farklı olarak 161.592,15 TL olarak belirlendiği, davalının faturalara itiraz ettiği, tarafların sözleşmeyi feshettiklerine dair irade açıklamalarına rağmen sistem üzerinden alımlara devam edildiğini, ancak davalı tarafından yapılan alımların fark edilecek şekilde düştüğünü, davalı tarafın sözleşmeyi feshettiğine dair fesih açıklamasına rağmen alımlarını devam ettirmesinin sözleşmeyi fiili uygulamada devam ettirdiğini göstermiş olduğu, davalı tarafın davacının şube kayıplarından dolayı akaryakıt alımının zorlaştığına dair iddialarının EPDK sistemi üzerinden yapılan sorgulama raporları incelendiğinde istasyon kaybının sadece bir adet olduğunu, bu kaybın da yine davalının sözleşmeyi fesih iradesini açıklamasından hemen bir gün önce olduğu, bu haliyle davalı tarafından yapılan feshin haklı bir fesih olmayacağını, davacı ... firmasının 25.07.2018 tarihli sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini ve bu feshin geçerli olabileceğini çünkü ...firmasının göndermiş olduğu ihtarnamede akdedilen ... Sözleşmesinin 8. maddesinde yer alan “sözleşme imza tarihinden itibaren ilk 6 aylık yakıt alımlarını baz alarak hesaplanan aylık yakıt alımı ortalamasında %50 nispetinde azalma olması” ifadeyi gerekçe göstererek sözleşmeyi feshettiği, buradan hareketle Davalı firmanın sözleşmenin imza tarihi olan 13.03.2017'den itibaren aylık satışları incelendiğinde, davalı Duyar firmasının ilk 6 aylık satış ortalaması 6.155 lt olduğu, davacı firmanın haklı nedenle sözleşmeyi feshedebilmesi için ortalama aylık yakıt alımının %50 düşmesi gerektiği, yapılan incelemelerde bu durumun gerçekleştiği, davacının bu haliyle sözleşmeyi feshetme hakkı kazandığı ve bunun üzerine davacı tarafın sözleşmeyi 25.07.2018 tarihinde feshettiğinin anlaşıldığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmede; sözleşmenin sona ermesi durumunda davalı tarafından iade edilmeyen cihazlar için 250 USD+KDV cezai şart ödeneceğinin düzenlendiği, montaj formlarındaki bilgilere göre; VIU cihazların montaj tarihleri Mayıs 2008 tarihi yani sözleşmeden 9 yıl önceki döneme ait olarak gözüktüğü, sözleşme ekinde herhangi bir ariyet listesinin bulunmadığı, bu nedenle 9 yıl önceki montaja ait cihazların hala kullanılıyor olmasının bu haliyle anlaşılamadığı, taraflar arasındaki akdedilen bir ariyet/ ödünç listesi olmadığından sistem raporlarıyla aktif olan araçlardan sayısının belirlenmeye çalışıldığı, akdedilen ... sözleşmesi 8. Maddesinde 'sona erme tarihi itibariyle kendisine ariyeten teslim edilmiş olan APE'ler ibaresi yer almakta olup sözleşme 25.07.2018 tarihinde feshedilmiş olup son ay satışları 34 litre olduğu, yani son ay sistemde sadece bir araç kaldığı, sözleşme başlangıcında 30-40 adet araç sistemden yakıt alırken sözleşmenin 12. Ayında araç sayısının 20'ye düştüğü, aracın sistemden çıkması ariyet hakkının ortadan kalkması anlamına geldiği, sözleşmenin 12. ayından sonra sisteme kayıtlı araç sayısı sürekli azaldığı, sözleşmenin 13. ayında araç sayısı 7'ye düşerken devamındaki aylarda 5 ve 4 araç olarak devam ettiği, ...'nin sözleşmenin 12. ayından sonraki araç değişimini görmesine rağmen işlem yapmaması satışı gözlemlenmeye devam etmesi olarak yorumlandığı, bu nedenle cezai şartı hesaplarken araç (ariyet) sayısının üst sınırını 20 alarak hesaplamanın doğru olacağı, feshin yapıldığı 25.07.2018 tarihli TCMB döviz satış kuru dikkate alındığı, bu hesaplamaya göre cezai şart tutarının 28.691,99 TL olacağı, davacı ...firmasının sözleşmenin feshinden 8 gün önce kesmiş olduğu 68.534,40TL tutarlı sözleşme fesih bedeli açıklamalı faturanın fesih tarihinden önce olması nedeniyle değerlendirmeye alınmasının sektörel açıdan doğru olmayacağı, buna karşılık 25.07.2018 tarihinde davacının sözleşmeyi fesih etmesine karşılık ikinci kez 17.01.2020 tarihinde (fesihten 18 ay sonra) sözleşme fesih bedeli açıklamalı 161.592,15 TL tutarlı faturayı hangi hesaplama yöntemine göre kestiğine dair bir bilginin yer almadığı, sonuç olarak tarafların defterlerini usulüne uygun tuttukları ve lehine delil olarak kullanılabileceği, davacı defterlerinde yer alan faturaların davalı yan defterlerinde yer almadığı, davacı yanın sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi sonucunda isteyebileceği cezai şart tutarının taraflarca imzalanan sözleşmede düzenlemeye göre hesaplanması sonucunda 28.691.00-TL olabileceği, davacı firmanın ariyet malzemesi talep hakkının olmadığı tespit edilmiştir.

Somut olayda, taraflar arasında 2 yıl süreli, 13.03.2017 tarihli ... Sözleşmesi imzalanmış olup, her ne kadar davalı tarafından gönderilen 24.01.2018 tarihli ihtarname de, kullanmış oldukları güzergahlardaki istasyonların sayısının azaltılmasından dolayı sözleşmeden bekledikleri faydayı sağlayamadıklarından sözleşmeyi feshettiği ve araçlarda bulunan cihazların taraflarını iade edileceğini belirtilmişse de, bu tarihten sonra da davalı tarafından yakıt alımlarının devam ettiği sözleşmenin tarafları arasında fiilen uygulanmaya devam etti ve davalı tarafın sözleşmeyi imzaladıktan sonra yaklaşık 45 günlük alım yaptığı istasyonlardan sözleşmeyi fesh etmesinden bir gün önce sadece bir adet istasyonun kaybedildiği ve sözleşmenin daha sonra fiilen uygulanmaya devam ettiği gözetildiğinde davalının bu savunması yerinde görülmemiştir. Davalı firmanın yakıt alımlarının sözleşmenin 12 ayında % 50'nin altına düştüğünden, davacı tarafından sözleşmenin 8. maddesine göre davacı tarafından .... Noterliği 25.07.2018 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile yapılan feshin haklı olduğu ve fesih tarihinin ihtarname tarihi olduğu kabul edilmelidir.

Davacı, sözleşmenin süresinden önce feshedildiğinden bahisle cezai şart ve davalı ise sözleşmeye göre kendilerine tutanakla teslim edilmiş herhangi bir aparat veya cihaz olmadığını ileri sürmektedir. 13.03.2017 tarihli ... Sözleşmesi'nin 8. Maddesinde taraflar, sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi halinde cezai şart ödenmesini kararlaştırmış olup davalı tarafından sunulan cevap dilekçesinde de, araçların yakıt deposunun bulunduğu yere davacı şirketin anlaşmalı olduğu .... A.Ş. tarafından halka tabir edilen kabloların monte edildiği, sözleşme feshedilince araçlarına takılan halka edilen kabloların sözleşmeye göre bu şirket Elemanlarınca demontaj sırasında çıkarılıp çöpe atıldı belirtildiğinden söz konusu aparatların davalının araçlarına takıldığının kabulü gerekir.

Davacı taraf takibe konu fesih bedeli açıklamalı faturalarından birinin, iade edilmesi gereken APE bedellerine ilişkin olarak, diğerinin ise sözleşme'nin süresinden önce sona ermiş olması sebebiyle cezai şart hükmüne ilişkin olarak tanzim edildiğini iddia etmiştir. Davacı tarafından .... Noterliği 25.07.2018 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşme feshedildiğine göre, fesih tarihinde önce düzenlenen 17.07.2018 tarihli ... numaralı 68.534,40 TL tutarlı ... Sözleşme Fesih Bedeli açıklamalı faturanın fesih tarihinden önce düzenlenmesi ve faturanın neye ilişkin düzenlendiğine ilişkin dosyada herhangi bir belge olmamasına ve davalı tarafın defterlerinde de kayıtlı olmamasına göre davacının fesih tarihinden önce fesih bedeli açıklamalı olarak düzenlediği bu faturadan davalının sorumluluğunun bulunmadığı görülmüştür.

Somut olayda, sözleşmenin 6.15. Maddesinde,''...Müşteri sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesini takip eden en geç bir ay içinde papel'in demontajı sağlar ve söz konusu APE'leri eksiksiz ve çalışır vaziyette ...'ya teslim eder APE 'lerin ...'ya eksiksiz ve çalışır vaziyette teslim akabinde ... teslimi gerçekleştirilen APE'lere ilişkin tahsil edilmiş olan bedava ise söz konusu bedeli müşteriye aynen iade eder.''hükmü bulunmaktadır. Her ne kadar sözleşmede cihazların tutanakla teslimi kararlaştırılarak, tutanak tutulmamışsa da, taraflar arasında sözleşmenin uygulandığı, davalı söz konusu cihazların söküldüğü beyan ettiğinden artık Apelerin teslim edildiğinin kabulü gerekir.

Taraflar arasında akdedilmiş sözleşmenin 8. Maddesinde, sözleşmenin herhangi bir nedenle süresinden önce sona ermesi halinde sona erme tarihiyle kendisine araya teslim edilen tüm APE'ler başına 250 $ cezai şartının işlemin yapıldığı tarihteki TC Merkez bankası döviz satış kuru üzerinden TL ve KDV'si ile ödenmesi peşinen kararlaştırmışlardır. Bu madde ile bir zarar meydana gelmese dahi, fesih durumunda cezai şartın talep edilebilmesine olanak tanınmaktadır. Bu durumda Mahkemece, davacının sözleşmeyi fesih hakkının doğduğu sözleşmenin 12. ayda sistemde aktif 20 araç olduğundan, 20 araca göre sözleşmenin fesih tarihindeki kura göre yapılan hesaplamada davacının 28.691,99 TL talep edebileceği kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.

İcra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için takibe konu alacağın likit olması zorunludur. Her uyuşmazlığın kendine özgü özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likit olup olmadığı belirlenirken alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir. Buna göre, likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Gerek borç ve gerekse borçlu bakımından, bu koşullar mevcut olduğunda ortada likit bir alacak bulunduğu kabul edilmelidir.

Eldeki davada, dava konusu alacak tutarı faturaya dayanmış olup, sözleşmede de belirlenmiş olması nedeniyle likit (belirlenebilir) olup, kabul edilen cezai şart üzerinden davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesinin şartları oluşmuş olmasına göre Mahkemece icra inkar tazminatına hükmedilmesinde de bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından taraf vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf başvurularının ayrı ayrı reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;

1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,

2-Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf peşin harcının alınması gereken 732,00 TL karar harcından mahsubu ile eksik olan 651,30 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davalı tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf peşin harcının alınması gereken 1.959,88 -TL karar harcından mahsubu ile eksik olan 1909,18- TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

4- Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.

26/03/2026