Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/554 E. 2025/11 K.

T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/554 Esas KARAR NO : 2025/11 ... DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 14/03/2018 KARAR TARİHİ : 09/01/2025 GR.KR.YZM.TARİHİ : 23/01/2025 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP : Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; davalı kooperatifin ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Gayrimenkul Satış Vaadi ve Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi'nin 7. maddesine aykırı hareket etmesi ve bu nedenle inşaata başlanılamamasına neden olmasından ötürü, davacı müvekkilinin binanın inşaatında kullanlması amacıyla satın almış olduğu 150.000 kg inşaat demiri karşılığında ödemiş olduğu 218.000,00 TL bedelin ödeme tarihi olan 16.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davacı müvekkilin binanın inşaatında kullanılması amacıyla satın almış olduğu C/25/30 sınıflı 1.500 M3 (metre küplük) ... alımı ve ... bağlantı işi karşılığında ödemiş olduğu 153.000,00-TL bedelin ödeme tarihi olan 15.02.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davaya konu ... hudutları içerisinde ... parselde bulunan taşınmazın kaydına ve UYAP sorgulaması yapılarak davalı adına başkaca kayıtlı menkul ve gayrimenkul bulunması halinde kayıtlarına, davalının üçüncü şahıslardaki mal, hak ve alacaklarına ve bankalardaki hesaplarına davanın kesinleşmesine kadar ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; davacının daha imar planı olmayan tarla vasfındaki bir yer için sözleşme yapımından bir gün sonra demir ve beton alımı yaptığını iddia ettiğini, sözleşme hükümlerine akırı davranarak müvekkili sözleşmeyi feshetme durumunda bıraktığını, davacı tarafından sözleşme hükümlerine uygun hareket edilmeyeceğinin ortaya konulduğunu, davacının Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin tacire yüklediği sorumluluklara aykırı hareket ettiğini, davacının 3. kişiler ile yapmış olduğunu iddia ettiği sözleşmelerin davalı için herhangi bir bağlayıcılığı olmadığını, üçüncü kişiler ile yapıldığı iddia edilen sözleşmeler her zaman düzenlenebilecek türden resmi olmayan sözleşmeler olduğunu, davacının üçüncü kişilere ödeme yaptığı ve üçüncü kişilerce mal teslimi yapıldığının belirsiz olduğu, tacir olmanın yükümlülüklerine aykırı davranarak resmi olmayan (her zaman farklı sözleşmeler için yapılabilecek) sözleşmeler imzaladığını, davacının ve ennihayetinde hiçbir zararı olmadığı ve olsa dahi oluşan zararlardan müvekkilinin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı halde bu davayı açtığını, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : ... sayılı belge eki evrak incelendiğinde; taşınmazın ... olduğu, TARLA VASIFLI olduğu, mülkiyetinin ...hissesi karşılığı... m2'sinin dava dışı ... adına kayıtlı olduğu, ...hissesi karşılığı 14.586,85 m2'sinin davalı ...eratifine ait olduğu görülmüştür. ...vekillikten azledikleri görülmüştür. Bilirkişi marifeti ile yapılan incelemede davacının 2013, 2014 ve 2015 yılları ticari defterlerinin noter onaylarının TTK'nın 64/3. maddesine göre, yasal sürelerde ve usulüne uygun şekilde yaptırıldığı, davacının 2013, 2014 ve 2015 yılları ticari defterlerinin kayıt nizamının Vergi Usul Kanunu'nun 215-219 maddelerine ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği hükümlerine uygun olduğu, davacının, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş 2013, 2014 ve 2015 yılları ticari defterlerinin; HMK'nın 222/2 maddesi uyarınca ticari davalarda delil olarak kabul edilebilme niteliğine sahip olduğu, davalının 2013, 2014 ve 2015 yılları ticari defterlerinin noter onaylarının TTK'nın 64/3. maddesine göre, yasal sürelerde ve usulüne uygun şekilde yaptırıldığı, 2013, 2014 ve 2015 yılları ticari defterlerinin kayıt nizamının Vergi Usul Kanunu'nun 215-219 maddelerine ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği hükümlerine uygun olduğu, davalının, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş 2013, 2014 ve 2015 yılları ticari defterlerinin; HMK'nın 222/2 maddesi uyarınca ticari davalarda delil olarak kabul edilebilme niteliğine sahip olduğu anlaşılmıştır. Mahkememiz dosyasına bilirkişiler ... tarafından sunulan 24/10/2024 tarihli bilirkişi kurul raporunda özetle; davacının ticari defterlerinde davalı ile herhangi bir muhasebe kaydının olmadığının görüldüğünü, satış sözleşmesine konu inşaat demiri ile ilgili toplam 218.299,58-TL tutarlı faturaların davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ... İnşaatın ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun görüldüğünü, toplam 218.299,58 TL bedelinin dava konusu 218.000,00-TL tutarlı çek ile ödenmiş olduğunun/tahsil edilmiş olduğunun davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ...İnşaatın ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun görüldüğünü, ... Bağlantı Sözleşmesine konu ... ile ilgili toplam 153.022,22 TL tutarlı faturaların davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ... Betonun ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, toplam 153.022,22 TL bedelinin dava konusu 153.000.-TL tutarlı çek ile ödenmiş olduğunun/tahsil edilmiş olduğunun davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ... ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun görüldüğünü, satış sözleşmesine konu inşaat demiri ile ilgili toplam 218.299,58-TL tutarlı faturalar içeriği alınan inşaat demirinin, davacının ...da yapılan dükkan inşaatında kullanıldığının, davacının kendi ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun görüldüğünü, ... Bağlantı Sözleşmesine konu ... ile ilgili toplam 153.022,22 TL tutarlı faturalar içeriği alınan hazır betonun, davacının...'da yapılan dükkan inşaatında kullanıldığının, davacının kendi ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun görüldüğünü, ... parsel kayıtlı olduğu, yüzölçümünün 17.137,00 m2 olduğu, tarla vasıflı olduğunu, mülkiyetinin ... hissesi karşılığı 2.550,15 m2'sinin dava dışı ... adına kayıtlı olduğunu, ... hissesi karşılığı 14.586,85 m2'sinin davalı ...eratifine ait olduğunun görüldüğünü, davacının yüklenici, davalının ise arsa sahibi kooperatif olduğunu, öncelikle davaya konu taşınmazın, taraflar arasında bağıtlanan ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin bağıtlanma tarihinden 10 yıl sonra alınan 24.11.2023 tarihli tapu bilgileri incelendiğinde dahi taşınmazın halen tarla vasıflı olduğunu, imar planında arsa dahi olmayan, tarla vasıflı taşınmaz için taraflar arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılması ve sözleşmeye dayanarak inşaatta kullanılacak demir ve beton için 3. firmalara ödeme yapılmasının olağan bulunmadığını, ayrıca tapu kayıt bilgileri incelendiğinde tarla vasıflı taşınmazın mülkiyetinin ... hissesi karşılığı ...m2'sinin dava dışı ... adına kayıtlı olduğunu, ...hissesi karşılığı 14.586 m2 olduğunu, bilindiği üzere meri imar mevzuatına göre arsa vasıflı taşınmazlarda inşaat ruhsatı alınması için taşınmazın sahibi tüm maliklerin muvafakatinin gerektiğini, davacının hissesinin tamamına sahip olmayan davalı malik ile yapmış olduğu sözleşmeye inşaat ruhsatı alması ve inşaata başlamasının mümkün olmadığını, davacının davaya konu inşaat demiri ve hazır betonu kazandaki bir fabrikada kullanıldığı anlaşıldığından bu malzemelerin bedeli olan 218.299,58 + 153.022,22 = 371.321,80 TL'den kaynaklı bir zararı tespit edilemediğini beyan ederek; ticari defter kayıtlarına göre; satış sözleşmesine konu inşaat demiri ile ilgili toplam 218.299,58 TL tutarlı faturaların; davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ... İnşaatın ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, toplam 218.299,58-TL bedelinin dava konusu 218.000,00-TL tutarlı çek ile ödenmiş olduğunun/tahsil edilmiş olduğunun davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ... İnşaatın ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, satış sözleşmesine konu inşaat demiri ile ilgili toplam 218.299,58-TL tutarlı faturalar içeriği alınan inşaat demirinin, davacının ...'da yapılan dükkan inşaatında kullanıldığının, davacının kendi ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, ...Bağlantı Sözleşmesine konu ... ile ilgili toplam 153.022,22-TL tutarlı faturaların; davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ... ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, toplam 153.022,22-TL bedelinin dava konusu 153.000,00-TL tutarlı çek ile ödenmiş olduğunun/tahsil edilmiş olduğunun davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ... ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, ...Sözleşmesine konu ... ile ilgili toplam 153.022,22-TL tutarlı faturalar içeriği alınan hazır betonun, davacının... yapılan dükkan inşaatında kullanıldığının, davacının kendi ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, davacı yüklenici ile davalı taşınmaz maliki kooperatif arasında .... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını ve davalı tarafından verilen vekaletnameden hemen akabinde azil edildiğini, davacı tarafça da bu sözleşmeye güvenerek alınan ... ve demir bedeli talep edilmekte ise de; dava konusu taşınmazın halen tarla vasıflı olduğu ve bu nedenle inşaat ruhsatı alınmasının mümkün olmadığını, anılan taşınmazın halen tarla vasıflı olduğu ve inşaat ruhsatı alınmasının mümkün olmadığı dikkate alındığında tarla vasıflı bir yer için kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılması ve anılan sözleşmeye dayanarak peşinen inşaat malzemesi alınmasının olağan bulunmadığını, davacı tarafından alınan ve bedelleri istenilen malzemelerin davacının kazanda başka bir inşaatta kullandığının kendi ticari defterlerinde kayıtlı olması nedeniyle şu aşamada bir zarar tespit edilemediğini beyan etmişlerdir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinden Kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. Davadaki uyuşmazlık davacı tarafça davalı kooperatifin ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Gayrimenkul Satış Vaadi ve Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi'nin 7. maddesine aykırı hareket ettiği ve inşaata başlanılamamasına neden olduğu ileri sürülerek davacının binanın inşaatında kullanılması amacıyla satın almış olduğu 150.000 kg inşaat demiri karşılığında 16/01/2014 tarihinde yaptığın belirttiği bedel ile, davacının binanın inşaatında ... bağlantı işi karşılığında 15/02/2014 tarihinde yaptığından bahisle bedelin davalıdan tahsili istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında yazılı sözleşme olduğu hususunda uyuşmazlık olmadığı, sözleşmede tarafların yükümlülükler ve sorumlulukları, taraflarca sözleşme hükümlerine aykırı hareket edilip edilmediği edilmişse kusur durumları ve davacının ileri sürdüğü ödemelerin ne karşılığı yaptığı ve miktarı istirdatının gerekip gerekmediği, varsa faizin başlangıcı miktarı ve konularında toplanmaktadır. Mahkememizin 11/06/2018 tarih, ...'si uygulamalarıyla kabul edilmektedir. Davalının tacir olmadığı dava dilekçesi içeriği ve tüm dosya kapsamı ile sabit olmakla ve uyuşmazlığın TTK 4/2.md.de “a-f” bentlerindeki hususlara ilişkin olmadığı anlaşılmakla görevli mahkemeler ... Karar sayılı kararı ile taraflar arsında akdedilen sözleşmeye konu olan yapının meydana getirilmesi için taraflardan bağımsız olarak belirlenen ve ihtilaf bulunmayan ön koşulun gerçekleşmediği, bu koşul gerçekleşmeden davacının sözleşmeye dayanarak hak iddia edemeyeceği, basiretli davranma yükümlülüğü olan davacınını doğan zararını talep edemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. ...Karar sayılı kararı ile "Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir (TBK m. 125/1). Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir (TBK m. 125/2). Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir (TBK m. 125/3). Somut olayda; davacı taraf, davalı tarafından azledilmemiş olsaydı davacının sözleşmedeki şartları yerine getirerek ifa olanağı bulunup bulunmadığı, buna göre sözleşmenin ifası konusunda imkansızlık bulunup bulunmadığının tartışılması; imkansızlık halinin bulunmadığının değerlendirilmesi halinde davacı taraf menfi zarar talebinde bulunmuş olduğundan bu talep sözleşmenin feshi talebini de içerdiğinden öncelikle sözleşme değeri üzerinden eksik peşin harç eksikliğinin giderilmesi; eksik harç giderildikten sonra tarafların kusur durumunun tespit edilerek işin esasına girilmesi ; bu şekilde ulaşılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir" gerekçesi ile mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmiştir. İstinaf incelemesi sonrası ... eldeki uyuşmazlıkta davanın taraflarının davacının limited şirket davalının kooperatif ve müteahhit olduğu tarafların tacir oldukları göz önüne alındığında davanın nispi nitelikte ticari dava olduğu, davada Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu anlaşıldığından HMK'nun 114/1-c hükmünde bulunan "davanın görevli mahkemede açılmış olması dava şartının mevcut olmadığı" gerekçesi ile HMK m 115/2 hükmü uyarınca giderilmesi mümkün olmayan dava şartı noksanlığı mevcut olduuğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir. Görevsizlik kararları üzerine ...Karar sayılı kararı ile mahkememizin yargı yeri olarak belirlenmesi üzerine dosya mahkememize tevzi edilmiştir. HMK’nın 219/1. maddesi gereğince taraflar, ileri sürdükleri vakıaların ispatına ilişkin sadece kendi ellerindeki belgeleri ibrazı yanında karşı tarafça delil olarak dayanılan belgeleri de ibraz yükümlülüğü altındadırlar. Anılan düzenleme ile ispat yükü üzerinde olmayan tarafın da belirli koşullarda belge ibrazı ile yükümlülük altına alınarak davanın aydınlatılmasına katkıda bulunması sağlanmakta, bu suretle gerçeğe ve hakkaniyete uygun karar tesisine imkân tanınmaktadır. Tarafların mahkemeye ibraz ile yükümlü oldukları belgeler, ileri sürülen hususların ispatı ile ilgili olanlardan ibaret olup bunun belirlenmesi ise HMK’nın 194. maddesi çerçevesinde taraflarca gerçekleştirilecek somutlaştırma faaliyeti ile mümkündür. Bu doğrultuda taraflar, ileri sürdükleri vakıayı ispata elverişli bir biçimde somutlaştırmanın yanında delil olarak dayandıkları belgeleri ve hangi belgenin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıklamakla yükümlüdürler. Anılan yükümlülüğün ifası ile belgenin içerik ve niteliği hakkında bilgi sahibi olunarak ispat konusu vakıaya ilişkin olarak ibrazı istenen belgenin gerekli olup olmadığı yahut belgedeki hangi kısımların gerekli olduğu belirlenebilecektir. Bu sayede ileri sürülen hususların ispatıyla ilgili olmayan belgelerin gereksiz yere ibrazı önlenebileceği gibi HMK’nın 219/2. maddesi gereğince devamlı kullanılan ve içeriği bölünebilen belgelerin tamamı yerine sadece ispat konusu vakıa ile ilgili kısımları belirlenerek tarafların mahkemeye belge ibraz yükümlülüklerinin sınırları tespit edilebilecektir (... maddesinde ise: her tacirin, ticarî defterleri tutmak ve defterlerinde, ticarî işlemleriyle ticarî işletmesinin iktisadi ve malî durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanun’a göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu düzenlenmiştir ... Ticarî defterlerin ibrazı ve delil niteliği, HMK’nın 222. maddesinde düzenlenmiş olup maddenin 1. fıkrasında mahkemenin, ticarî davalarda tarafların ticarî defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği ve aynı maddenin 2. fıkrasında ise ticarî defterlerin, ticarî davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması gerektiği düzenlenmiştir. Ticarî defter kayıtları ikinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan tarafın, ticarî defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticarî defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticarî defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK m. 222/3). Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticarî defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olurlar (HMK m. 222/4). HMK'nın 222/5. maddesi uyarınca ticarî defterlerin ibraz edilmemesi durumunda ibrazı isteyen tarafın iddiasını ispatladığı kabul edilecek olup bu hususta hâkime takdir yetkisi tanınmamıştır. ... Karar sayılı kararında açıklandığı üzere İspatı gerekli ve önemli olan vakıalar, hâkimin vereceği kararı etkileyen ve hâkimin karar verirken dikkate alması gereken vakıalardır Kural olarak hâkim, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan vakıaların gerçekleşip gerçekleşmediğini kendiliğinden araştıramaz. Belli bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini, tarafların ispat etmesi gerekir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) “İspat yükü” başlıklı 6. maddesi uyarınca, “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” Aynı yöndeki düzenleme HMK’nın 190. maddesinin birinci fıkrasında, “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir” şeklinde ifade edilmiştir. Buna göre ispat yükü, ispatı gereken vakıalara dayanan tarafa ait olup, herkes iddiasını ispatla mükelleftir. İspat için başvurulan araçları (vasıtaları) ifade eden deliller; HMK'da senet, yemin, tanık, bilirkişi, keşif ve uzman görüşü olarak sıralanmıştır. Açıklanan bu hususlara .... sayılı kararlarında da değinilmiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’ndaki (TBK) karşılığı olan 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. .... sayılı kararında da belirtildiği üzere kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenicinin kendi kusuruyla işi muayyen bir zamanda bitirmeyerek temerrüde düşülmesi hâlinde, uyuşmazlığın kural olarak TBK hükümleri gereğince çözümlenmesi gerektiği, ancak olayın niteliği ve özelliği haklı gösteriyorsa TMK’nın 2. maddesi uyarınca sözleşmenin feshinin ileriye etkili sonuç doğuracağına karar vermek gerektiği belirtilmiştir. ... Karar sayılı kararında, ... da “eser sözleşmesi” kısaca “Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır (... maddesinde de yer verilmiştir. Bu hüküm tacire belli durumlarda daha önce taahhüt etmemiş olduğu bazı edimler yüklenmesi veya tacirin daha geniş bir sorumluluk altına sokulması şeklinde, “külfet” niteliği taşımaktadır. Basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğü, objektif bir özen ölçüsü getirmekte olup, tacirin aynı ticaret alanında faaliyet gösteren tedbirli, öngörülü bir tacirden beklenen özeni gösterme yükümlülüğüdür. Tacirin özellikle ticarî işletmesiyle ilgili sözleşmeleri yaparken ve bu sözleşmelerden doğan borçlarını yerine getirirken basiretli bir iş adamı gibi davranması, üstleneceği yükümlülüklerin kapsam ve sonuçlarını tartarak işlem yapması zorunludur. Somut olayda sözleşmenin düzenlendiği 2013 yılında yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’ndaki (TBK) karşılığı olan 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Özen borcu ile birbirine sıkı sıkıya bağlı olan sadakat borcu ise, yüklenicinin iş sahibinin yararına olacak şeyleri yapması ve zararına olacak şeyleri de yapmaktan kaçınması olarak ifade edilir. Yüklenicinin sadakat borcunun gereği olarak TBK m. 472. maddesinde genel ihbar yükümlülüğü düzenlenmiştir. Aynı zamanda sadakat borcunun da bir sonucu olan özen borcu, yüklenicinin diğer tüm yan borçlarını da kapsayan daha geniş bir borçtur. Eser sözleşmesinin yapıldığı anda başlayan özen borcu, işin eksiksiz ve ayıpsız tamamlanmasına kadar devam eder. Hatta, tamamlanan eserin iş sahibine teslim edilene kadar korunması yükümlülüğü de aslında bir özen borcudur. Eserin iş sahibine tesliminden sonra özen borcu, TBK’nın 475. maddesi “ayıba karşı tekeffül” şeklinde sonuç sorumluluğuna dönüşmektedir. ... sayılı kararlarında da aynen benimsenmiştir. Kat karşılığı inşaat sözleşmesi; bir yönüyle arsa sahibinin koşullar gerçekleştiğinde sahibi olduğu taşınmazın mülkiyetinin bir kısmını yükleniciye devretmesini öngörürken, diğer yönüyle de, yüklenicinin yapacağı inşaat bakımından arsa sahibine karşı yükümlülüklerini gösteren, tapulu taşınmazın mülkiyetinin bir kısmının devrine ilişkin vaadi ve eser sözleşmesini içeren, iki tipli-karma bir sözleşmedir. Başka bir anlatımla yüklenici yönünden inşaat yapma yükümlülüğünü, arsa sahibi yönünden ise tapuda pay intikal ettirme yükümlülüğünü içeren kat karşılığı inşaat sözleşmesi, hem inşaat yapma hem de satış vaadi sözleşmesini bünyesinde birleştiren özel bir sözleşme türüdür. Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin konusu, arsa sahibinin maliki olduğu arsa üzerine yapılacak bina inşaatıdır. Yüklenici, finansmanını sağlayarak, lüzumunda sanat, beceri ve emek sarfıyla bir bina (inşaat) meydana getirmeyi üstlenirken, arsa sahibi de buna karşılık arsa payı devri suretiyle bir bedel ödemeyi borçlanmaktadır. Bu sözleşmede ücret (bedel) arsa sahibi tarafından ayın olarak ödenmektedir. Hukukumuzda egemen ilke “şekil serbestisi” olup, kural olarak eser sözleşmesi herhangi bir geçerlilik şartına tabi değildir. Yasada aksi öngörülmedikçe, sözlü veya yazılı yahut resmî biçimde yapılabilir. Bununla birlikte bazı sözleşmelerin geçerli olabilmesi için yasada belirlenen şekle uygun olarak yapılması zorunludur. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) “Hukuki işlem” başlıklı 706. maddesi, “Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması, resmî şekilde düzenlenmiş bulunmalarına bağlıdır” şeklindedir. TBK m. 237 hükmü, “Şekil” başlığı altında; taşınmaz satımının geçerli olması için getirilen resmî senede bağlanması şartı, taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri için de öngörülmüştür. 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 26. maddesine göre taşınmaz satışları için tapu sicil müdürü veya tapu sicil görevlileri yetkili iken, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 60/3. ve 89. maddelerinde taşınmaz satış vaadi sözleşmelerinin noterlerce re’sen düzenleme şeklinde yapılacağı kuralı getirilmiştir. Anılan düzenlemeler uyarınca tapulu taşınmazlarda mülkiyetin devrini öngören sözleşmelerin geçerli olmaları için resmî şekilde yapılmaları zorunlu olup; kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, arsa sahibi yönünden taşınmaz mülkiyetinin ileride yükleniciye devrine ilişkin bir yükümlülüğü (mülkiyetin nakline yönelik vaadi) içerdiğinden, bu tür sözleşmelerin noterde re’sen düzenleme şeklinde yapılmaları geçerlilik koşuludur. Emredici kural gereği, resmî şekle uyulmadan yapılan sözleşmeler geçersizdir. İstisnaî olarak edimler karşılıklı biçimde tümüyle veya önemli oranda yerine getirilmiş ise veya arsa payının yükleniciye devredilmesi hâlinde şekil eksikliği ileri sürülemeyecektir. .... sayılı kararlarında da yer verilmiştir. Türk Hukuk Lûgatında da kat karşılığı inşaat sözleşmesinin hukukî niteliği itibariyle taşınmaz satış sözleşmesi ile eser sözleşmesinden oluşan karma bir sözleşme türü olduğu ve taşınmaz satışını da içerdiği için resmî biçimde yapılmasının zorunlu olduğu vurgulanmıştır... Arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesi, tapulu taşınmazın veya tapulu taşınmaz payının devrini içermesi nedeniyle tek taraflı irade beyanıyla feshedilemez; taraf iradelerinin fesih konusunda uyuşması gerekir veya mahkeme kararı ile fesih mümkündür. Taraf iradeleri fesih konusunda uyuşmamış ise, mutlaka hâkim kararı gereklidir. Tüm bu maddi ve hukukî olgular ışığında somut olay değerlendirildiğinde; öncelikle resmî geçerlilik şekline uygun olarak noterde re’sen düzenlenen ve “ahde vefa ilkesi” uyarınca tüm hükümleri taraflar için bağlayıcı ve geçerli olan ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin Taraflar başlıklı 1. Maddesinde, Mal sahibi sıfatıyla davalı kooperatifin, yüklenicini firmanın da davacı şirket olduğu, Sözleşmenin konusunun ... lik arsanın olduğu, 2. maddede Sözleşmenin konusunun mal sahibinin mülkiyetindeki taşınmaz üzerine aşağıdaki şekil ve şartlarla imarın müsaade ettiği azami yapılaşma hakları kullanılmak şartıyla... yapılacak etütlere ve yüklenici tarafından taahhüt edilen imar durumuna göre her bir aynı genişlikte bölünmüş ve bu şekilde tapuya tescil edilecek üç ayrı bağımsız bölüm işyerini ihtiva eden 6 blok işyeri inşası ve inşaatın bitiminde bina çevre düzeni ve peyzajının yapılması (anahtar teslimi) işini içerdiği belirtilmiştir. ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde Gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin "Yer Teslimi ve İnşaatı Bitirme Süresi" başlıklı 8. maddesinde, Müeahhit firmanın bu sözleşmenin yapılmasını müteakip derhal hazırlıklara başlayacağı bu sözleşmenin imza tarihi itibariyle ... arasında bu tarih itibariyle mevcut olan imar sorunu çözülüp, akabinde yüklenici tarafından yukarıda sözü edilen mal sahibine ait parseller üzerine üç eşit büyüklükte inşaat yapımı ve üç ayrı tapu alınabilecek şekilde plan tadilatı yaptırılacak plan tadilatı kesinleştiği tarih itibariyle 8 aylık süreç içerisinde plan onayı ve inşaat ruhsatı alınması alınması ... nezdinde sağlanacak, değişikliğe uygun proje hazırlatılacak, yazılı onay için mal sahibine sunulacaktır. Mal sahibinin yazılı onayı alındıktan ve plan değişikliği ve plan tadilatı, imar sorunu giderildikten ve inşaat ruhsatı alındığı tarih itibariyle bahsi geçen 8 aylık sürede dahil olmak üzere, toplam 27 ay içerisinde yüklenici ve arsa sahibi hisse ayrımı yapmadan tüm inşaatın iskanı alınmış şekilde arsa sahibine ait bağımsız bölümlerin teslimi yapılacaktır. Ruhsat alımı sürecinde ve inşaatın başlamasını müteakip meydana gelecek kanunda tanımlı olan ve akdi sorumlulukların tamamen veya kısman ifasını engelleyen veya geciktiren, kendisinden kaçınılamayan ve önceden kestirilemeyen deprem, doğal afetler, savaş, iç savaş gibi olayla ile yüklenicinin kusurundan kaynaklanmayan genel mücbir sebep hallerinden kaynaklanan gecikmeler halinde, gecikilen süre kadar sözleşme süresinin uzayacağı belirtilmiştir. Dava ve talep, cevap, tapu kayıtları, vekaletname, azilname, sözleşmeler, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; somut olayda; taraflarca taraflar arasında ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde Gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı ve söleşmede toplam 27 ay içerisinde arsa sahibine bağımsız bölümlerin tesliminin yapılacağının belirtildiği, Sözleşmeyi akdeden davalı kooperafi temsilen ...vekil tayin ettikleri ve ... adına kayıtlı olduğu inşaat ruhsatı alınması için taşınmazın sahibi tüm maliklerin muvafakatinin alındığına dair delil ibraz edilmediği anlaşılmaktadır. ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde Gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin "Yer Teslimi ve İnşaatı Bitirme Süresi" başlıklı 8. maddesinde, Müeahhit firmanın bu sözleşmenin yapılmasını müteakip derhal hazırlıklara başlayacağı bu sözleşmenin imza tarihi itibariyle ... arasında bu tarih itibariyle mevcut olan imar sorunu çözülüp, akabinde yüklenici tarafından yukarıda sözü edilen mal sahibine ait parseller üzerine üç eşit büyüklükte inşaat yapımı ve üç ayrı tapu alınabilecek şekilde plan tadilatı yaptırılacağının belirtildiği davacı yüklenici şirketçe 6102 sayılı TTK m. 18/2 gereğince, mevcut imar durumuna göre yapı ruhsatını alarak inşaata başladığına veya imar planı tadilatına yönelik herhangi bir teklifte bulunduğuna ya da imar durumuna göre projelendirilecek binada sözleşmede kararlaştırılan ünitelerin yapılmasının mimari açıdan mümkün olup olmadığına, edimin yerine getirilmesinde imkânsızlık niteliği bulunup bulunmadığının varsa buna ilişkin sözleşmenin değişen şartlara göre yeniden uyarlanmasının yapıldığına ve tarla vasfında olan taşınmazda inşaatın nasıl başlanacağına ilişkin deliller sunulmadığı, dava dışı ...'de teslimat adresinin dava konusu olan taşınmaz olmasının belirtildiği ancak dava konusu taşınmaza konulan bu malzemelerin dava konusu inşaatta kullanıldığına ilişkin delil ibraz edilmediği gibi dava dışı ... İnşaatın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu toplam 218.299,58 TL bedelin dava konusu 218.000,00-TL tutarlı çek ile tahsil edilmiş olduğunun davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ... İnşaatın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu,... konu ... ile ilgili toplam 153.022,22 TL tutarlı faturaların davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ...Betonun ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, toplam 153.022,22 TL bedelin dava konusu 153.000.-TL tutarlı çek ile tahsil edilmiş olduğunun davacının ticari defterlerinde ve dava dışı ... Betonun ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, keza satış sözleşmesine konu inşaat demiri ile ilgili toplam 218.299,58-TL tutarlı faturalar içeriği alınan inşaat demirinin, davacının ... yapılan dükkan inşaatında kullanıldığının davacının kendi ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, ... Bağlantı Sözleşmesine konu ... ile ilgili toplam 153.022,22 TL tutarlı faturalar içeriği alınan hazır betonun, davacının ... İlçesinde yapılan dükkan inşaatında kullanıldığının davacının kendi ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, dava konusu taşınmazın halen tarla vasıflı olduğu ve inşaat ruhsatı alınmasının mümkün olmadığı dikkate alındığında tarla vasıflı bir yer için kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılması ve anılan sözleşmeye dayanarak peşinen inşaat malzemesi alındığının davacı tarafça ispatlanamadığı Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin konusu, arsa sahibinin maliki olduğu arsa üzerine yapılacak bina inşaatı olduğu, yüklenicinin finansmanını sağlayarak, lüzumunda sanat, beceri ve emek sarfıyla bir bina (inşaat) meydana getirmeyi üstlenirken, arsa sahibi de buna karşılık arsa payı devri suretiyle bir bedel ödemeyi borçlandığı, bu sözleşmede ücret (bedel) arsa sahibi tarafından ayın olarak ödendiği, davacı tarafından alınan ve bedelleri istenilen malzemelerin davacının ... ilçesinde başka bir inşaatta kullandığının kendi ticari defterlerinde kayıtlı olması nedeniyle mübrez belgelere göre bir zarar tespit edilemediği anlaşılmakla ispatlanamayan davada inşaat demiri karşılığında ödendiği ileri sürülen bedelin tahsiline yönelik davanın reddine, ... alımı ve ... bağlantı işi karşılığında ödendiği ileri sürülen bedelin tahsiline yönelik davanın reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM : Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-A) İnşaat demiri karşılığında ödendiği ileri sürülen bedelin tahsiline yönelik davanın reddine, B) ... alımı ve ... bağlantı işi karşılığında ödendiği ileri sürülen bedelin tahsiline yönelik davanın reddine, 2-Alınması gereken 615,40-TL maktu harcın, peşin harç ve başvurma harcı toplamı olan 6.335,76‬-TL harçtan mahsubu ile bakiye 5.720,36-TL harcın talep halinde karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 3-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2. maddesi uyarınca hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.09/01/2025 Başkan ... ¸e-imza Üye ... ¸e-imza Üye ... ¸e-imza Katip ... ¸e-imza