Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2025/2952 E. 2026/704 K.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1470 E., 2025/779 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2023/769 E., 2024/388 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA 1. Asıl davada, davacı ... vekili dava dilekçesinde; davacı mal sahibi ile davalı işletmeci arasında davacı mal sahibi tarafından inşa edilecek otele ilişkin olarak açılış öncesi dönemde teknik ve danışmanlık hizmeti, açılış sonrasında ise otelin işletilmesi ve yönetilmesi hizmetini içeren 11.09.2013 tarihinde otel işletmeciliği sözleşmesi imzalandığını, otelin 15.01.2015 tarihinde açıldığını, sözleşmenin 9/7. maddesinde garanti bedeli ödemesinin kararlaştırıldığını belirterek öncelikle sözleşmenin 9/7. maddesinin iptaline, aksi takdirde sözleşme tarihindeki döviz kuru dikkate alınarak TL karşılığının belirlenmesine ve uyarlanmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2. Birleşen davada, davacı ... Limited Şirketi vekili dava dilekçesinde; asıl davadaki açıklamalar ve taleplerini tekrar ederek öncelikle sözleşmenin 9/7. maddesinin iptaline, aksi takdirde sözleşme tarihindeki döviz kuru dikkate alınarak TL karşılığının belirlenmesine ve uyarlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Asıl ve birleşen dava yönünden davalı vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde öne sürülen döviz kurunun aşırı arttığına ilişkin iddianın ekonomik verilere uygun olmadığını, talebin haksız ve dayanaksız olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında 11.09.2013 tarihli otel işletmeciliği sözleşmesinin imzalandığı, sözleşmenin 9.7 maddesi ile sözleşmede mal sahibi olarak yer alan asıl ve birleşen dosya davacıları tarafından işletmeci olarak yer alan asıl ve birleşen dosya davalısına baz ücret ve başarı ücreti ödemesi yapılmasının kararlaştırıldığı, sözleşmenin taraflarının tacir oldukları, basiretli şekilde hareket etmelerinin ve özgür iradeleriyle imzalanan sözleşme sonuçlarını aynen uygulamalarının gerektiği, sözleşmeye bağlılık ve sözleşme serbestliği ilkesi uyarınca koşulların sonradan değişmesi halinde dahi tarafların edimlerini yerine getirmelerinin gerektiği ancak TBK'nın 138. maddesinde sayılan aşırı ifa güçlüğü halinin gerçekleşmesi halinde edimin yerine getirilmesinden kaçınılabileceği, bunun için sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü durumun ortaya çıkması, bu durumun borçludan kaynaklanmaması, değişen durumun borçlunun aleyhine olması, sözleşmenin imza tarihindeki durum ile değişen durumun edimin yerine getirilmesini aşırı ölçüde güçleştirmiş olmasının gerektiği, tarafların sözleşme imzalandığı sırada serbestlik ilkesi gereğince TL yerine döviz ile garanti ücreti belirledikleri, sözleşme serbestliği ilkesi uyarınca döviz kuru üzerinden belirlemeleri nedeniyle döviz kurundaki artış nedeniyle öngörülemezlik koşulunun gerçekleşmediği, döviz kurundaki artışın tek başına işlem temelinin çökmesine neden olduğunun kabul edilemeyeceği gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; bilirkişi raporunun hukuki görüş niteliğinde bulunduğunu ancak davanın çözümüne yönelik görüş bulunmadığını, dava konusu talebin 15 yıl sürecek sözleşmede yer alan garanti bedel hükmünün uyarlanmasına ilişkin olduğunu, tarafların tacir olması halinde dahi uyarlama talebinde bulunulabileceğini, sözleşmenin uyarlanması şartlarının oluşup oluşmadığının mahkemece değerlendirilmesinin gerektiğini, davalıya başvuru yapılarak uyarlama talebinde bulunulduğunu, sözleşmede yer alan garanti bedel uygulamasının 2017 takvim yılı sonunda başlanacağını, hukuki sonuçlarının bu tarih itibariyle tespitinin mümkün olduğunu, sözleşmeye bağlılık ilkesi uyarınca yapılan görüşmelerin olumsuz sonuçlandığını, döviz kurunun artışının sonuçlarının 2017 takvim yılı sonunda ortaya çıkacağını, önceden öngörülebilir olmadığını, davalının sözleşme kapsamında üstlenmiş olduğu en küçük bir riskinin bulunmadığını, davalının marka değerinin korunduğunu, inşa edilen otelin davalı tarafından görevlendirilen müdür tarafından yönetildiğini, sözleşme ile davalının herhangi bir mali külfet ve sorumluluk yüklenmediğini, döviz kurunda yaşanan dalgalanma nedeniyle işlem temelinin çöktüğünü, uyarlama koşullarının oluştuğunu, dava konusu olayda öngörülemezlik koşulunun gerçekleştiğini, sözleşmeye mahkemenin müdahalesi koşullarının oluştuğunu, mücbir sebep halinin bulunduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, asıl ve birleşen dava sözleşme hükmünün iptali, aksi takdirde sözleşmenin uyarlanması istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, asıl ve birleşen davada davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.