Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026/1563 E. 2026/11913 K.

MAHKEMESİ: Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI: 2024/479 Esas, 2025/2353 Karar KARAR: Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ: Eğirdir Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI: 2023/184 Esas, 2023/283 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... köyünde bulunan 71.138,08 m² yüzölçümlü 1 01... parsel sayılı taşınmazın davalı ... Orman Mahsulleri Integre Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına tapuda kayıtlı olduğunu, tüzel kişi mülkiyetinde olan parselin kamulaştırılmasına karar verildiğini, bu nedenle 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi kapsamında; ilgili tüzel kişiye görüşme ön çağrı yazılarının resmi taahhütlü yazı ile bildirildiğini, ancak davalı şirketin ön görüşme çağrısına cevap vermemesi ve anlaşmazlık tutanağı imzalaması nedeniyle satın alma usulünün uygulanmasının mümkün olmadığını beyanla açıklanan nedenlerle açıklanan nedenlerle Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... köyünde bulunan 71.138,08 metrekare yüzölçümlü 1 01... parsel numaralı taşınmazın 2942 sayılı Kanun'un 4650 sayılı Kanun'la değişik 10 uncu maddesi gereğince; 967,56 m²'lik kısmının kamulaştırma bedelinin tespitine ve taşınmazın bu kısmının davalı ... Orman Mahsulleri Integre Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına kayıtlı olan tapusunun iptali ile Hazine adına tapuya kayıt ve tescilini, 846,60 m²lik kısmı üzerinde Hazine lehine geçici irtifak hakkı kurulmasını talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin mülkiyetinde bulunan dava konusu Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... köyü, ... Mevki 1 pafta 1 01... nolu parselin tarla vasfında olduğunu tamamının 71.138,08 m² olduğunu, baraj inşaatı nedeni ile kamulaştırılmak istenen 967,56 m²lik alan ile üzerinde irtifak hakkı tesis edilmek istenen 846.60 m²lik alanın parseli ortasından bölmekte olduğunu, arazi bütünlüğünü bozulduğunu, tek parsel olması nedeni ile sahip olduğu cazibe ve maddi kıymetini olumsuz yönde etkileneceğini, Hazine adına tescili irtitak hakkı kurulması istenen araziler için teklif edilen bedellerin rayiç değerlerin çok altında olduğunu, rıza ile satış aşamasında anlaşma sağlanamadığını, davaya konu arazinin davacı kurumun teklif ettiğinden çok daha değerli olduğunu, kamulaştırılan arazinin bütünlüğünün korunmasına yönünden 49 yıllık lisans süresinin sonunda erken sonlandırılması halinde geçici irtifak hakkı tesisi edilen ve istimlak edilen alanların davalı şirkete yasal süreç ve bedelle geri verileceğinin taşınmazın tapu kaydına tapu şerh düşülmesini talep ettiklerini beyanla açıklanan nedenlerle; davacı şirkete Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... köyü ... Mevki, l pafta, 1 01... nolu parselde kayıtlı taşınmazın 967,56 m²lik alanının davacı kurum adına tescili ve 848,60 m²lik alan üzerinde ise davacı kurum lehine geçici irtifak hakkı tesisi için ödenecek bedelin taşınmazın özellikleri ve güncel değerleme oranları nazara alınarak tespitini, kamulaştırılan ve geçici irtifak hakkı tesisi edilen arazinin bütünlüğünün korunmasına yönünden 49 yıllık lisans sürenin sonunda veya erken sonlandırlması halinde kamulaştınlan ve geçici irtifak hakkı tesis edilen alanların davalı şirkete yasal süreç ve bedelle geri verileceğinin taşınmazın tapu kaydına tapu şerh düşülmesin, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun hatalı düzenlendiğini, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3' ü olabileceği kabul edilerek hesap yapılmasının hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınmasının hatalı olduğunu, bedelin yüksek belirlendiğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; daimi irtifak hakkının taşınmazın değerinde yaratacağı oranın %20 olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu, üretim giderlerinin brüt gelirin 1/4'ü alınması gerektiğini, kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak düşük alındığını, taşınmaz değerinin düşük belirlendiğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; dava konusu Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... köyü 1 01... parsel sayılı taşınmazın kapama kavak bahçesi niteliğinde kabul edilerek kavak net gelir yöntemi ile kamulaştırma bedelinin tespitinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edildiğinden kapitalizasyon faiz oranı %4 olarak alınmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın bulunduğu konum ve merkezi yerlere uzaklığı dikkate alındığında objektif değer artışı uygulanmamasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın şerhler hanesinde bulunan irtifak hakkının dava konusu taşınmazda meydana getirecek değer düşüklüğü oranı tespit edilip bedelden indirim yapılmasının yerinde olduğu, geçici irtifak değeri tespit edilip bedele eklenmesinin de yerinde olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı ... ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2942 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde de belirtildiği üzere daimi irtifak hakkının idareye taşınmazın mülkiyetini bütünüyle almak yerine, kamu hizmeti için gerekli olduğu ölçüde arazinin belirli bir kesimi, yüksekliği, derinliği veya kaynağı üzerinde irtifak hakkı kurma yetkisi verip, başkasına ait arazinin üstünde veya altında daimi kalacak şekilde yapı inşa etme hakkı sağlamaktadır. Geçici irtifak hakkı ise kamu yararı gerektiren projelerde (yol, boru hattı, enerji nakil hatları vb.) idarenin veya bir başkasının, taşınmazın mülkiyetini tamamen devralmadan, inşaat, montaj veya bakım çalışmaları boyunca araziyi belirli bir süreliğine kullanmasına olanak tanıyan sınırlı bir ayni haktır.

3. Mahkemece somut olayda; davacı idare lehine dava konusu taşınmazın alt kısmından lisans süresince ( 45... ay 15 gün) geçirilen boru hattının daimi irtifak hakkı kapsamında kaldığının tespiti yapılarak hesaplama yapılması gerekirken, dayanaksız bir şekilde geçici irtifak hakkı kapsamında yapılan hesaplama hatalı olup bozulmalıdır.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı vekilinin tüm, davacı ... vekilinin aşağıdaki temyiz itirazlarının kısmen kabulüne,

2.Davacı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile; temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.