Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/7839 E. 2026/677 K.

MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/411 Esas, 2025/555 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Köyceğiz 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/263 Esas, 2024/87 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kalması sebebiyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde; ... ili, ........... ilçesi, .......... Mahallesi 1 09... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespitini ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmaz hakkında verilen kamulaştırma kararının iptali için ... 3. İdare Mahkemesine taraflarınca iptal davası açıldığını, mahkemece yürütmenin durdurulmasına karar verildiğini, dava konusu taşınmaz hakkında verilen acele kamulaştırma içerikli Cumhurbaşkanı Kararının iptali için ise Danıştay 6. Daire'de taraflarınca iptal davası açıldığını, ... 3. İdare Mahkemesi'nin kamulaştırma kararını, Yüksek Mahkeme Danıştay'ın da Cumhurbaşkanlığı tarafından verilmiş acele kamulaştırma kararını iptal ettiğini, bu davaların bekletici mesele yapılması gerektiğini, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın konusuz kalması sebebiyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu 21.626,10 m² büyüklüğündeki tarla vasfındaki taşınmaz üzerinde ... Genel Müdürlüğü lehine 2087,04 m²lik kısmında daimi irtifak hakkı ile 5,25 m² ve 6,25 m²' lik kısımlarında mülkiyet hakkı tesisi için 2942 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi gereğince ... Yönetim Kurulu'ndan 05.01.2022 tarih ve ... nolu kamulaştırma kararı alındığını, hattın yapımının aciliyeti nedeniyle güzergahtaki taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 24.02.2022 tarihli ve 5240 sayılı Cumhurbaşkanı kararının 25.02.2022 tarihli ve 31761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığını, ... Genel Müdürlüğü tarafından Köyceğiz Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/89 D.iş sayılı acele kamulaştırma davasının açıldığını ve keşiften sonra oluşturulan bilirkişi raporuna istinaden belirlenen kamulaştırma bedellerinin davalılar adına Ziraat Bankası Köyceğiz Şubesine yatırıldığını, İdare Mahkemesinin iptal gerekçesinin hukuka uygun olmadığını, kamulaştırma kararı alınma aşamasında olunup usul ekonomisi ve maddi hukuk bakımından söz konusu İdare Mahkemesi kararının davayı etkilememesi gerektiğini, davanın reddine karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, kamu kurumu olan müvekkil kurumun kamu zararına uğramasına sebep olacak olan kararın kaldırılması gerektiğini, davalılar lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2016/6181 Esas, 2017/8736 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere; dava konusu taşınmazla ilgili acele kamulaştırma kararının ve kamulaştırma kararının idari yargı tarafından iptali kararları kesinleştiğinden davanın konusuz kalması sebebiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve depo edilen kamulaştırma bedelinin iadesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf isteminde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararın bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birimin varlığı halinde mümkündür.

2. 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 nci maddesiyle değiştirilen 2942 sayılı Kanun’un 10 ncu maddesinin on dördüncü fıkrasının “14 üncü maddede belirtilen süre içinde, kamulaştırma işlemine karşı hak sahipleri tarafından idarî yargıda iptal davası açılması ve idarî yargı mahkemelerince de yürütmenin durdurulması kararı verilmesi halinde mahkemece, idarî yargıda açılan dava bekletici mesele kabul edilerek bunun sonucuna göre işlem yapılır” ibaresi ile aynı Kanun’un 7 nci maddesiyle değiştirilen 14 üncü maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen “Açılan davaların sonuçları dava açmayanları etkilemez” ibaresinin 27.03.2025 tarihli ve 32854 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 25.12.2024 tarihli ve 2024/101 Esas, 2024/232 Karar sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

3. Kamulaştırma işleminin hukuki dayanaktan yoksun kaldığı gerekçesi ile eldeki davada uygulanmasına devam olunan 2942 sayılı Kanun'un 14/son maddesi uyarınca açılan davanın sonuçlarının açmayanları etkilemeyeceği de gözetilerek davanın dava açan ..., ..., ... ve ... yönünden konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerindedir.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Kamulaştırma işlemine dayanak 05.01.2022 tarihli ve 1-155 sayılı kamulaştırma kararının iptali istemi ile davalılar ..., ..., ... ve ... dışındaki davalılar tarafından açılmış herhangi bir dava bulunup bulunmadığı dosya kapsamından anlaşılamamıştır.

6. Taraflardan ve ilgili İdare Mahkemesinden davalıların iptal davası açıp açmadığı sorularak alınacak yazı cevaplarına göre dava açanlar yönünden davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, dava açmayanlar yönünden ise işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerektiğinden, kararın bozulması gerekir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.