Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/16519 E. 2026/10290 K.

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/660 Esas, 2025/1824 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ: Bakırköy 15. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/614 Esas, 2023/309 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsiline ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince asıl dava ile birleştirilen 2021/698 Esas sayılı davaların husumet yokluğu nedeniyle reddine, birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ile birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ile birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA 1. Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1872 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın el atıldığını ileri sürerek taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren en yüksek faizi ile birlikte davalı ... Müdürlüğünden tahsilini talep etmiştir.

2. Birleştirilen 2021/698 Esas sayılı davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1872 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın el atıldığını ileri sürerek taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren en yüksek faizi ile birlikte davalı ... Müdürlüğünden tahsilini talep etmiştir.

3. Birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1872 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın el atıldığını ileri sürerek taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren en yüksek faizi ile birlikte davalı ... Başkanlığından tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Asıl ve birleştirilen 2021/698 Esas sayılı davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el koyma durumunun olmadığını, eğer bir el koyma söz konusu ise el koyma tarihindeki niteliği esas alınarak bedelinin tespit edilmesi gerektiğini, taşınmazın köy sınırları içinde arazi niteliğinde olduğunu, arsa sayılması için gerekli özellikleri taşımadığını, üzerinde fiilen tarım yapıldığını ve meskun olmadığını, taşınmazdan düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, yolun farklı zamanlarda akdedilen protokollerle müvekkili idareye ait yol ağından çıkarılıp ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına devredilip devredilmediğinin araştırılmasını ve devir gerçekleşmişse husumet yokluğundan davanın reddini karar verilmesini, ayrıca faiz talebinin yasal faizle sınırlı olması gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili belediye ile ... arasında imzalanan 20.08.20 02... .11.2004 tarihli protokoller uyarınca husumet itirazında bulunduklarını, yolun geçirilme tarihinin protokol tarihinden önce olduğunu ve iki kurum arasındaki protokollere göre kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma eylemlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun Karayolları Genel Müdürlüğüne ait olduğunu, 07.03.2011 tarihinde yürürlüğe giren kararnameye göre de Karayolları Genel Müdürlüğünün tek sorumlu olduğunu, dava şartı olan uzlaşma başvurusu yerine getirilmediğinden davanın reddi gerektiğini, dava konusu taşınmaza ilişkin müvekkili idarece alınmış bir kamulaştırma kararı veya el atma olmadığını, fiili el atmanın olup olmadığının ve hangi tarihte gerçekleştiğinin resmî belgelerle belirlenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava ile birleştirilen 2021/698 Esas sayılı davaların husumet yokluğu nedeniyle reddine, birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı ... Başkanlığından tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1. Birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen tazminat miktarının düşük olduğunu, taşınmazın dava tarihi ile karar tarihi arasındaki enflasyon farkının faizle karşılanmasının mümkün olmadığını, bunun mülkiyet hakkı ihlali olduğunu, taşınmaza takdir edilen bedelin ödeme gününe kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından belirlenen Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi doğrultusunda güncellenerek ödenmesi gerektiğini, bu talebin kabul görmemesi halinde Anayasa’nın 46 ncı maddesinin son fıkrası gereğince kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazdan geçen yol ile ilgili sorumluluğun Karayolları Genel Müdürlüğüne ait olduğunu, protokoller gereği husumetin Karayolları Genel Müdürlüğünde olması gerektiği, dava konusu taşınmazda ... adına tescil işlemi yapıldığı, davacılar mirasçı olsa da doğrudan tapu maliki olmadıklarını, tasarruf işlemleri için tapuya tescil şartının bulunduğu, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, tescil hükmünün kesin olması gerekirken hükmün bu yönüyle eksik olduğunu, belirlenecek tazminat bedeline tapu kaydındaki haciz ve ipotek gibi tüm takyidatların yansıtılması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza, mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak dava tarihindeki değerini belirleyen usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre karar verilmesi ve haksız fiil niteliğindeki kamulaştırmasız el atma davası için yerleşmiş Yargıtay kararlarına göre yasal faize hükmedilmesi yerinde olduğu gibi taşınmazın bir kısımının bulunduğu ... Caddesinin ana arterde olması ve dava konusu taşınmazın da bulunduğu yolun 20.03.2012 tarihli Bakan olur'u ile Karayolları Genel Müdürlüğünün 23.03.2012 tarihli ve 0581 sayılı yazısı gereğince Karayolları yol ağından çıkarılıp, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına devredildiği nazara alındığında husumetin doğru yöneltildiği (aynı yolla ilgili Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 25.12.2023 tarihli ve 2023/9578 Esas, 2023/13192 Karar sayılı kararında bu yolun sorumluluğunun ... Büyükşehir Belediye Başkanlığında olduğunun kabul edildiği) gerekçesiyle davacılar vekili ile birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davalı ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca asıl ve birleştirilen 2021/698 Esas sayılı dosyada husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesi nedeniyle davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Birleştirilen 2022/113 Esas sayılı davada davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca el atma tarihinin tespitinin önem taşıdığını, 09.10.1956 tarihinden önce el atıldığının saptanması halinde 221 sayılı Amme Hükmi Şahısları veya Müesseseleri Tarafından Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğini, dava hak düşürücü süre nedeniyle reddinin gerekeceğini, bu hususun dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi yöntem itibarıyla yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmaza 80 metre mesafede yer alan 20 07... ve 17 parsel sayılı taşınmazlar için Bakırköy 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/267 Esas, 2024/527 Karar sayılı dosyasında 11.04.2022 değerlendirme tarihi itibarıyla 34.092,70 TL/m² değer biçildiği ve bu parsele ilişkin kararın taraf temyizi üzerine Dairemiz denetiminden geçerek onandığı dikkate alındığında, dava konusu taşınmaz için birleştirilen 2022/113 Esas sayılı dosyaya ait 16.03.2022 değerlendirme tarihi itibarıyla 14.500,00 TL/m² değer biçilmesi suretiyle yakın konumda bulunan parsele ilişkin bedelden ayrılma nedenleri konusunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınıp, sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru değildir.

5. Kamulaştırmasız el atma bedeline dava ve ıslah dilekçesindeki talep gibi kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanması gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davacılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.