Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/13279 E. 2026/11031 K.

MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/3702 Esas, 2025/1513 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/174 Esas, 2024/106 Karar

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 23 üncü maddesine göre geri alım talebine ilişkin asıl ve birleştirlen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine birleştirilen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Asıl ve birleştirilen davalarda davacılar vekili dava dilekçelerinde özetle; dava konusu Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 25... parsel sayılı taşınmazın davalı idarece kamulaştırıldığını, açılan tezyidi bedel davasında artırılan bedelin Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiğini, kamulaştırma bedelinin kesinleştiği tarihten dava tarihine kadar geçen sürede kamulaştırmaya yönelik hiç bir işlem yapılmadığını, davacılar murisi ...'ün kamulaştırmadan vazgeçilmesine yönelik idareye yapmış olduğu başvuru cevabının murise tebliğ edilmediğini, bu nedenle kamulaştırma bedelinin de iade edilemediğini, dava konusu taşınmazın davalı idare adına tescilinden bu yana kamulaştırmaya yönelik hiçbir işlem yapılmadığını ileri sürerek 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi uyarınca geri alma davalarının kabulüne taşınmazın davacı mirasçılar adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Asıl ve birleştirilen davalarda davalı idare vekili cevap dilekçelerinde özetle; dava konusu taşınmaz ile Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 25... , 13, 15, 16, 20, 21... parsel sayılı taşınmazların aynı amaç doğrultusunda kamulaştırıldığını, tüm bu kamulaştırmaların bir bütün arz ettiğini, Kamulaştırma Kanunu’nun 23 üncü maddesi uyarınca geri alım hakkının doğup doğmadığının tespitinde taşınmazların tümünün dikkate alınması gerektiğini, 13 parselle ilgili olarak kamulaştırma bedelinin 30.03.2015 tarihinde kesinleştiğini, kamulaştırma bedelinin kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıllık süre dolmadığından davanın reddi gerektiğini, 24 parsel sayılı taşınmaz ile ilgili açılan 2942 sayılı Kanun'un mülga 17 nci maddesi uyarınca idare adına tescili talepli davanın henüz kesinleşmediğini, tescil davaları tamamlanmadan idarenin herhangi bir işlem yapmasının mümkün olmadığını, müvekkili idarenin kamulaştırma amacı dışında bir kullanımının söz konusu olmadığı gibi tescil davalarının uzun sürmesinde, kamulaştırma amacına uygun işlem tesis edilememesinde idareye atfedilebilecek bir kusurun bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın reddine, birleştirilen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacılar lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, Mahkemece verilen hükmün harca ilişkin hükmünün hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; muris ... tarafından kamulaştırma işleminin iptaline yönelik açılan davanın reddedildiğini, sonrasında açılan tezyidi bedel davasının ise kabul edilerek Yargıtay 5.Hukuk Dairesince onanarak 27.04.2012 tarihinde kesinleştiğini, ...’ün vefat etmesi nedeniyle mirasçı davacıların ferağa yanaşmamasından dolayı tevdî mahalli tayin edilerek mirasçılar ... ve ... adına kamulaştırma bedelinin yatırıldığını, 2942 sayılı Kanun'un mülga 17 nci maddesi uyarınca tescil talebiyle açılan davanın 22.03.2021 tarihinde kesinleştiğini, müvekkili idare tarafından dava konusu taşınmaz ve aynı amaca yönelik kamulaştırılan diğer parsellerin idare adına tapu kütüğüne tescil edilememiş olması sebebiyle taşınmazlar üzerinde herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmadığından, taşınmazlarla ilgili restorasyon ve diğer işlemlerin yapılamadığını ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı idarece ... için bir takım restorasyon projesi vb. işlemler yapılmışsa da kervansarayın etrafının açılmasına ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı, 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinde öngörülen koşulların oluştuğu kanaatine varıldığından birleştirilen davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi uyarınca geri alım istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin tüm, davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi uyarınca kamulaştırılan taşınmazın geri alınabilmesi için kamulaştırma bedelinin kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl içinde kamulaştırmayı yapan idarece kamulaştırma ve devir amacına uygun hiçbir işlem ve tesisat yapılmamış olması ve kamu amacına yönelik hiçbir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz malın olduğu gibi bırakılması gerekir. Geri alma hakkının doğmasından itibaren 1 yıl içinde kullanılmayan hak düşer. Aynı amacın gerçekleşmesi için birden fazla taşınmaz birlikte kamulaştırıldığı takdirde bu taşınmazların durumunun bir bütün oluşturduğu kabul edilerek geri alma hakkının doğumu taşınmazların tümüne göre belirlenir.

4. Dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre; ... Restorasyon Projesi doğrultusunda İstanbul VI numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 12.12.2006 tarihli ve 248 sayılı kararı ile kamulaştırma alanının koruma alanı olarak belirlendiği, Kocaeli Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 19.03.2019 tarihli ve 3994 sayılı kararı ile rölöve çalışmasının uygun bulunduğu anlaşılmış olup 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinde belirlenen koşulların oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı idare harçtan muaf olduğundan yatırılmış olan harçların iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.