Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/9667 E. 2023/12271 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/186 E., 2023/733 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... İş Mahkemesi SAYISI : 2018/164 E., 2021/592 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... Belediyesi bando takımında 2004 Aralık ayı, 2005-2006 tüm ayları ve 2007 Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarında kesintisiz olarak çalışmasını sürdürdüğünü, ancak bu çalışmalarının Kuruma bildirilmediğini, 2007 yılının Mayıs ayında bildirim yapıldığını ve 2014 yılına kadar da ... Belediyesi bünyesinde alt işverenlerde fiili çalışmasını devam ettirdiğini, davacının devam eden çalışması sebebi ile 5 yıllık hak düşürücü sürenin de gerçekleşmediğini beyanla davacının davalıya ait işyerinde 2004 yılı Aralık ayı ile 2005 ve 2006 yıllarının tamamı ile 2007 yılı Mayıs ayına kadar olan sigortasız çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı ... tarafından davaya cevap verilmemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, davacının çalışmasının geçtiğini iddia ettiği işyerinin resmi kurum olduğunu, bu nedenle yazılı belge ile iddiasının ispatının gerektiğini, Kurum kayıtlarına göre bildiriminin tam olduğunu, hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğini, buna göre araştırma yapılması gerektiğini, Kurumun fer'i müdahil olarak kabulünün gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davaya konu dönemin devamında kesintisiz olarak farklı alt işverenler bünyesinde davalı ... nezdinde çalıştığı, davaya konu dönemde ise taşeron şirketler olmaksızın davacının belediye bando takımında ve park ve bahçeler biriminde çalıştığı dinlenen davacı ve kamu tanıkları beyanları ile tespit edildiği değerlendirilerek davanın kabulüne, davacının davalı ... Belediyesine ait işyerinde 01.12.2004-31.05.2007 tarihleri arasında iş sözleşmesi ile toplam 895 gün süreyle hizmet akdine dayalı sigortalı olarak asgari ücret üzerinden sürekli ve kesintisiz şekilde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazları doğrultusunda davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, Mahkemece eksik ve yetersiz araştırma ile karar verildiğini, davacı taraf dinletmiş olduğu tanıkların ihtilaflı dönemde müvekkile ait iş yerinde çalışıp çalışmadıklarına dair sigorta kayıtlarının incelenmediğini, davacı tarafın iddiasını ispatlayacak kendisi ile aynı dönemde çalışmış olan bir tanık beyanı da olmadığını ileri sürmüştür.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazlarını tekrarladıklarını, Mahkemece eksik ve yetersiz araştırma ile karar verildiğini, kurumun fer'i müdahil konumunda olduğunu, Kurum tarafından dava açılmasına sebebiyet verilmediğinden aleyhe yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nın madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davalı ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 2004 yılı Aralık ayı ile 2007 yılı Mayıs ayı arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2-Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3-Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3.Değerlendirme 1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2-İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren nezdinde 01.12.2004 - 31.05.2007 tarihleri arasında çalışma iddiası hakkında mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de; davacının 01.12.2004 - 10.03.2006 tarihleri arasındaki dönem yönünden davalı ... Başkanlığına ait işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece; davalı ... tarafından davacıya yapılan ödemelerin başladığı tarih olan 10.03.2006 tarihinden önceki dönem yönünden her ne kadar ... ve ...'ın beyanları hükme esas alınmış ise de, mahkeme huzurunda verdikleri ifadelerinde ... tarafından davacının 2005 yılında çalışmaya başladığının beyan edilmiş olması, öte yandan bu tanıkların davalı ... nezdinde hangi tarihlerde görev aldıklarının tam olarak belirlenmemiş olması hususları değerlendirildiğinde, tanıklardan ...'in beyanlarındaki çelişki giderilmeli, beyanları hükme esas alınan tanıkların davalı ... Başkanlığına ait işyerinde çalışma süreleri doğrulanmalı, dosya kapsamına göre anılan dönem yönünden yeterli tanık beyanının bulunmadığı nazara alınarak vergi dairesi, fer'i müdahil Kurum ve kolluk vasıtası ile daha fazla komşu işyeri tanıklarının tespiti yapılmalı, komşu işyeri sahiplerinin ve çalışanlarının yeteri kadarının ifadesine başvurulmalı, davacının 01.12.2004 - 10.03.2006 tarihleri arasındaki dönemde de davalı ... nezdinde çalışıp çalışmadığı hususunda bütün deliller toplandıktan ve birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.