İlk Derece Mahkemesi 2026/1507 E. 2026/145 K.

T.C. İSTANBUL 25. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1507 KARAR NO : 2026/145

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 15/06/2026 KARAR TARİHİ : 05/10/2026

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılamasında; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin bakkal ve market işi ile iştigal eden tacir olduğunu, 07/03/2026 tarihinde iş yerinde meydana gelen yangın neticesinde ticari defterlerin, SGK kayıtlarının, faturaların ve muhasebe evraklarının tamamen yanarak veya ıslanarak kullanılamaz hale geldiğini, ... İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen 16.03.2026 tarihli raporla yangının elektrik tesisatındaki ısınmadan kaynaklandığının ve müvekkilin iradesi dışında gerçekleştiğinin sabit olduğunu, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gönderilen ... tarihli ve ...sayılı yazı ile 2014, 2015 ve 2016 yıllarına ait belgelerin ibrazının talep edildiğini, ancak söz konusu belgelerin yangında zarar görmesi nedeniyle ibraz edilemediğini, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinin 7. fıkrası uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerin yangın gibi mücbir sebeplerle zayi olması halinde zayi belgesi alabileceğini, müvekkilin basiretli bir tacir gibi davranarak gerekli özeni gösterdiğini ancak yangının önlenemez bir afet olduğunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86. maddesi gereğince saklama yükümlülüğü devam eden belgeler yönünden zayi olgusunun tespitinin hukuki yarar taşıdığını, davanın yasal süresi içerisinde ve çekişmesiz yargı usulüne uygun olarak açıldığını, ileride doğabilecek idari ve hukuki yaptırımların önüne geçilmesi adına 01.10.2014 - 31.12.2014,01.01.2015 - 31.12.2015 ve 01.01.2016 - 31.01.2016 dönemlerine ait ticari defterler, ücret bordroları, banka dekontları, hesap pusulaları, gelir-gider faturaları ve muhasebe kayıtlarının zayi olduğunun tespit edilerek müvekkile zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. Davanın (Kapatılan) ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasına tevzi edildiği, 2026 yılının Temmuz ayına kadar ilgili mahkemede yargılamanın devam ettiği, HSK'nun 18/02/2026 tarihli 282 sayılı yargı çevrelerinin yeniden belirlenmesi ve dosyaların devri kararı uyarınca ... 25. Asliye Ticaret Mahkemesinin faaliyete geçirilmesi ve Kapatılan)... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin derdest dosyalarının ... 25. Asliye Ticaret Mahkemesine devredilmesi nedeniyle dosyanın ... 25. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı sırasına tevzi olduğu anlaşılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 82/7 nci maddesine göre "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." düzenlemesine yer verilmiştir. ... İtfaiye Dairesi Başkanlığı...İtfaiye Şube Müdürlüğünün ...tarihli müzekkere cevabı ile dava konusu zayi istemli davaya konu 16/06/2026 tarihli itfaiye olay raporunun gönderildiği anlaşılmıştır. Davacıya ait ticaret sicil kayıtları dosya arasına alınmıştır. Gelir İdaresi Başkanlığı ... Defterdarlığı Hukuk İşleri Müdürlüğü'nün 04/08/2026 tarihli müzekkere cevabı ile ... hakkında açılmış dava kaydı bulunmadığına ilişkin cevap verildiği anlaşılmıştır. Gelir İdaresi Başkanlığı ... Defterdarlığı İhbar ve Şikayetler Müdürlüğü'nün 08/07/2026 tarihli müzekkere cevabı ile "...Müdürlüğümüz kayıtlarının tetkikinde, ... hakkında ... tarih ... kayıt numaralı ... başvurusu, 24.04.2024 tarih ... kayıt numaralı ... başvurusu, Defterdarlığımız İhbarları Değerlendirme Komisyonu kararı (Yaygın ve Yoğun Vergi Denetimlerinde Sonuçlandırılması) doğrultusunda ... Uygulama Denetim Müdürlüğüne gönderilmiştir. " şeklinde cevap verildiği anlaşılmıştır. Gelir İdaresi Başkanlığı ... Defterdarlığı ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün...tarihli müzekkere cevabı ile davacı şirketin vergi inceleme raporlarının gönderildiği anlaşılmıştır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ...Esas ... Karar sayılı 25/05/2016 tarihli ilamında da açıklandığı üzere zayi belgesi istenebilmesi için defterlerin muhafazasında tacirin gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması gereklidir.Buna göre, TTK'nun 82/7.maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayiinin istenebilmesi için öncelikle tacirin saklama yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirip getirmediği, ticari defter ve belgelerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilip gösterilmediği ve ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelip gelmediği hususlarının irdelenmesi gerekir. Bir başka ifadeyle davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle koruması ve bu konuda basiretli bir tacir gibi davranması gerekir. Somut olayda, davacının ticari defterlerinin bulunduğu yerde 07/03/2026 tarihinde meydana gelen yangın nedeniyle 16/03/2026 tarihli Yangın Raporunun tutulduğu, SGK'nun davacıdan ... tarihli ve ...sayılı yazı ile 2014, 2015 ve 2016 yıllarına ait belgelerin ibrazının istenilmesi üzerine söz konusu belgelerin yangında zarar görmesi nedeniyle ibraz edilemediğini, zayi olan belgelerin belirlenebildiğini açık ve net bir şekilde, dava dilekçesinde ifade ettiği anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri korumak için gerekli özeni gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır. Yukarıda belirtilen yasa maddesi uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için bir tacirin saklama yükümlülüğü olduğu defter ve belgelerin, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi afet veya hırsızlık sebebiyle ziyaa uğraması gerekli olup, somut olayda, talep edenin davaya konu ettiği defterlerin, SGK kayıtlarının, faturaların ve muhasebe evraklarının 07/03/2026 tarihli yangında zayi olup olmadığının davacı tarafından basiretli bir tacir olmanın gereği olarak yangının meydana gelmesi sonrası kontrol edilmesi zorunlu olup, herhangi bir kurumun tacirden bilgi belge sunması gerekliliği bulunmamaktadır. Davacının yangından haberdar olduğu, en geç itfaiye raporunun düzenlendiği tarihte haberdar olduğunun kabulü halinde dahi yangın olayının meydana gelmesinden haberdar olan davacının dava konusu ettiği defterlerin kaybolduğunu daha sonraki tarihte, SGK'nun belge talebi üzerine öğrendiği iddiası hayatın olağan akışına uygun olmayıp, basiretli bir tacir tarafından derhal defterlerin yangında zayi olup olmadığının kontrol edilmesi gerektiği izahtan varestedir. Davacı tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz günlük hak düşürücü sürede dava açmadığı, yangının 07/03/2026 tarihinde yangının meydana geldiği hususunda bilgisinin bulunduğu dava dilekçesindeki anlatımdan anlaşılmakla; en geç yangın tutanağının düzenlendiği 16/03/2026 tarihinde haberdar olduğunun kabulü halinde dahi işbu davanın, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesinde öngörülen hak düşürücü süreden sonra açıldığının davacının dava dilekçesindeki açık ve net beyanı ile anlaşılması nedeniyle, zayi olan belgelerin neler olduğunun belirlenmesinin gerekmemesi yönündeki yerleşik yargı içtihatları ile usul ekonomisi gözetilerek, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde dosya üzerinden karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından, tekrar harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 4-Yargılama gideri için tahsil edilen gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333 ncü maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden itibaren mahkeme Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 345 nci maddesi uyarınca 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer eş değer Mahkemesine verilecek usulüne uygun istinaf dilekçesi ile İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İSTİNAF YASA YOLU açık olmak üzere karar verildi. 05/10/2026

Katip e-imzalıdır

Hakim e-imzalıdır