İlk Derece Mahkemesi 2025/483 E. 2026/616 K.

T.C. İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2025/483 Esas KARAR NO :2026/616

DAVA:Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:22/05/2025 KARAR TARİHİ:06/07/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sigorta A.Ş. nezdinde ... sayılı poliçe ile sigortalı bulunan ... adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın 08.08.2017 tarihinde devrilmesi sonucunda davacı sigorta şirketi tarafından zarar gören yolcuya ödenen 87.999,37 TL tutarındaki tazminatın sigortalıdan rücu edilmesine ilişkin başlatılan .... İcra Dairesi 2021/... Esas sayılı dosyası üzerinden takip başlattığını, davalının takibe itiraz ettiğini, itiraz sonrasında takibin durduğunu belirterek yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı, usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiş, tüm iddiaları inkar etmiş sayılmıştır. .... İcra Müdürlüğünün 2021/... E. Sayılı icra dosyasının incelemesinde; davacı/alacaklı tarafından davalı/borçlu aleyhine 49.924,00-TL asıl alacak ve 38.075,37-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 87.999,37-TL borcun ödenmesi amacıyla18/06/2021 tarihinde icra takibi başlatıldığı, borçluya çıkartılan ödeme emrinin 20/08/2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun 26/08/2021tarihinde icra takibine itiraz ettiği, takibin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür. Mali müşavir bilirkişinin 16/02/2026 tarihli raporunda özetle; Davalı ... adına kayıtlı ... plakalı minibüsün sürücüsü ... ... ... gündüz açık havada, kuru satıh koşullarındaki, keskin virajlı, taşıtın gidiş istikametinde aşağı eğimli stabilize yolda seyri sırasında özen yükümlülüğüne aykırı hatalı sevk ve idaresi, tedbirsizliği ve dikkatsizliği neticesinde yolun sağından kaplamadan çıkarak 14,5 metre yüksekten dere yatağına aracın uçması ile sonuçlanan olayda asli ve tam kusurlu olduğu, Davalıya ait ... plakalı minibüs, ... tipi, 2000 model 14 yolcu kapasiteli minibüs olup, kaza sırasında taşıtta 25 yolcu (sürücü dahil 26 kişi) olduğu, bu durumda taşıtta yolcu kapasitesinin aşıldığı, kaza sırasında taşıtta 11 fazla yolcu bulunduğu, Bu durumda aracın taşıma sınırı(kapasitesi) aşılmış ve bir aracın güvenle taşıyabileceği en çok yolcu sayısının üzerinde (%178,5 oranında fazla ) fazla yolcu alınmıştır. Bu durumda yolcuların hepsinin aracın tasarımında taşıma sınırına göre bulunan koltuk ve emniyet kemeri koruma önlemlerinden yararlanamayacağı, bu durumun yolcuların korumasız kalması sonucunda kaza kaynaklı yaralanmalarına sebebiyet vereceğinin açık olduğu, Ancak dosyadaki mevcut veriler çerçevesinde kazanın sadece yolcu sayısının fazlalığı ve kazanın münhasıran taşıma sınırının aşılması sonucu olduğunu söylemek teknik açıdan mümkün olmamaktadır. Teminat üst sınırın sakatlanma ve ölüm halinde kişi başı 330.000.-TL ve kaza başı 3.300.000.-TL olduğunun tespit edildiği, Genel Şartlar B.4. ZARAR GÖRENLERİN HAKLARININ SAKLI TUTULMASI VE SİGORTACININ SİGORTALIYA RÜCU HAKKI maddesinde bulunan alt madde (ç) maddesinde, Genel Şartlara göre, ödemede bulunan sigortacıya, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda araç işleteni olan Sigortalısına rücu edebilme hakkı tanınmış olduğu, Aktüeryal Değerlendirme; Dava dışı kazazede ... ..’nin ödeme tarihindeki veriler esas alınarak hesaplanan Sürekli İş Göremezlik zararının 101.915,29 TL olduğu, Mütalaa olunmuştur. Sayın Mahkeme tarafından verilen görev çerçevesinde, dosya içeriğinin incelenmesi, tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, 6100 sayılı HMK’nın 282. Maddesi uyarınca bilcümle hukuki takdir ve tavsif sadece Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, görüş ve kanaatlerimizi saygılarımızla görüş ve kanaatine varılmıştır. DELİLLER: -.... İcra Dairesinin 2021/... esas sayılı dosyası, -... Cumhuriyet Başsavcılığı Muhabere Bürosunun 2025/... esas sayılı dosyasının müzekkere cevabı, -... 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/... Ceza Dava Dosyası, -SGK' dan gelen müzekkere cevabı, -Tarafların beyan ve dilekçeleri, -Bilirkişi raporu, -Arabuluculuk son tutanağı, -Tüm dosya kapsamı, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. .... Tüketici Mahkemesinin 2025/... esas sayılı dosyasında görevsizlik kararı alındığı ve İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinde ... esas sayılı dosya numarasını aldığı görülmüştür. TTK'dan kaynaklanan uyuşmazlığın esasına, davalı aracının ticari niteliğine göre Mahkememiz görevli olmakla yargılamaya devam olunmuştur. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının ZMMS davalının sigortalı olduğu ilişki kapsamında trafik kazası sonucu dava dışı 3. kişiye davacı tarafından ödenen zararın istiap haddini aşması sebebiyle sigortalı davalıya rücu edilip edilemeyeceği ve bu kapsamda başlatılan takipte itirazın iptali istemine ilişkindir. Davalı, cevap dilekçesi sunmayarak tüm hususları inkar etmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 1409/1. maddesi uyarınca, sigortacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95/2.maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B-4. maddesi uyarınca; tazminat yükümlüğünün azaltılmasına ve kaldırılmasına ilişkin halleri 3. kişilere karşı ileri süremeyeceğinden, zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını ve indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir. Bu rücu hakkı, kaynağını halefiyet ilkesinden almamakta, sözleşme ve yasa gereği sigorta ettirene karşı defi hakkı bulunan sigortacı, bu hakka dayanarak kendi sigortalısına dönebilmesi kuralından kaynaklanmaktadır. 6102 sayılı TTK'nın 1409/1. maddesi uyarınca, sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı maddenin 2. fıkrası hükmüne göre, kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmekte olup, sigorta şirketinin rücu edebileceği tazminat tutarı, sigortalı araç sürücüsünün kusur oranına ve zarar görenlerin gerçek zararına göre belirlenir. KTK'nun 95. maddesinde, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği, ödemede bulunan sigortacının, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabileceği öngörülmüş olduğundan, sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi) olan sigorta ettiren davalı, sigorta poliçesinin ve sigorta genel şartlarının kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür. Sigorta sözleşmesine dayalı rücu davalarında, tarafların yükümlülüklerinin belirlenmesinde, taraflar arasındaki ilişkinin sözleşme ilişkisi olması nedeniyle, poliçe ve poliçenin tanzim tarihinde yürürlükte bulunan sigorta genel şartları nazara alınır. Poliçe tarihindeki Sigorta Genel Şartlarından Sigortanın, sigortalıya rücu hakkı "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde düzenlenmiş, ilgili maddede; "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir. Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir: a)Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, b)Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise, c)Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar, ç)Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise, d)Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa, e)Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse, f)Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez." denilerek, sigortacının sigortalıya rücu edebileceği durumlar belirlenmiştir. İlgili maddede sayılan rücu sebepleri birbirinden bağımsız sebepler olup, rücu sebeplerinden birinin bulunması halinde sigorta şirketi yapılan hasar ödemesinin rücuen tazminini sigortalısından talep edebilir. Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, Somut olayda, taraflar arasında davalının malikliğinde olup kazaya karışan aracın zorunlu trafik sigortasına dair poliçe bulunduğu, meydana gelen tek taraflı kazada dava dışı zarar gören için sigortalı aracının tam kusurluluğu nedeniyle ödeme yapılmış, araçtaki yolcu sayısı itibariyle istiap haddinin aşılmasından dolayı kazanın gerçekleştiğinden bahisle ödenen miktarın rücusu talep edilmektedir. Sigortacının istiap haddinin aşılması nedeniyle işletene rücu edebilmesi, kazanın münhasıran (salt) istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmış olması şartına bağlanmıştır. Genel Şartlar B/4 maddesinde "Yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması" rücu nedenleri arasında yer almış ise de Yargıtay kararlarına göre sırf yükleme (istiap) sınırının aşılmış olması sigortacıya dönme hakkı vermez. Ayrıca kazanın oluşu ile istiap haddinin aşılması arasında uygun nedensellik bağı bulunmalıdır. Başka bir deyişle kaza istiap haddinin aşılması nedeniyle meydana gelmiş olmalıdır. Mevcut kazanın ceza soruşturması itibariyle dinlenen tanık beyanlarına göre Şanlıurfa'dan ...'ya doğru seyir halinde olan aracın iki şoförünün bulunduğu, varılmak istenen yer ... ili olup yolun bitimine az kalan bir sürede Ulubey ilçesinde araç kontrolünün kaybedilmesi nedeniyle tek taraflı kaza yaşandığı, tanık ... beyanına göre, aracın bir anda kaymaya başladığı, şoförün aracı durdurmaya çalıştığı ancak başarılı olmadığı; tanık ... ve ... beyanına göre aracın, yokuş aşağı giderken şoförün vites değiştiği zaman hızlanıp kontrolden çıktığı, tanık Kudret beyanına göre rampadan giderken aracın bir anda kontrolden çıktığı; tanık ... beyanına göre sürücünün aracı hızlı kullandığı, yolun eğimli ve virajlı olmasından dolayı kazanın gerçekleştiği; tanık ... beyanına göre aracın freninin patlamasından dolayı kontrolden çıktığı, diğer şoför tanık ... beyanına göre de rampa aşağı giden aracın freninin boşalmasından dolayı kazanın yaşandığı belirtilmiştir. Dosya kapsamından alınan bilirkişi raporu ile kazanın münhasıran istiap haddinin aşılmasından dolayı meydana gelip gelmediğinin söylenmesinin teknik açıdan mümkün olmadığı belirtilmiştir. Aynı yönde tespitler ATK raporu ile tekrarlanmıştır. Bunun yanında ATK raporunda kazanın gerçekleşmesinin, aracın teknik durumu ve yolu ayarlayamayan, kontrolü kaybeden sürücü ...'nın sevk ve idare hatasından kaynaklandığı mütalaa edilmiştir. Anılan tanık beyanları ve aracın aynı yük ve yolcuyla Şanlıurfa'dan ... iline gelene kadar bir sorun yaşamayıp rampalı, virajlı yolda sıkıntı yaşayan şoför dikkatsizliği nedeniyle kontrolden çıktığı, teknik olarak tespit edilemese de frenin boşalma ihtimalinin de olduğu, ancak bu haliyle kazanın münhasıran istiap haddinin aşılmasından dolayı meydana geldiğinin kati suretle tespit edilemediği, istiap haddinin aşılmasının kazanın meydana gelmesindeki tek neden olarak ortaya konulamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Ayrıntılı Açıklandığı Üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 732,00-TL harcın, peşin alınan 1.502,81-TL harçtan mahsubu ile bakiye 770,81-TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-6325 sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan zorunlu arabuluculuk gideri 1.600,00-TL'nin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, 5-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine, Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı.06/07/2026

Katip ... Hakim ... e-imza e-imza