İlk Derece Mahkemesi 2024/500 E. 2026/664 K.

T.C. ANTALYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/500 Esas KARAR NO : 2026/664 DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 13/06/2022 KARAR TARİHİ : 17/07/2026

I.İDDİANIN ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında ... tarihinde cihaz satış sözleşmesi imzalandığını, işbu sözleşme kapsamındaki cihazların toplam bedeli olan ... TL müvekkili tarafından, davalı firmaya, sözleşme tarihinden önce, ... tarihinde banka yoluyla ödendiğini, davalı, ... tarihli cihaz satış sözleşmesi kapsamındaki ürünleri, ... tarihinde, müvekkilliğe teslim etmeyi taahhüt ettiğini, ancak teslim etmediğini, davalının, ... tarihinde, Antalya ... . Asliye Ticaret mahkemesi ... /... E. Sayılı dosyasıyla konkordato talep ettiğini, konkordato talebi, mahkemece reddedildiğini, davalı, konkordato talebiyle birlikte ödemelerini tatil ettiğini, ... tarihli cihaz satış sözleşmesi gereği, cihazları teslim etmeyerek, müvekkili firmayı, zarara uğrattığını, ... tarihli cihaz satış sözleşmesine konu mallar, müvekkili firma tarafından, özel proje için sipariş edilmiş fakat davalı tarafından teslim edilmediğini, davalının, ... tarihli cihaz satış sözleşmesine konu cihaz bedellerini, güncel fiyatlar üzerinden, müvekkilinin uğramış olduğu zararlar ile birlikte, müvekkili firmaya tazminat olarak ödemesi gerektiğini, işbu davanın ikamesi için "dava şartı" olan Arabulucu Bürosuna müracaatta bulunulduğunu, tarafların uzlaşamaması üzerine "Anlaşamama" Tutanağı tutulduğunu, beyan ederek; davanın kabulünü, ... tarihli cihaz satış sözleşmesine konu malların dava tarihi itibariyle tespitini, bilirkişi incelemesi sonucu tespit edilecek miktar üzerinden tamamlanmak kaydıyla şimdilik, ... TL üzerinden, ... tarihli cihaz satış sözleşmesine konu malların ve yine işbu sözleşme kapsamında satıcı sıfatıyla davalı taraf yükümlülüklerinin, dava tarihi itibariyle tespit edilmiş bedelinin, ticari temerrüt faizi ile birlikte, davalı taraftan alınarak müvekkili tarafa verilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yüklenmesini, karar verilmesinin talep ve dava etmiştir. II. SAVUNMANIN ÖZETİ Davalı vekili yetkisiz mahkemeye vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin şikayete konu çekin düzenlendiği tarihten sonra ülke genelinde yaşanan olumsuz gelişmeler müvekkilinin elinde olmayan nedenlerle, yetkilisi olduğu şirketi de olumsuz olarak etkilediğini ve alacakların tahsili de sıkıntıya girdiğini, son dönemlerde tüm büyük şirketlerin yaşadığı ekonomik sıkıntılardan müvekkili şirketinde etkilendiğini, müvekkili yaşamış olduğu maddi sıkıntılar sebebi ile Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... E. Sayılı dosyası ile konkordato talebinde bulunma zaruriyeti hasıl olduğunu, müvekkili şirket tarafından ... tarihinde Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... /.... E. Sayılı dosyası ile Konkordato(Adi Konkordatodan Kaynaklanan İİK 285 ila 308/h) davası açıldığını, ... tarihli tensip zaptının 5. Maddesinin b bendinde müvekkili ve müvekkili şirket aleyhine 7101 sayılı kanunla değişik İİK' nın 288/1 maddesine göre; “geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğuracağından”; İİK’ nın 294, 295, 296 ve 297. Maddelerinin uygulanmasına, bu çerçevede mühlet içinde “6183 sayılı amme alacaklarının tahsili usulü hakkında kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hangi nedene dayanırsa dayansın, her türlü ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve muhafaza işlemleri de dahil, tüm takip işlemlerinin yapılmasının ihtiyatı tedbir yolu ile durdurulmasına,” karar verildiğini, Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarihli celsesinde "Mahkememizin ... tarihli kararı ile davacılar hakkında verilen 3 aylık geçici mühletın İİK'nın 287/4 maddesi uyarınca 2 ay süre ıle uzatılmasına" karar verildiğini, ... tarihli celsede her ne kadar ret kararı verilmiş ise de, tarafça istinaf başvurusu yapıldığını ve konkordato süreci sona ermediğini, talep edilen zarar belirsiz alacak davası olarak açılmasını kabul etmediğini, davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar ve değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafça belirlenememesi gerektiğini, bu sebeple belirsiz alacak davası olarak alacak isteminde bulunulması usul ve yasaya aykırı olduğunu, dolayısıyla işbu davanın değeri davacı tarafça ... TL belirlenmiş olup bu miktar üzerinden dava görülmesi gerektiğini, davacı, alacağını ... TL ile sınırlandırmış olup bakiye kısmından vazgeçmiş olduğunu, yargılama içinde ıslah yolu ile dahi bedelin artırılması söz konusu olmayacağı gibi davacı tarafça ıslah yoluna gidildiğinde muvafakatin olmayacağını; ıslaha itiraz edileceğini şimdiden sayın mahkemeye sunduğunu, belirlenen bedeli kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacının dava dilekçesinde neye ilişkin talepte bulunduğu açık olmadığını, dava dilekçesinde talep edilen alacak kalemlerinin açık ve kesin olarak belirtilmesi gerektiğini, davacı, alacak kalemlerini açık ve kesin olarak belirtmeksizin "eksik harç, gerçek değerin tespitinden sonra tamamlanacaktır." şeklinde açılan davayı kabul etmediğini, öncelikle mahkemece davacıya dava dilekçesi ile talep ettiği alacak kalemlerini açıklaması hangi alacak kalemi için ne kadar talep ettiğini bildirmesi için ihtarathlı tebligat çıkarılmasını talep ettiğini, davacı tarafından, alacak kalemlerinin bildirilmesi halinde beyan sunma hakkının saklı tuttuğunu, beyan ederek; davanın reddini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER Bakırköy ... . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... /... Esas ... /... Karar sayılı dosyasında toplanan deliller; Makine Mühendisi bilirkişi ... ... 'dan rapor aldırılmış, bilirkişi sunmuş olduğu ... tarihli raporunda özetle; "... tarihli taraflar arasında imzalanmış olan sözleşme hükümlerine göre yapılması gereken işler ve fiyatları ... tarihi itibari ile belirlendiğini, ... tarihi itibari ile toplam imalat bedeli ... TL .... .... .... ) , bedellerin YI-ÜFE hesabına göre sözleşme tarihi olan ... tarihine göre ... tarihi itibari ile toplam imalat bedeli : ... TL (... ) olarak hesaplandığını" belirtmiştir. Mahkememiz dosyasına SMM bilirkişi ... ... 'dan rapor aldırılmış, bilirkişi sunmuş olduğu ... tarihli raporunda özetle; "Dava ve icra takip dosyası, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile tarafların ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucu, açıklanan gerekçelerle yüce mahkemenin kabulü halinde, Tarafların ibraz olunan e-defter Beratlarının süresinde oluşturulduğu, açılış ve kapanış noter tasdiklerinin süresinde yaptırıldığı, her iki taraf ticari defterlerinin de sahibi lehinde delil vasfına haiz olduğunu, her iki taraf ticari defterlerine göre de ... dava tarihi itibariyle davacının ... TL davalıdan alacaklı olduğunu, davacının alacak iddiasının benimsenmesi durumunda; Merkez bankası verilerinden, ... dava tarihi itibari ile avans faizi oranının %15,75 olduğu anlaşıldığından davacının belirlenen asıl alacağına takip tarihinden itibaren %15,75 ve değişen oranlarda kademeli olarak avans faizi yürütülebileceğini" belirtmiştir. Mahkememiz dosyasına SMM bilirkişi ... ... ve Makine Mühendisi ... ... ' dan rapor aldırılmış, bilirkişi sunmuş olduğu ... tarihli raporunda özetle; "Dava dosyası, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile tarafların ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucu, açıklanan gerekçelerle yüce mahkemenin kabulü halinde, tarafların ibraz olunan e-defter Beratlarının süresinde oluşturulduğu, açılış ve kapanış noter tasdiklerinin süresinde yaptırıldığı, her iki taraf ticari defterlerinin de sahibi lehinde delil vasfına haiz olduğunu, her iki taraf ticari defterlerine göre de ... dava tarihi itibariyle davacının ... TL davalıdan alacaklı olduğunu, davacının alacak iddiasının benimsenmesi durumunda; Merkez bankası verilerinden, ... dava tarihi itibari ile avans faizi oranının %15,75 olduğu anlaşıldığından davacının belirlenen asıl alacağına takip tarihinden itibaren %15,75 ve değişen oranlarda kademeli olarak avans faizi yürütülebileceği, mahkemece davacının ... sözleşme tarihindeki ... TL’ye ifa tarihi olan ... tarihine kadar olan 52 günlük 3095 sayılı yasasının 4/a maddesi bağlamında avans faizi yürütülebileceği benimsenirse ... TL avans faizi hesaplandığını, mahkemece davacının ... sözleşme tarihindeki ... TL’ye ifa tarihi olan ... tarihinden ... dava tarihi kadar olan 352 günlük 3095 sayılı yasasının 4/a maddesi bağlamında avans faizi yürütülebileceği benimsenirse ... TL avans faizi hesaplandığını, ayrık olarak verilen ... tarihli teknik bilirkişi raporunda, taraflar arasındaki ... tarihli cihaz satış sözleşmesine konu ... tarihi itibari ile toplam ... TL olarak tespit edilen imalat bedeli esas alınarak söz konusu imalat bedeli ... dava tarihi itibari ile Yİ-ÜFE’ye göre ... TL olarak hesaplandığını" belirtmişlerdir. Mahkememiz dosyasında toplanan deliller; Tarafların karşılıklı BA-BS formaları, Makine mühendisi ... ... 'un sunmuş olduğu ... t tarihli raporunda özetle -Taraflar arasındaki ... tarihli sözleşme de belirlenen emtiaların ve sözleşmenin satıcının sorumlulukları başlıklı 4. Maddesinde sayılan işlerin bedelinin teslim tarihi olan ... tarihindeki değerinin ... TL olduğu, (Değişken piyasa koşullarında yapmış olduğum araştırma sonucunda) - Yine aynı tabloda gösterilen klima ve cihazlarının dava tarihi olan ... tarihleri itibariye değerinin .... TL olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir. 3-... tarihli makine mühendisi ... ... 'in bilirkişi raporunda özetle; - Sözleşme tarihinde mutabık kalınan rakam olan ... TL üzerinden ifa tarihleri ve dava tarihi itibariyle güncel piyasa rayiçleri değerlendirildiğinde; İfa tarihleri olan; *... tarihli ifa tarihi itibariyle ... TL, *... tarihi ifa tarihi itibariyle ... TL, *... tarihli dava tarihi itibariyle ... TL şeklinde olduğu, 4- ... tarihli makine mühendisi ... ... 'in ek bilirkişi raporunda özetle; satış sözleşmesine konu emtiaların markası piyasa fiyatları ile ilgili oalrak ... tarafından sunulan fiyat listesinin baz alındığını, bu fiyat listesinin genel piyasa koşulları ve genel piyasa rayici ile uyumlu olduğunu .... tarihli fiyat listesi kapsamında cihaz satış sözleşmesine konu ürünlerin talep edilen tarihlerdeki seçenekli bedelleri aşağıdaki tabloda belirtildiği şekilde hesaplanmıştır. ¸ IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ Dava; ticari satımdan kaynaklanan tazminat davasıdır. Bakırköy ... . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... /... Esas ... /... Karar sayılı ilamında; taraflar arasında düzenlenen cihaz satış sözleşmesinin 8. son hükmünün ihtilaf halinde Antalya Mahkemeleri'nin yetkili kılınması gerekçesi yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine, karar verilmekle, dosyanın mahkememiz işbu esasına kaydının yapıldığı belirlenmekle, mahkeme gerekçesi aynen benimsenerek, davanın esası incelenmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, taraflar arasında imzalanan cihaz satış sözleşmesi uyarınca davacı tarafından sözleşme bedeli davalı tarafa ödenmesine rağmen ürünlerin teslim edilip edilmediği, davacı tarafın ürünlerin güncel bedelini ve uğradığı zararları davalıdan talep edip edemeyeceğ, taraflar arasında satım sözleşmesi uyarınca davacının davalıdan teslim edilmeyen sipariş nedeniyle, üçüncü kişiden ürün temin edip etmediği, zararını talep edip edemeyeceği noktasında toplanmaktadır. Satım sözleşmelerinde; TBK'nın 212-(1) maddesinde "Satıcının temerrüdü halinde, borçlunun temerrüdüne ilişkin genel hükümler uygulanır" şeklindeki atıftan sonra "zilyetliğin devri için belirli bir süre konulmuş olan ticari satışlarda, satıcı temerrüde düşerse alıcının, devir isteminden vazgeçerek borcun ifa edilmemesinden doğan zararının giderilmesini istediği kabul edilir (m.212/2)" şeklindeki hüküm ile alıcının, zararının tazminini isteyebileceği yolunda yasal bir karine konulmuştur. Alıcı böyle bir niyet taşıyorsa, bunu satıcıya hemen bildirmek, onu bundan haberdar etmek zorundadır (m.212/3) (Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Prof. Dr. Fikret Eren, Yetkin Yayınları, Ankara, 2019, 7. Baskı, s:73). Satıcının anılan hükme göre zararını talep ettiği durumlarda zararın nasıl hesaplanması gerektiği TBK'nın 213. maddesinde düzenlenmiştir. Buradaki zarar fiilî zararla yoksun kalınan kârdan oluşur. Dolayısıyla, satıcı zararın her iki kısmını da gidermek zorundadır (Fikren Eren, s:74). TBK. m. 212/II ve III'te kanun koyucu zararın hesaplanması yönünde iki yöntem koymuştur. Bunlar somut hesaplama yöntemi ile soyut hesaplama yöntemidir. Hem soyut hem de somut hesaplama yöntemlerinin her ikisi de hesaplama yöntemi olarak fark teorisine dayanmaktadır (Fikret Eren, s:75). Somut hesaplama yönteminin uygulanabilmesi için alıcının mutlaka ikame bir satış sözleşmesi yapması gerekir. Somut yönteme göre, satıcı borcunu ifa etmezse alıcı, satış bedeli ile kendisine devredilmeyen yerine, bir başkasını satın almak için dürüstlük kuralına uygun olarak ödediği bedel arasındaki farka göre hesaplanacak zararın giderilmesini isteyebilir (TBK. m. 213/2). İkinci hesaplama yöntemi soyut yöntemdir. Zararın bu yönteme göre hesaplanması için satılan malın borsada kayıtlı veya pazardan satılan dolayısıyla borsa veya piyasa fiyatı bulunan bir mal olması gerekir (Fikret Eren, s:76-77). Bu yönteme göre zarar, satılan borsada kayıtlı veya piyasa fiyatı bulunan mallardan ise alıcının onun yerine bir başkasını satın alma zorunda olmaksızın satış bedeli ile belirlenmiş ifa günündeki piyasa fiyatı arasındaki farka göre hesaplanacak zarardır (TBK. m. 213/3). Tüm bu açıklamalardan da anlaşıldığı üzere, bu hükümlere göre talep edilecek zararın TBK. m. 213'te hesaplanma yöntemleri belirtilmiştir. TBK.m.97'ye göre de, Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir. Eldeki davamıza gelince, Bakırköy ... . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... /... Esas ... /... Karar sayılı dosyasında alınan raporlarda davacı yanın sözleşme tarihine göre imalat bedelleri hesaplanmış ve dava değeri bu hesaplamalara göre artırılmış ise yukarıda yapılan açıklamalar ışığında davacının zararın nasıl hesaplanması gerektiği TBK'nın 213. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, taraflar arasındaki cihaz satış sözleşmesine konu ürünlerin piyasa fiyatı bulunan mallar olduğu, emsal fiyat araştırması yapılabilmiş olması ve bu yöndeki bilirkişi görüşü ile sabit olmakla; davacı yan ödediği satış bedeli ile satış sözleşmesine konu emtiaların dışında bir emtia satın alma zorunda olmaksızın satış bedeli ile belirlenmiş ifa günündeki piyasa fiyatı arasındaki farka göre hesaplanacak zararı talep edebilecektir. Somut olayda, her iki tarafın birbirini tasdikleyen ticari defter kayıtlarına göre sözleşme bedeli olan ... -TL'den ... dava tarihi itibariyle davacının ... TL davalıdan alacaklı olduğu sabittir. Bunun yanında ... tarihli bilirkişi ek raporundaki taraflar arasındaki sözleşmede cihazlar için öngörülen ifa tarihleri olan ... ve ... tarihlerine göre ifa günündeki piyasa fiyatı arasındaki fark hesabı hüküm vermeye ve denetime elverişli görülerek; davacının TBK 213/2 uyarınca hesaplanan ... -TL zararı da talep edebileceği kanaatine varılmakla, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın KISMEN KABUL/KISMEN REDDİ ile; ... ve ... TL olmak üzere toplam ... TL nin .. TL sine ... tarihinden, ... TL sine 02/08/2021 tarihinden ... TL sine ... tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, 2-Alınması gerekli ... TL harçtan alınan ... TL peşin harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 3-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin, ... TL başvuru harcı olmak üzere toplam ... TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4- Kabul edilen miktar yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Red edilen miktar yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yapılan ... TL bilirkişi ücreti, ... TL tebligat-posta-müzekkere masrafı olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin davada kabul ve red oranına göre hesaplandığında ... TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ... TL sinin davacı üzerinde bırakılmasına, 7- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin ... TL sinin davalıdan, bakiye ... TL sinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 8-Yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın, HMY’nin 333/1. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra, re’sen ilgilisine geri verilmesine, Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 17/07/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır