2025/25 E. 2026/247 K.

T.C. İSTANBUL 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/25 Esas KARAR NO : 2026/247

DAVA : Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini DAVA TARİHİ : 04/02/2025 KARAR TARİHİ : 14/10/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Canlandırdığı karakterlerle ... döneminin en bilinen figürlerinden biri olan ve 5 Ocak 2018 tarihinde vefat eden ...'un mirasçısı olan müvekkilinin murisinin, ... döneminde imza attığı yapımlar kapsamında o dönem var olmayan komşu haklarını doğal olarak devretmediğini, çoğu yapımda yazılı bir sözleşme dahi akdetmediğini; buna rağmen bu yapımların on yıllardır izinsiz olarak kullanıldığını, murisin ise bu kullanımlardan karşılık elde edemediğini, ... döneminde icracı sanatçı olarak rol alan oyuncular bakımından FSEK m. 51 hükmünün kıyasen uygulanması sonucunda, henüz mevcut olmayan hakların o dönem yapılan bir sözleşmeyle devredilmiş olamayacağının, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun... E.,... K. ve 01.12.2022 tarihli ilamıyla (YHGK-...) sabit hâle geldiğini, – 1995 (4110 sayılı Kanun) ve 21.02.2001 (4630 sayılı Kanun) tarihli değişikliklerle FSEK m. 80 hükmü altında icracı sanatçılara tanınan hakların, ek m. 2 gereği Türkiye'de tespit edilmiş tüm icralara uygulandığını; bu maddenin yürürlüğe girmesinden sonra gerekli izinler (muvafakatler) alınmadan yapılan umuma iletme, erişime açma, çoğaltma ve yayma faaliyetlerinin, icracı sanatçının mali haklarına aykırılık teşkil ettiğini, Davalı yan ile müvekkil murisi arasında akdedilmiş bir sözleşme bulunmadığını; bir sözleşme bulunsa dahi bunun yalnızca sinema salonlarında gösterime ilişkin olabileceğini, ...,..., dijital platformlar ve televizyon kanallarına lisanslama gibi bugünkü yayma biçimlerini kapsayamayacağını (FSEK m. 52); TBK m. 19 kapsamında gerçek iradenin bu yeni kullanımları kapsamadığını, Bir sözleşmenin var olduğu öne sürülse dahi bedelsiz ve süresiz nitelikte olmasından ötürü genel ahlaka ve hakkaniyete aykırı olacağını, TBK m. 26-27 ve TMK m. 24-25 uyarınca hükümsüz sayılacağını; bunun bir “ekonomik kelepçeleme” ilişkisi doğuracağını, Murisin icralarını içeren yapımların; veri saklama ortamlarında (CD/DVD/Blu-Ray) çoğaltılarak satılması, YouTube ve benzeri platformlarda erişime açılması ve telli/telsiz yayınlarla umuma iletilmesi suretiyle 2001 sonrasında dahi gelir elde edildiğini, – EK-2 listesinde yer alan yapımlardan davalı tarafından dijital ortamda izinsiz erişime açıldığı EK-5 delilleriyle (CD) sabit olanların (listede ✓ ile özel olarak işaretlenenler) her türlü kullanımının hukuka aykırılığının tespitini; ayrıca televizyon kanalları suretinde umuma iletim amacıyla davalı tarafından lisanslama/kullanım ruhsatı verilmişse bunların da tespitini talep ettiklerini, Şirketin uhdesindeki yapımların dava süresince başka şirketlere devredilmemesine yönelik ihtiyati tedbir uygulanmasını, Netice-i talep olarak; EK-2'de yer alan icraların içerildiği yapımların davalı yanca kullanılmasının HUKUKA AYKIRILIĞININ TESPİTİNE, REF'İNE VE MENİNE; davalının uhdesinde/tasarruf yetkisinde bulunan yapımların üçüncü kişilere devrinin, ruhsat/lisanslanmasının tedbiren durdurulmasına ve önlenmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep ve beyan ettikleri görülmüştür. İlgili yerlere müzekkereler yazılmış, cevabi yazılar dosya arasına alınmıştır. Dosya kapsamı itibari ile bilirkişi raporu alınmış, rapor taraflara tebliğ edilmiş, beyan ve itirazları dosya arasına alınmıştır. Mahkememiz dosyası ile birleşen mahkememizin 2025/82 ve yine sonraki tarihte birleştirilen 2026/192 esas sayılı dosyaların tefrikine karar verilmiş, ilgili dosyalar ayrı esas almıştır. DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: Dava konusu uyuşmalık; dava konusu eserlerde yer alan müteveffa ...'un icralarına yönelik olarak husule gelen tecavüzün tespiti, ref'i ve men' istemine ilişkindir. Yapılan incelemede, davacı yanın müteveffanın mirasçısı olduğu, ileri sürelen istemlerin tecavüzün tespiti, meni ve refine ilişkin olması hasebiyle tek bir mirasçının da iş bu davayı açması mümkün olup, davacı yanın aktif husumetinin var olduğu değerlendirilmiştir. Dava konusunun parasal alacağın tazminine ilişkin olmaması sebebiyle arabuluculuk dava şartı olmayıp, davalı yanın bu meyandaki itirazı yerinde görülmemiştir. Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; alınan bilirkişi raporu ile usul ve yasaya uygun olarak tespit edildiği üzere dava konusu edilen eserlere ilişkin olarak; Müteveffa ...'un, rol aldığı yapımların kendi ismiyle anıldığı, icralarının sanatsal ve kültürel değeri yüksek bir başrol oyuncusu (icracı sanatçı) olduğu, 1995 öncesi ...pratiğinde sözleşmelerin çoğunlukla sözlü yapıldığı, yazılı olanların yalnızca sinema salonu gösterimini kapsadığı, bir yapım şirketinin kendi adını taşıyan YouTube kanalında bir filmi tam (tek parça) olarak yayınlamasının, doğrudan ve süreklilik arz eden, monetize edilebilir bir umuma iletim niteliğinde olduğu; somut olayda davalının kanalındaki üç yapımın önemli erişim (toplam 993.540 görüntüleme) sağladığı, ... platformlarındaki (...) yayınların üçüncü kişi sağlayıcılar eliyle yapıldığı ve bu mecralarda davalıya doğrudan atfın somutlaşmadığı ancak buna karşılık ... kullanımının doğrudan davalıya ait olduğu, Müteveffa ...'un dava konusu yapımlardaki icraları üzerinde komşu hak sahibi olduğu ve bu hakların FSEK m. 63 uyarınca mirasçısı davacıya intikal ettiği, Davalı ile muris arasında FSEK m. 52'ye uygun yazılı bir komşu hak devir sözleşmesinin dosyada bulunmadığı; o tarihte mevcut olmayan komşu hakların önceden devrini içeren sözleşmelerin FSEK m. 51 uyarınca geçersiz sayılacağı, dava konusu olan EK-2'de işaretli üç yapım (..., ..., ...) bakımından; komşu hak sahipliği, yazılı izin/devir bulunmaması ve kullanımın doğrudan davalıya ait “...” ... kanalı üzerinden yapılmış olması unsurlarının birlikte gerçekleştiği; bu itibarla icracı sanatçının (ve mirasçısının) komşu haklarına yönelik izinsiz umuma iletim suretiyle tecavüzün unsurlarının oluştuğu; bu sonucun davacı yanca emsal olarak sunulan (... / ...) kararıyla örtüştüğü anlaşılmakla yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler ışığında açılan davanın kabulü ile dava konusu olan - "...", "..." ve "..." isimli eserlerde yer alan müteveffa ...'un icralarına yönelik olarak husule gelen tecavüzün tespiti, ref'i ve men'ine dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: 1-Açılan davanın kabulü ile; - "...", "..." ve "..." isimli eserlerde yer alan müteveffa ...'un icralarına yönelik olarak husule gelen tecavüzün tespiti, ref'i ve men'ine 2-Alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 615,40 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 116,60 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki tarife gereğince hesaplanan maktu 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 4-İş bu dosya kapsamında yapılan başvurma harcı, peşin harç, posta ve bilirkişi masraflarından oluşan toplam 32.360,30 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 5-Arta kalan gider ve delil avansının kararın kesinleşmesi ile yatıran tarafa iadesine, Dair karar davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.14/10/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır