Danıştay 8. Daire 2025/1531 E. 2026/469 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/1531 Karar No : 2026/469

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Kurulu Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... (...) ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:..., T.No:...sayılı temyiz isteminin reddi kararının kaldırılarak, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Makedonya Uluslararası Balkan Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan davacı tarafından, diplomasına denklik verilmesi talepli başvurusunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının öğreniminin Türk yükseköğretim sistemi çerçevesinde hukuk alanındaki kazanımlarını elde edebilmesi ve denklik işlemine tabi tutulabilmek için temel kazanımlar, yetkinlikler ve öğretimin niteliğini sağlamadığı, aldığı eğitimin ülkemizdeki diplomalara eşdeğer nitelikte olmadığı, bu durumun SYBS sınavıyla da giderilecek nitelikte olmadığı, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurusu kabul edilerek, davacının yurt dışında eğitim aldığı programın eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk olmadığı yönünde bir tespit olmadığı, davacının yurt dışında eğitim aldığı programın yetersizliğinin tespitine ilişkin olduğu, bu haliyle davacının başvuru dosyasında yapılan tespitler ile dava konusu işlemin dayandığı Yönetmelik maddesinin uyumlu olmadığı, ayrıca işbu kararın, davacıya doğrudan denklik verilmesi sonucunu doğurmayacağı gibi, davalı idarece Yönetmeliğin diğer tüm maddeleri kapsamında ayrıca inceleme ve değerlendirme yapılarak karar verilmesine de engel teşkil etmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının öğrenim gördüğü ülke ile ülkemiz hukuk sisteminin farklı olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, davalı idarenin 10/12/2024 tarihinde kayda alınan temyiz dilekçesiyle süresinde temyiz başvurusunda bulunduğu ve temyiz iradesini açıkça ortaya koyduğu ancak yıl sonu hesap işlemleri sebebiyle-ilgili tertiplerine ödeneklerin aktarılamamasından dolayı-temyiz kanun yoluna ilişkin harç ve gider eksikliğini daha sonra tamamladığı; öte yandan, davacı tarafından sunulan ve 22/01/2026 tarihinde kayda alınan beyanda ise, davalı idarenin süresinde temyiz başvurusunda bulunmadığı hususunun ileri sürüldüğü görülmekle birlikte, Anayasa’nın 36. maddesinde; herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olması şeklinde düzenlenen hak arama hürriyeti kapsamında yer alan hükmün denetlenmesini talep etme hakkı uyarınca 2577 sayılı Kanun'un 48. maddesinin 6. fıkrasında yer alan usul kurallarının taraflara çok katı bir şekilde uygulanmasının, hukuk güvenliğinin sağlanmasına ve yargılamanın düzgün bir şekilde yürütülmesine engel teşkil edeceği, bu durumun kanun yollarına başvurma hakkının da güvenceye alındığı mahkemeye erişim hakkını da ihlâl edeceği hususlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:..., T.No:... sayılı temyiz isteminin reddi kararı kaldırılarak, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacının; Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden 2013 yılında, Anadolu Üniversitesi Adalet Ön Lisans Programından ise 2018 yılında mezun olduğu, yurt içi almış olduğu derslere karşılık 105 kredinin transfer kaydının yapılarak Makedonya Uluslararası Balkan Üniversitesi Hukuk Fakültesine 04/10/2021 tarihinde kaydını yaptırdığı ve anılan Üniversiteden 27/02/2023 tarihinde mezun olduktan sonra 08/08/2023 tarihinde yaptığı diploma denklik başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT : Anayasamızın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde; 'Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir...' hükmüne, "Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma" başlıklı 90. maddesinin 5. fıkrasında; 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.' hükmüne yer verilmiştir. Türkiye Cumhuriyetince 20/03/1952 tarihinde imzalanan ve 10/03/1954 tarih ve 6366 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 1 Numaralı Protokol'ün eğitim hakkını düzenleyen 2. maddesinde; "Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir." düzenlemesi yer almıştır. Avrupa Konseyi, Avrupa Bölgesindeki yükseköğretim ile ilgili diploma ve derecelerin tanınması için 11/04/1997 tarihinde Unesco ile birlikte Lizbon Tanıma Sözleşmesi'ni gerçekleştirmiş olup tam adı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme olan Lizbon Tanıma Sözleşmesi, Avrupa Bölgesi'nde bir başka ülkeden alınmış olan derece ve öğrenim sürelerinin tanınmasına ilişkin usulleri belirleyen ve hukuksal bağlayıcılığı olan bir belgedir. Sözleşme, yabancı diplomaların ev sahibi ülkenin eğitim sistemi ve/veya iş sektöründeki gerçek yerinin belirlenmesine yöneliktir. Sözleşme sadece yükseköğretim değil, yükseköğretime giriş sağlayan ortaöğretim derecelerini de kapsamakta ve doğrudan akademik tanıma ile ilgilenmektedir. 28/02/2006 tarih ve 26094 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 23/02/2006 tarih ve 5463 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyeti adına 01/12/2004 tarihinde imzalanan "Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme"nin onaylanması uygun bulunmuştur. Anılan Sözleşme'de "Tanıma" kavramı, bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü şeklinde düzenlenmiş ve bir tanıma kararının, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacağı hususuna yer verilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinin (p) fıkrasında, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir. 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; 'Bu Yönetmeliğin amacı yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.', "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde; 'Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesi ile 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve 23/2/2011 tarihli ve 6165 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 16/1/2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.' düzenlemelerine yer verilmiştir. Anılan Yönetmeliğin (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle) "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasının (c) bendinde; 'Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi halinde başvuru talebi reddedilir.' hükmü yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Eğitim hakkı; yalnızca Devlet tarafından sağlanan eğitime ulaşabilmeyi ve eğitim alabilme hakkını güvence altına almaz. Aynı zamanda mezun olunan okuldan alınan diplomanın tanınması, gereklerinin kabul edilmesini de sağlar. Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların ülkemizde geçerli olabilmesi için verilen eğitimin niteliği, süresi, eğitimi veren yükseköğretim kurumunun Türk yükseköğretim kurumları düzeyinde olup olmadığı hususları Yükseköğretim Kurulunca incelenmekte ve bu incelemenin sonucunda denklik başvurusu ile ilgili bir karar verilmektedir. Öte yandan, eğitim hakkı her hal ve şartta, Yükseköğretim Kurulunca diploma denklik başvurularının hepsini kabul etme yükümlülüğünü doğurmaz. Özellikle eğitim seviyesi ve niteliği bakımından Türk eğitim sistemine eşdeğerliği yakın olmayan ülkelerden alınan diplomaların yurt içi kullanımının engellenmesi de Yükseköğretim Kurulunun görev ve yetkileri arasındadır. Uyuşmazlıkta, davacının Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümünde ve Anadolu Üniversitesi Adalet Ön Lisans Programında aldığı dersler için 105 krediyi Makedonya Uluslararası Balkan Üniversitesi Hukuk Programına transfer ettiği, Makedonya Uluslararası Balkan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Programından alınan derslerle birlikte toplam 240 AKTS şartının şeklen yerine getirildiği anlaşılmaktadır. Ülkemizde Adalet ön lisans programını bitiren kişilere, belirli bir başarı sıralaması şartının arandığı Dikey Geçiş Sınavıyla hukuk lisans programlarına geçiş imkanı tanınmakta ise de, Dikey Geçiş Sınavında başarılı olarak geçiş imkanı kazanan kişilerin Adalet Ön Lisans Programında aldıkları derslerin tamamının, lisans derslerine intibakı yapılmamaktadır. Konuya ilişkin olarak davalı idarece; Selçuk Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Ankara Üniversitesinden alınan görüşlerde, ön lisans programında alınan derslerin kredi/içerik açısından uyumsuz olduğu belirtilmiştir. Türk yükseköğretim sahasının egemenlik alanı dışına çıkarak, Dikey Geçiş Sınavı şartını sağlamadan ilgili üniversitenin kabul şartlarına göre kişiler, yurt dışındaki bir hukuk lisans programına yerleşerek, adalet ön lisans programlarından aldıkları dersleri sanki ilgili ülkenin hukuk sistemi ve tüm mevzuatı ülkemizle aynıymış gibi saydırarak ve olağan öğrenim süresi kısaltarak diploma sahibi olduklarından, alınan diplomalar için denklik talep edilmesinde hukuka, mevzuata, hakkaniyete ve fırsat eşitliğine uygunluk bulunmamaktadır. Bu durumda, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Davalı idare tarafından fazladan yatırılan toplam...-TL temyiz harçlarının istemi halinde davalı idareye iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak 02/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.