Danıştay 8. Daire 2025/6093 E. 2026/521 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/6093 Karar No : 2026/521

DAVACI :... VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Kurulu Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ... Kurul Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından, 1- Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca belirlenen “yağmacı/şaibeli” dergilere ilişkin kriterler ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulunun 07/03/2019 tarihli toplantısında alınan "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmamasına ilişkin kararın, 2- Bu karara dayalı olarak davacının Mart 2020 dönemi için yapmış olduğu doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin 26/10/2020 tarihli Üniversitelerarası Kurul Doçentlik Komisyonu kararı ile bu karara itiraz üzerine verilen itirazın reddine ilişkin 12/11/2020 tarihli kararının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, yağmacı/şaibeli dergilerin hangi dergiler olacağı hususunda Üniversitelerarası Kurul tarafından getirilen düzenlemenin bilimsel hiçbir açıklaması ve geçerliliğinin bulunmadığı, bilimsel kalitenin arttırılması için yayın yapılan dergilerin niteliklerinin neler olması gerektiğinin somut şekilde ortaya konulmasının gerektiği, doçentlik başvurusunun en önemli şartlarından biri olan adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin olarak bahse konu dergilerin hangi dergiler olduğu konusunda karar alınmasının şart olduğu, yedek jüri üyesinin verdiği rapora dayalı olarak işlem tesis edilemeyeceği ileri sürülerek, dava konusu işlemlerin iptalleri istenilmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMALARININ ÖZETİ : ... KURUL BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Usule ilişkin olarak, davanın yasal süre içerisinde açılmadığı, esas ilişkin olarak, Doçentlik Komisyonu tarafından süresi içinde başvurusunu tamamlayan adaylardan her biri için başvurulunan bilim/sanat alanı göz önünde bulundurularak değerlendirme yapmak üzere beş asil ve iki yedek üyeden oluşan jüri kurulduğu, adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığına ilşkin raporların komisyon tarafından incelendiği, idarenin resen bile bu şartları araştırma yetkisine sahip olduğu, dinamik ve sürekli değişim gösteren alan olan yayın teknolojisinde yağmacı/şaibeli dergilerin listesinin oluşturulmasının mümkün olmadığı, bunun yerine çeşitli kriterlerin tespit edilerek, bu kriterlere giren dergilerin yağmacı/şaibeli kabul edilmesinin gerektiği, tesis edilen işlemlerin kamu yararı gözetilerek, haksız kazanımları önlemek amacı taşıdığı savunulmuştur. ... KURULU BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Usule ilişkin olarak, davanın yasal süre içerisinde açılmadığı, esasa ilişkin olarak iptal davasına konu kararın yağmacı/şaibeli dergilerde yayımlanan bilimsel makalelerin akademik yükselmelerde dikkate alınmayacağı anlamına geldiği, ülkemizde ve dünya genelinde hızla artan akademik yükselmeler için dergilerde para karşılığı yayımlanan makalelerin kullanılmasının önüne geçilmesinin amaçlandığı, bu tip dergilerin bir listesinin oluşturulmasının gelişen teknolojik çeşitlilik nedeniyle mümkün olmadığı, dava konusu bireysel işlemin, davacının asgari şartı sağlamadığına ilişkin doçentlik jüri üyesinin raporuna istinaden ve Doçentlik Yönetmeliği'nin 6/1 maddesi çerçevesinde ve kamu yararı gözetilerek tesis edildiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine ısrar olanağı tanınmadığından ve Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları'nın kararlarına uyulması mecburi olduğundan Dairemiz kararının bozulan kısmı yönünden Kurul kararında belirtilen gerekçeyle dava konusu düzenleyici işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. . DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesine göre Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının kararlarına uyulması mecburi olduğundan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 29/05/2025 gün ve E:2023/1518, K:2025/1190 sayılı kararında belirtilen gerekçeyle bozma kararı doğrultusunda karar verilmesi gerekmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince; Dairemizin 01/12/2022 günlü ve E:2020/7858, K:2022/7031 sayılı kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 29/05/2025 günlü ve 2023/1518, K:2025/1190 sayılı kararı ile kısmen gerekçeli onanması, kısmen bozulmasına karar verilmesi üzerine, 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. ve 49. maddeleri uyarınca dosya bozulan kısım yönünden yeniden incelenmek suretiyle gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davacı tarafından, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca belirlenen “yağmacı/şaibeli” dergilere ilişkin kriterler ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulunun 07/03/2019 tarihli toplantısında alınan "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmamasına ilişkin kararın ve bu karara dayalı olarak davacının Mart 2020 dönemi için yapmış olduğu doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin 26/10/2020 tarihli Üniversitelerarası Kurul Doçentlik Komisyonu kararı ile bu karara itiraz üzerine verilen itirazın reddine ilişkin 12/11/2020 tarihli kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. Dairemizin 01/12/2022 günlü ve E:2020/7858, K:2022/7031 sayılı düzenleyici işlemler yönünden davanın reddine bireysel işlem yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararının; bireysel işlem yönünden davanın konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının gerekçeli onanmasına, düzenleyici işlemler yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasına Danıştay idari Dava Daireleri Kurulunun 29/05/2025 günlü ve 2023/1518, K:2025/1190 sayılı kararı ile karar verilmiştir. 22577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Temyiz' başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 'İdari ve vergi dava daireleri kurullarının görevleri' başlıklı 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği; 2577 sayılı Kanun'un 'Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar' başlıklı 49. maddesinin 4. fıkrasında da, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca Danıştay Dava Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması durumunda ısrar olanağı tanınmamıştır. Bu nedenle, bozma kararı gözönünde bulundurularak, bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Üniversitelerarası Kurul" başlıklı 11. maddesinin (b) fıkrasında, "b. Görevleri Üniversitelerarası Kurul akademik bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: ... (6) (Değişik: 22/2/2018-7100/3 md.) Doçentlik başvurularında ilgili bilim veya sanat alanında jüriler oluşturarak adayların yayın ve çalışmalarını Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esas ve usuller kapsamında değerlendirip, yeterli yayın ve çalışmaya sahip olan adaylara doçentlik unvanı vermek, ..." hükmüne yer verilmiştir. 2547 sayılı Kanun'un "Doçentlik ve atama" başlıklı 24. maddesinde, "a) Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılır. Doçentlik başvuruları için aşağıdaki şartlar aranır: (1) Bir lisans diploması aldıktan sonra, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak. (2) Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak; doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek. (3) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak. b) Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit eder. İlgili bilim veya sanat dalında yeterli öğretim üyesinin bulunmaması halinde, jüri üç üye ile teşkil edilebilir. Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın yayın ve çalışmalarını değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderirler. Asıl üyelerin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi halinde, yedek üyelerin raporları, sırasına göre değerlendirmeye esas alınır. (Değişik cümle: 15/4/2020-7243/2 md.) Jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu ilgililere elektronik ortamda erişime açılır ve bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. c) Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verilir. ç) Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. ..." hükmü yer almıştır. 15/04/2018 tarih ve 30392 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Doçentlik Yönetmeliği'nin "Doçentlik değerlendirmesi" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, "Doçentlik değerlendirme jürisi, adayın başvuru dosyasını ilk olarak bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık bulunup bulunmadığı ve asgari başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığı yönünden değerlendirir. Jürinin bilimsel araştırma ve yayın etiğinin ihlal edildiği yönündeki değerlendirme raporları, ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu tarafından incelenir. Jürinin adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yönündeki değerlendirme raporları ise Doçentlik Komisyonu tarafından incelenir. Asgari başvuru şartlarını sağlamadığı tespit edilen adayın doçentlik başvurusu Doçentlik Komisyonu tarafından iptal edilir..." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin ön koşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir. Hukuk devletinde kişiler, kendilerine uygulanacak hukuk kurallarının neler olduğunu önceden bilme ve davranışlarını ona göre ayarlayabilme imkanına sahip olmalıdır. Kişilerin, haklarını kullanırken hangi kısıtlamalara tabi olacağını önceden bilmesi ve bu kısıtlamaların da somut, objektif ve öngörülebilir nitelikte ve netlikte olması gerekmektedir. Hukuk devletinin zorunlu koşullarından olan hukuki belirlilik ilkesi, hukuk kurallarının önceden öngörülebilir bir açıklıkta ve kişilerin haklı beklentilerini açık şekilde bertaraf etmeyecek düzenlemeler yapılmasını gerektirir. Uyuşmazlıkta, Yükseköğretim Genel Kurulunun 07/03/2019 tarih ve 2019.3.88 sayılı kararında; yağmacı/şaibeli dergilerin doçentlik başvurularında (beyannamede) kullanılmamasına ve doçentlik başvurularında adaylardan bu konuda beyan alınmasına karar verilmiş ancak hangi dergilerin yağmacı/şaibeli olarak kabul edileceğine ilişkin kriterler belirlenmemiştir. Bu durumda, "yağmacı/şaibeli dergi" ibaresinin, belirsiz ve objektiflikten uzak bir ifade olduğu, jüri üyelerince yapılacak doçentlik değerlendirmesinde hangi ölçüt ve kriterlerin esas alınacağının objektif, net ve anlaşılır şekilde ortaya konulmadığı ve öngörülebilir olmadığı anlaşıldığından, Yükseköğretim Genel Kurulunun 07/03/2019 tarih ve 2019.3.88 sayılı kararının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Nitekim, uygulamada yaşanan sorunlar üzerine Yükseköğretim Genel Kurulunun 30/12/2021 tarih ve 18/643 sayılı kararıyla, yağmacı/şaibeli sayılmayan dergiler olarak; WEB of Science'de Q1, Q2, Q3 sınıfında yer alan dergiler (Editöryal ve/veya basım süreçlerinde ücret talep eden veya etmeyen), WEB of Science'de Q4 sınıfında yer alıp editöryal (editorial processing charge) ve/veya basım sürecinde (article processing charge) ücret talep etmeyen dergiler, WEB of Science'de Q4 sınıfında yer alıp editöryal ve/veya basım süreçlerinde ücret talep etmekle birlikte sadece ilgili bilim alanı mensuplarının üye olabildiği bir branş derneğinin, üniversitenin, enstitünün veya bilimsel bir kurumun yayın organı olan ve 2010 yılı öncesinden itibaren basılmakta/yayınlanmakta olup abone usulü olarak çalışan ulusal/uluslararası dergiler, yağmacı/şaibeli dergiler olarak ise yukarıdaki kriterlere uymayan Q4 dergiler sayılmıştır. Öte yandan, Üniversitelerarası Kurulun internet sitesinde yayımlanan dava konusu 2019 Ekim Dönemi Doçentlik Başvurusuna İlişkin Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları başlıklı Kılavuz'da yer alan 44. soruda, makalenin kabulünden sonra yayımlanması için yazardan ücret veya ek ücret talep eden dergilerin (yağmacı/şaibeli dergiler), bu ilişkinin bir çıkar çatışması içermesi nedeniyle doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılamayacağı, ancak özgeçmiş ve eserler listesine eklenmesi gerektiği, bu bağlamda; makale başvurusu sırasında kabul/ret şartına bağlı olmaksızın ücret alan dergilerin, abonelik usulü ile çalıştığı halde ilgili makaleyi açık erişimli yapmak için ücret talep eden dergilerin ve makale basımı sürecinde yazarlardan herhangi bir ücret talep etmeyen dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılabileceği belirtilmiş ise de, mevzuatta Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına bu konuda kriter belirleme yetkisi verilmediği görülmektedir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca belirlenen “yağmacı/şaibeli” dergilere ilişkin kriterler ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulunun 07/03/2019 tarihli toplantısında alınan "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmamasına ilişkin kararın İPTALİNE, 2. Dava sonuç olarak iptal kararı ile sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 3. Dairemizce yapılan yargılamanın ilk aşamasında davacı lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden davacı lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmemesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 02/02/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.