Danıştay · 8. Daire

Danıştay 8. Daire 2023/680 E. 2026/788 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
8. Daire
Esas No
2023/680
Karar No
2026/788
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/680 Karar No : 2026/788

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm San. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından; Burdur ili, Tefenni ilçesi sınırlarında, uhdesindeki ... ruhsat numaralı IV.Grup (krom) maden sahasına ilişkin olarak ruhsat sahasında önceden verilen izinlere ilave olarak 1.664,67 m² yüzölçümlü arama alanı, 48.989,44 m² yözölçümlü açık işletme alanı ve 10.604,32 m² yüzölçümlü altyapı alanı olmak üzere toplamda 61.258,43 m² alan için yapılan izin başvurusunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Burdur ili, Tefenni ilçesi hudutlarında bulunan maden işletme ruhsatı sahası içindeki ormanlık alanda davacı şirket tarafından yapılacak olan maden işletme ve alt yapı tesisi alanı için orman izni verilmesi isteminin değerlendirmeye alınmasına Bölge Müdürlüğünce onay verilmesi üzerine, heyet tarafından maden açık işletme ve altyapı tesisleri için izin hazırlanan 29/04/2021 tarihli raporuyla talep sahasının tamamı ya da bir kısmının tohum meşcereleri sınırları içerisinde kalmadığı, Gen koruma alanları içerisinde kalmadığı, muhafaza ormanları içerisinde kalmadığı, orman içi dinlenme yerleri içerisinde kalmadığı ve endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alan içerisinde kalmadığı belirtilmiş, ayrıca madencilik faaliyetinin bulunduğu yerde çıkarılması gereken başka yerde çıkartılması mümkün olmayan faaliyetler içerdiğinden dolayı kamu yararı bulunduğu hülasa; evrak ve arazi üzerinde yapılan incelemeyle orman dışında yapılması mümkün olmayan faaliyetlerin gerçekleşmesinde kamu yararı görüldüğünden 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16'ncı maddesine göre izin verilmesinde sakınca olmadığına dair ... tarih ve E... sayılı heyet raporunun düzenlendiği, söz konusu raporun 29/04/2021 tarihinde Isparta Bölge İşletme Müdürü tarafından uygun bulunarak tasdik edildiği ve orman izni verilmesinde sakınca bulunmadığının belirtildiği, akabinde yapılan nihai değerlendirmede söz konusu sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğü, izin verilmesinde kamu yararı görülmediği gerekçesiyle Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Daire Başkanlığının ... tarih ve E-... sayılı dava konusu işlemle davacının başvurusunun reddedildiği; bu durumda Orman Kanunu'nun 16'ncı maddesine göre verilecek maden arama, maden işletme, maden tesis ve altyapı tesis izinlerinin ve bu konudaki iptal işlemlerinin davalı idarenin yetkisi dahilinde bulunduğu açık olmakla birlikte, uyuşmazlıkta, mahallinde ve dosya üzerinde yapılan heyet incelemesi neticesinde temdit talebinin uygun bulunduğu, maden açık işletme ve altyapı tesisleri için izin raporunda orman dışında yapılması mümkün olmayan faaliyetlerin gerçekleşmesinde kamu yararı görüldüğünden 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16'ncı maddesine göre izin verilmesinde sakınca olmadığına yönelik tespitlere yer verildiği, tüm bu hususlar nazar-ı itibara alındığında herhangi bir somut sebep ve gerekçe gösterilmeksizin, anılan tespitlerin aksine, alanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğü, izin verilmesinde kamu yararı bulunmadığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, madencilik faaliyeti yapılmak istenen yerlerin devlet ormanlarına rastlamasının ülkemiz tabiatının tahribatını hızlandırdığı, izin verilen sahalarda kesilen ağaçların meydana getirdiği biyokütle kaybının, küresel iklim değişikliğiyle mücadelede önemi gittikçe artan yutak alanlarda azalma meydana getirdiği ve biyolojik çeşitliliğin zarar gördüğü, peyzaj bozulması yaşandığı ve sonucunda doğal dengenin bozulduğu, idarelerince davacı şirkete maden işletme ve alt yapı tesis izninin verileceğine ilişkin herhangi bir taahhüt verilmediği, talep sahasında izin verilmesinde kamu yararı görülmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarenin sahanın orman olarak kullanılmasında kamu yararı olduğu iddiasının herhangi bir yasal veya bilimsel dayanağı bulunmadığı, işlemin hiçbir somut gerekçe gösterilmeksizin tesis edilmesinin hukuka uygun olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava; davacı tarafından Burdur ili, Tefenni ilçesi sınırlarında, uhdesindeki ... ruhsat numaralı IV.Grup (c) maden sahasına ilişkin olarak ruhsat sahasında önceden verilen izinlere ilave olarak 1.664,67m² yüzölçümlü arama alanı, 48.989,44m² yözölçümlü açık işletme alanı ve 10.604,32m² yüzölçümlü altyapı alanı olmak üzere toplamda 61.258,43m² alan için yapılan izin başvurusunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun, (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinde; "(...) Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir. (...)" düzenlemesine yer verilmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde ki haliyle) 16. maddesinin 1. fıkrasında; "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunun ve 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren mülga Orman Kanunu'nun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin, "İnceleme ve Değerlendirme" başlıklı 5. maddesinde,"(1) Bölge müdürlüğü yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceler, eksiklikler varsa, on işgünü içinde müracaat sahibine bildirir. Eksiklikler tamamlanıncaya kadar talep değerlendirmeye alınmaz. Evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemeler yapılarak, talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenlenir. (...) (3) Değerlendirme Komisyonunun görev alanındaki; muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatları ile muhafaza ormanlarındaki ruhsat talepleri bölge müdürlüğünce müracaat evrakı ve düzenlenen tutanak ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir. Talebin bir kısmının Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesi gerektiği durumlarda talep bir bütün olarak ele alınır." düzenlemesi, "Değerlendirme komisyonu" başlıklı 16. maddesinde ise,"... (3) "Değerlendirme Komisyonunun görevleri; a) Muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatlarını, b) Muhafaza ormanlarındaki ruhsat taleplerini, c) Verilecek izinlerle ilgili mevzuatta açık hüküm bulunmayan hususları, değerlendirmektir. (4) "Değerlendirme Komisyonunca uygun bulunan müracaatlar Bakan onayına sunulur, onayı takiben bölge müdürlüğü tarafından izin raporu düzenlenerek izin verilir." düzenlemesi yer almaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." kuralı, 282. maddesinde "Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir." kuralı bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Anayasa'nın 169. maddesinde ormanların ülke yönünden taşıdığı büyük önem gözetilerek, korunmaları ve geliştirilmeleri konusunda ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Bu özel ve ayrıntılı düzenlemenin ülkemizde orman örtüsünün sürekli yok edilmesi gerçeğinden kaynaklandığı kuşkusuzdur. Anayasa'nın 169. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği gibi maddenin birinci fıkrası doğal kaynaklarımızın en önemlilerinden biri olan ormanların korunması ve sahaların genişletilmesi için Devlete gereken tedbirleri alıp kanun koymayı ve bütün ormanların gözetimi ödevini getirmektedir. (ANYM., 13/09/2000 tarih ve E:2000/14, K:2000/21 sayılı kararı) Ormanlık alanda verilen izne konu edilen kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılmasının yapılması zorunluluğu Anayasa'nın 169. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez." hükmünden kaynaklanmaktadır. Anayasa Mahkemesi'nin 22/11/2007 tarih ve E:2004/67, K:2007/83 tarihli kararında; zaruret halinin, talep edilen faaliyetin orman ekosistemi dışında gerçekleştirilmesi imkanı bulunmaması durumu olarak anlaşılması gerektiği vurgulanmaktadır. Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için, kamu yararı sağlayan iki etkinlikten hangisinde “kamu yararının” daha çok olduğunun, hukuksal anlamda “üstün kamu yararının” hangisinde olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle izin işleminde ormanların devamlılığının sağlayacağı kamu yararı ile madencilik iznine ait kamu yararı kıyaslamasında "üstün kamu yararı" kavramının değerlendirilmesi uygun olacaktır. Uyuşmazlık konusu alanın orman ekosistemi içerisinde yer aldığı, orman bütünlüğünün korunmasının Anayasal ve yasal bir yükümlülük olduğu, söz konusu faaliyetin orman dokusu, biyolojik çeşitlilik, toprak yapısı ve çevresel denge üzerindeki muhtemel etkilerinin teknik bilgi ve uzmanlık gerektirdiği dikkate alındığında; bu hususların yalnızca dosya kapsamındaki mevcut bilgi ve belgelerle değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle orman bütünlüğüne ve çevresel etkilere ilişkin teknik tespitlerin yapılabilmesi amacıyla konusunda uzman bilirkişi heyetince yerinde keşif ve inceleme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda; dava konusu edilen orman izni verilmemesine ilişkin işlem yönünden, 30/04/2021 tarihli "İzin İrtifak Daire Başkanlığı 16 ncı Madde Bilgi Notu" başlıklı rapor içeriğinde, davaya konu sahanın işletme şekli ve sınıfının 'bozuk koru- koru' ve ağaç cinsinin 'karaçam' olarak gösterildiği, orman izni verilmesinde kamu yararı karşılaştırması ve faaliyetin söz konusu saha dışında yapılmasının mümkün olmadığına dair zaruret halinin varlığına ilişkin somut tespitlere yer verilmesi ve söz konusu sahanın bulunduğu yerin orman niteliğinin, meşcere örtüsünün kapalılık durumunun dikkate alınması suretiyle verimli orman niteliğinde olup olmadığının, keşif bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle tespit edilerek tartışılması gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararında hukukî isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 12/02/2026 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY : (X) - İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır. İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği görüşü ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.

Atıf: Danıştay 8. Daire, E. 2023/680, K. 2026/788, T. 12.02.2026, www.arakarar.com/karar/danistay-8-daire-2023-680-e-2026-788-k-900dee07e594