Danıştay 13. Daire 2024/1105 E. 2025/967 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/1105 Karar No:2025/967

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Tıbbi Görüntüleme Merkezi Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Av. ... Hukuk Müşaviri Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Kütahya İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “MR Görüntüleme Hizmet Alımı” ihalesi üzerinde bırakılan ve 20/03/2020 tarihinde sözleşme imzalanan davacının mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinin tespit edildiğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 28/09/2022 tarih ve 31967 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan işlemin ilgili kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bahse konu ihale uhdesinde kalan davacı ile 20/03/2020 tarihinde sözleşme imzalandığı, davacının sözleşmenin imzalanmasından sonra MR cihazını çalışır duruma getirememesi ve talebi üzerine 12/11/2021 tarihinde 35 gün, 20/12/2021 tarihinde 10 gün ve 11/05/2022 tarihinde 40 gün süre uzatımı verildiği, davacının helyum gazının tedarik edilememesi nedeniyle talep ettiği süre uzatımlarının 22/06/2022 tarihinde sona ermiş olmasına rağmen 21/06/2022 tarihli yeni bir dilekçe vererek MR cihazının 2022 yılı Temmuz ayında çalışır hale geleceğinin bildirildiği, ancak Covid 19 pandemisi nedeniyle yüklenicilere tanınan sözleşme fesih ve süre uzatımı hakkı tanıyan 2020/05 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın 03/06/2022 tarih ve 31855 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle davacı yükleniciye yeni bir ek süre verilmediği, davacının yeni ek süre verilmesi talepli dilekçesinin değerlendirilmek üzere hizmetin verildiği Sağlık Bilimleri Üniversitesi Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesine gönderildiği, adı geçen hastanenin ... tarih ve ... sayılı yazısında söz konusu cihazın 28/07/2022 tarihi itibarıyla halen çalışmadığı ve arızanın devam ettiğinin bildirildiği, davacının verilen ihtar süresi içerisinde de taahhüt etmiş olduğu işi sözleşme ve eki ihale dokümanına uygun olarak ifa edememesi üzerine, Kütahya İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı kararıyla davacı yüklenicinin sözleşmesinin feshedilmesine ve tüm kamu ihalelerinden bir yıl süreyle yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği; Davacı tarafından ihale konusu MR cihazında "Quench" sorunuyla karşı karşıya kalındığı, Manyetik Rezonans Sistemlerinde quenchin; sistem içerisindeki sıvı helyumun çok ani ve hızlı bir şekilde boşalması ve manyetik alanın elde edildiği elektrik akımın sıfırlanması olduğu, MR cihazını çalıştıramaması durumunun mücbir sebep kabul edilmesi gerektiği yönünde iddiada bulunulduğu; Bu durumda, davacı şirket tarafından üzerinde kalan ihale konusu işe yönelik taahhüdünün kendi istemi dışında nedenlerle olsa dahi yerine getirilmediğinin sabit olduğu, davalı idare tarafından aralıklı olarak ek sürelerin de verildiği, taahhüdün yerine getirilememesinin MR cihazındaki ortadan kaldırılabilir nitelikte arızadan kaynaklanması nedeniyle mücbir sebep olarak düşünülemeyeceği, kaldı ki sözleşmenin feshedilmesi halinde 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesine göre yasaklama kararı verileceğinin takdire bağlı olmadığı, emredici nitelikte olduğu hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; her ne kadar İdare Mahkemesince davacı şirketin taahhüdünü yerine getirememesinin MR cihazındaki ortadan kaldırılabilir nitelikte arızadan kaynaklandığı ve bu durumun mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceği gerekçesine yer verilmiş ise de, ihale konusu cihaz için pek çok defa servis hizmeti verildiği, ancak servis raporlarında arızanın niteliği gereği üretici kaynaklı olabileceğinin düşünüldüğü belirtilmiş olduğundan, davacının cihazdaki arızayı giderme kabiliyeti bulunduğunun bu aşamada açık ve net olarak söylenebilmesinin mümkün olmadığı; Diğer taraftan, ihale dokümanına göre davacının yeterli performans alınan çalışır cihaz teslim etme yükümlülüğü bulunduğu açık olup, davacı tarafından teslim edilen cihaz içerisindeki sıvı helyumun çok ani ve hızlı bir şekilde boşalması ve helyum gazı tedarikinde de sorun yaşanması nedeniyle cihazın verimli çalışmadığı tutanaklar ile sabit olduğundan, taahhüdünü ihale dokümanına uygun olarak yerine getirmeyen davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, sözleşmeden kaynaklanan taahhüdün yerine getirilmesi için tüm imkanların sonuna kadar kullanıldığı, basiretli bir tacirin ötesinde özen gösterilerek sözleşme bedelinin iki katına yakın harcama yapıldığı, cihaz üreticisince cihazdan kaynaklı bir problemin olmadığına dair birçok kez tespit yapıldığı ve herhangi bir arıza kaydına da rastlanılmadığı, cihazın üretici firmasının dahi çözüm bulamadığı quench arızasının hiçbir şekilde önüne geçilemediği, çözüm olarak yetkililer aracılığıyla birçok tadilat yapıldığı, sorunun düzelmesi için 5000 litrenin üstünde helyum gazı tedarik edilerek cihazın çalıştırıldığı, tedarikçi konumunda bulunan ülkelerde başlayan savaş nedeniyle helyum gazı tedariğinde küresel çapta sorunlar yaşandığı ve kendilerinden çare bulmasının beklendiği, dolayısıyla mücbir sebep hali yaşandığı, cihazın hiç çalıştırılamadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, yasaklama konusunda bakanlıklara takdir yetkisi tanındığı, ihaleyi gerçekleştiren idarece keşide edilen ihtarnamelere cevap verildiği, söz konusu cevaplarda mücbir sebep halinin meydana geldiğinin bildirildiği, mücbir sebep haline yönelik idarece işlem tesis edilmeden önce Kamu İhale Kurumundan görüş alınması gerektiği, söz konusu durumun kendilerinden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesine engel oluşturması ve oluşan bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi şartlarının birlikte oluştuğu, bu nedenle söz konusu olumsuz durumun 4735 sayılı Kanuna göre mücbir sebep sayılması gerektiği, tarafların yapmış oldukları sözleşmede önceden görülmesi mümkün olmayan önemli değişikliklerin meydana gelmesi durumunda, borçludan sözleşmeye uygun olarak borcunu aynen yerine getirmesini istemenin dürüstlük kuralına aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, verilen kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2. Davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine, 5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 26/02/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.