Bölge Adliye Mahkemesi 2026/516 E. 2026/1370 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2026/516

KARAR NO : 2026/1370

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 31/12/2025

NUMARASI : 2025/681 Esas - 2025/816 Karar

DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 15/03/2024

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 16/07/2026

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili; müvekkili tarafından sigortalısına ait emtianın ... numaralı ve 18.01.2022 tarihli ... Sigorta Poliçesi tahtında sigortalandığını, yük'ün ... Limanıdan .../... ... numaralı... gemisi ile taşınması için sigortalı ile davalı .....AŞ arasında taşıma sözleşmesi kurulduğunu ve ... tarafından 02.02.2022 tarihli ve ... numaralı navlun faturası düzenlendiğini, taşımanın 26.01.2022 tarihli konşimento tahtında yapıldığını, gemi'nin sicildeki maliki davalı ....... ...” olduğunu, ... isimli şirket aynı zamanda gemi'nin işleteni olan 4 numaralı davalı ... Şti.'nin offshore şirketi olduğunu,tahliye limanı .../Liberya'da gemi'nin 1 ve 2 numaralı ambarlarında bulunan yüklerin tahliye edildiği, ancak, 3 numaralı ambardaki yük tahliye edilirken üstteki bigbagler alındıktan sonra, 3 numaralı ambara geminin yakıt tankından fuel oil sızdığı ve bu sızıntı neticesinde ambarın alt sırasında kalan bigbaglerin fuel oil ile kirlendiğinin tespit edildiğini, meydana gelen hasarın tazmin edileceğinin taahhüdü olarak davalı, gemi'nin ...sigortacısı ... ... Ltd tarafından 23 Mart 2022 tarihli ve 350.000-USD bedelli teminat mektubu düzenlenerek yük ilgililerine ibraz edildiğini, Liberya'daki resmi kuruluşlar tarafından gerçekleştirilen incelemeler neticesinde 3 numaralı ambardaki 298 adet bigbag Yük'ün ambara sızan fuel oil ile kirlendiği/kontamine olduğu tespit edildiğini ve fuel oil ile birleşmesi neticesinde oldukça tehlikeli bir patlayıcı olan ... oluşturmuş olması nedeniyle hasarlı yük'ün Liberya'da tahliyesine dahi izin verilmediğini, bu çerçevede yükün alıcıya 298 ton eksik teslim edildiğini, yük'teki bu hasar/eksiklik nedeniyle de müvekkili sigortalı'ya poliçe uyarınca 329.737-USD sigorta tazminatı ödemesi yaptığını ve ödeme sonrasında sigortalının ibraname düzenlediğini, bu çerçevede, müvekkilinin TTK m.1472 hükmü uyarınca ödediği miktar nispetinde sigortalı'nın haklarına yasal olarak halef olduğunu, meydana gelen hasar nedeniyle; 1 numaralı davalı ... akdettiği taşıma sözleşmesi uyarınca, ... ... gemisi ilgilileri fiili taşımayı gerçekleştiren taraflar olarak ve davalı ... ise TTK nın 1478. maddesi uyarınca zararının tazmininin doğrudan sigortacıdan talep edilebileceği düzenlendiğinden ve bununla birlikte sigortalı'ya verdiği teminat mektubu uyarınca müteselsilen sorumlu olduklarını, davalıların Bakırköy 12. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasına sunduğu itirazlarının iptali ile icra takibinin devamını,alacağa takip tarihinden işleyecek şekilde 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca faiz uygulanmasını,davalıların %20den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Limited vekili; müvekkilinin ... nolu... gemisinin mali mesuliyet sigortacısı olduğunu, ...'ın taraf olduğu sigorta sözleşmesi, "... ...Kuralları" uyarınca İngiliz Hukukuna ve Londra'da tahkim yargılamasına tabi olduğundan iş bu davada Türk mahkemelerinin yetkisiz olduğunu, dava yabancılık unsuru taşısa bile usule ilişkin bütün konuların münhasıran lex fori'ye tabi olduğunu, Usul muamelelerinde lex fori'nin uygulanması ihtiyari değil bir zorunluluk olduğunu, dava konusu olay, müvekkili yurt dışında mukim yabancı bir sigorta şirketi olmasından ötürü yabancılık unsuru taşıdığını, müvekkili ..., donatanların mali sorumluluk sigortası işi ile iştigal ettiğini, bu kulüpler prim karşılığında donatanların ödemek zorunda kalacakları tazminatları sigorta ettiklerini, sigorta olayında sigortacının borcu risk ile yani donatanın 3. şahıslara tazminat ödemek zorunda kalması ve ödemesi ile gerçekleştiğini, borç sigortalıya, yani donatana karşı olduğunu, davacı yan ile donatan arasında bir ilişki bulunabilecek ise de buna karşılık ...... ile davacı arasında herhangi bir ilişki bulunmadığını, TTK m. 1478 hükmü emredici nitelikte bir hüküm olmadığından sigorta sözleşmesindeki "pay to be paid" kaydının geçerliliğinin kabulü ile davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle müvekkili lehine olacak şekilde reddi gerektiğini beyanla, uyuşmazlıkta İngiltere Mahkemelerinin yetkili olması sebebiyle davanın müvekkil ... Limited yönünden yetkisizlik nedeniyle usulden reddini, aksi halde müvekkil ... Limited'in pasif husumet yokluğu ve davacının talep hakkı olmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince; Davalı ... Ltd vekilinin davaya cevap dilekçesinde milletlerarası tahkim ve yetki itirazında bulunduğu, davalı ile ilgili davanın tefrikine karar verilerek eldeki esasa kaydı yapıldığı ,.... Ltd izafeten acentesi sıfatıyla davanın yöneltildiği ... Den.. Ltd. Şti acente olmadığını ileri sürerek tebligatı iade etmiş olup, davacı taraf ....'in acente olduğunu belgelendirilemediğinden, davalıya istinabe yolu ile yurt dışı adresinde 22.07.2025 tarihinde tebligat yapıldığı, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, sigorta sözleşmesi kuralları uyarınca davanın İngiliz Hukukuna ve Londra'da tahkim yargılamasına tabi olduğunu, bu nedenle tahkimde görülmesi gerektiğini, diğer yandan müvekkilinin İngiltere kurulu bir sigorta şirketi olmasından dolayı MÖHUK m. 46 gereğince müvekkili aleyhine Türkiye'de dava açılamayacağından Türk mahkemelerinin yetkisiz olduğunu ileri sürerek tahkim ve yetki itirazında bulunduğu ,Sigorta poliçesi gemi donatanı ile sigorta şirketi arasında düzenlendiğinden sözleşmenin nispiliği ilkesi gereğince, sözleşmeye taraf olmayan davacıyı bağlamayacağından tahkim itirazının yerinde olmadığı, MÖHUK 46. maddesinde; "Bir davada ileri sürülen alacak talebi sigorta sözleşmesinden kaynaklanıyor ise davaya bakmaya yetkili olan mahkemenin sigortacının esas iş yeri veya sigorta sözleşmesini yapan şubenin yada acentesinin Türkiye'de bulunduğu yer mahkemesi" olduğu kabul edildiği ,davalının merkezi Londra'da bulunduğu ,MÖHUK 46.maddesine göre, bu davalı bakımından mahkemenın yetkili hale gelmesi, sigorta poliçesinin Türkiye'de bulunan bir şubesi ya da acentesi tarafından düzenlenmesi koşuluna bağlı olduğu,davalı vekili tarafından dosyaya sunulan ... sigorta poliçesi incelendiğinde; davalı ... dava konusu taşımada kullanılan geminin Klüp Sigortacısı olduğu ve poliçenin 30.11.2021 tarihinde Londra'da düzenlendiği, açılan dava bakımından Londra mahkemelerinin yetkili olduğu sonucuna varıldığından, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile Mahkemenin yetkisizliği nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili mahkemenin ... aleyhine ikame edilen davayı tefrik ederek yetkisizlik kararı tesis etmiş olması HMK nın7 madde hükmüne doğrudan aykırı olduğunu, diğer davalılardan ayrı olarak ... aleyhine yetkili mahkemenin MÖHUK 46 madde uyarınca tespit edilebileceğinin hiçbir kabul anlamına gelmemek kaydı ile, mahkemenin; sigorta poliçesinin Türkiye’de bulunan bir şubesi ya da acentesi tarafından düzenlenmiş olması halinde mahkemenin yetkili olacağı değerlendirilmiş, ancak ilgili ... gemisine ilişkin poliçenin hangi acente/broker vasıtasıyla düzenlendiği incelenmeksizin/araştırılmaksızın haksız ve hatalı şekilde usulden ret kararı verildiğini, ... gemisinin işleteni ve donatanı bir Türk şirketi olan ... Ltd. Şti olup, (“... ...”) ve geminin her türlü işleminin Türkiye’den yürütüldüğünü, gemi armatörleri, ...kulüpleriyle akdettikleri sigorta sözleşmelerini doğrudan akdetmemekte, bu sözleşmelerin akdedilmesi sürecinde yerel sigorta acenteleri/brokerleri ile çalıştıklarını poliçede sözleşmenin akdedilmesine aracılık yapan sigorta acentesinin/brokerinin kim olduğu belirtilmediği,... gemisinin poliçesinde acente/broker bilgisine yer verilmemiş olması bu bilginin davalı ... tarafından gizlendiğini gösterdiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Elde ki dava; davacı tarafından sigortalanan yükün gemi ile taşındığı sırada hasarlanmasından dolayı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalılara rücu edilmesi için Bakırköy 12. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası üzerinden davalılar ... ... A. Ş., ... ... nolu... gemisi donatanı ve gemi maliki ......., ... . Ltd. Şti ile geminin sorumluluk sigortacısı olan ... Lımıted'e karşı başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır. ... sigortacısı davalının milletlerarası yetki itirazı üzerine, elde ki dava tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydından sonra yetki itirazı kabul edilmiştir. Davacı vekili; HMK nın 7 maddesi uyarınca bir davalının yerleşim yerinde dava açılmasının yeterli olduğu ileri sürülmüş ise de HMK nın 7.maddesinin uygulama koşulu Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin bulunması koşuluna bağlıdır. Davalı bakımından HMK nın 7 maddesi uygulanamayacağından aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır. Davacı taraf davalıya karşı ileri sürdüğü tazminat talebini davalı ile donatan arasındaki sorumluluk sigortasına dayandırdığından,yabancılık unsuru bulunduğundan yetkili mahkeme MÖHUKun 46. maddesine göre belirlenmesi gerekmektedir. Sigorta poliçesini düzenleyen davalının yurt dışında mukim olduğu anlaşılmaktadır. Dava konusu uyuşmazlık açısından mahkemenin yetkili hale gelmesi sigorta poliçesinin sigortacının Türkiye'de bulunan bir şubesi ya da acentesi tarafından düzenlenmiş olması koşuluna bağlıdır. Poliçenin Londrada düzenlendiği anlaşılmakla Türkiyede mukim acente tarafından düzenlenmiş olması koşulu bulunmadığından sorumluluk sigortacısı olan davalı sigorta şirketinin yetki itirazının kabulüne MÖHUK 46. maddesine göre davanın yetkisizlik nedeni ile usulden reddine karar verilmesi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. (Yargıtay 11 HD, T: 14/11/2018 2017/646esas, 2018/7058 karar sayılı, 2022/5695 esas, 2024/2304 karar sayılı 20.03.2024 tarihli emsal ilamları aynı yöndedir)İstinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Peşin harcın karar harcına mahsubuna, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraflara tebliğine,

HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.16/07/2026