Bölge Adliye Mahkemesi ·
Bölge Adliye Mahkemesi 2026/2091 E. 2026/2198 K.
- Mahkeme
- Bölge Adliye Mahkemesi
- Esas No
- 2026/2091
- Karar No
- 2026/2198
- Karar Tarihi
T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2026/2091 Esas KARAR NO : 2026/2198 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN; MAHKEMESİ : AYDIN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ EK KARAR ESAS NO : 2026/632 EK KARAR KARAR NO : 2026/541 KARAR TARİHİ : 26/06/2026 KESİNLEŞME TARİHİ : 30/07/2026 İNCELENEN KARARIN; MAHKEMESİ : SÖKE 4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/26 KARAR NO : 2026/100 KARAR TARİHİ : 08/05/2026 KESİNLEŞME TARİHİ : 11/06/2026 DAVA : İtirazın İptali KARAR TARİHİ : 12/10/2026 G.KARAR YAZIM TARİHİ : 12/10/2026
Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi ile Söke 4. Asliye Hukuk Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmiş olmakla dosya incelendi; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ; Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesi ile özetle; müvekkilinin toptan mantar satışı ve pazarcılık yaptığını, toptan mantarı üreticiden temin etmekte pazarcılara günlük, haftalık olarak vermekte olduğunu, ticarette pazarcılık geleneği olarak belli dönemlerde hesaplaşma yapıldığını, pazarcılık alış-verişi ve müvekkilin borçluyla yıllardır süre gelen bir ticaret ilişkisi olduğundan bu ticarette irsaliye veya malın teslime yönelik bir evrak düzenlenmediğini, davalı ... ile müvekkili arasında da yıllara dayalı bu şekilde süregelen bir ticari ilişki mevcut olduğunu, davalının, müvekkilinden düzenli olarak mal almakta ve dönemsel hesaplaşma yapıldığını, dava ve takip konusu olan alacağın davalıya fiilen teslim edilen mantar ürünlerinin bedelinden kaynaklandığını, malın bizzat davalı ...’a teslim edildiğini, borcun bu fiili teslim ile doğduğunu, müvekkil tarafından davalıya, farklı tarihlerde teslim ettiği mallar için son olarak kalan 579.659,20-TL bakiye alacak için 20.02.2025 tarihinde, EAR2025000000002 numaralı fatura düzenlendiğini, müvekkili tarafından bu teslimlere ilişkin olarak muhasebe kaydı niteliğinde fatura düzenlendiğini, uyuşmazlık konusu fatura alacağının fiilen teslim edilmiş mal bedelinden doğan alacak olduğunu beyanla davalı ...'dan söz konusu alacağın tahsili amacıyla Söke İcra Müdürlüğü’nün 2025/1471 E. sayılı dosyası üzerinden ilamsız genel haciz yoluyla icra takibi başlattığını, davalı tarafından 29.05.2025 tarihli itiraz dilekçesi sunulduğundan takibin durdurulduğunu, itirazın haksız olduğunu belirterek itirazın iptaline, takibin devamına, %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesi ile davanın usul ve esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davanın ilk açıldığı Söke 4. Asliye Hukuk Mahkemesince tarafların tacir sıfatına haiz olduğu gerekçesiyle görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiş, bu kararın istinaf edilmeksizin kesinleştiği görülmüştür. Dosyanın gönderildiği Aydın Asliye Ticaret Mahkemesince davalının basit usulde vergilendirildiği, bu haliyle tacir olmadığı, esnaf olduğu gerekçesiyle davaya bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu belirtilerek karşı görevsizlik kararı verilmiş, bu kararın da istinaf edilmeksizin kesinleştiği görülmüştür. Dava itirazın iptali istemidir. Ticari kazancın tespiti usulü ikiye ayrılmaktadır. Bunlar; basit usul ve gerçek usuldür. Gerçek usule tabi mükellefler; bilanço esasına göre defter tutan 1. Sınıf tacirler ile işletme hesabı esasına göre defter tutan 2. Sınıf tacirlerdir. Basit usule tabi mükellefler ise bu usule tabi olmayı gerektiren şartları taşıyanlardır. Basit usule tabi olan mükelleflere devlet tarafından bir takım kolaylıklar sağlanmaktadır. Bu kolaylığın sebebi ise bu mükelleflerin faaliyetlerinin küçük ölçekte olması ve gelirinin göreceli olarak diğer ticaret erbaplarından daha az olmasından kaynaklanmaktadır. Basit usule tabi olabilmek için; kendi işinde bilfiil çalışması ya da bulunması, yıllık kira bedelinin her yıl belirlenen sınırları aşmaması, yıllık alım-satım hadlerini aşmaması ve gerçek usulde vergilendirilmemesidir. TTK madde 11 ve devamında Tacir; 15. Maddesinde ise Esnaf tanımı yapılmıştır. Madde 15 gereğince; 11. Maddenin 2. Fıkrasında belirtilen sınırları aşmayan, faaliyeti sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayanan sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu madde 3/a kapsamında yapılan esnaf/sanatkar tanımında ise; genel anlamda ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda bulunan, ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak tanımlanmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticarî dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir. Diğer taraftan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez. Somut olayda davalının basit usulde vergilendirildiği, bu haliyle tacir olmadığı/esnaf olduğu anlaşılmakla açılan davaya bakmaya Ticaret Mahkemelerinin görevli olmadığı, Asliye Hukuk Mahkemesince görülüp sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle Söke 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır. KARAR: 6100 sayılı HMK'nun 21 ve 22. maddeleri gereğince Söke 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, Dosyanın yargı yeri belirlenmesi talep eden mahkemesine iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK'nun 362/1-c maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi.12/10/2026