Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1755 E. 2026/1744 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/1755

KARAR NO : 2026/1744

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 18/11/2025

NUMARASI : 2025/629 Esas - 2025/757 Karar

DAVALI: HASIMSIZ

DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 28/09/2026

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Banka'nın “... Mah. ... Caddesi No:...... / ...” adresinde yer alan ... şubesinde; 31.07.2025 tarihinde gerçekleşen işlemlere ait müşteri ıslak imzalarını havi asıl belgelerin fiş torbasına kaldırılıp paketlendiğini, 11.08.2025 tarihinde fiş torbası arşivlenmek üzere alınmak istenildiğinde; bırakıldığı yerde bulunmadığının tespit edildiğini, bunun üzerine inceleme başlatıldığını ve belge asıllarını havi fiş torbasının para bantlama makinesinin alt tarafında yer alan çöp kutusuna düştüğünün tespit edildiğini, çöplerin toplanması işlemi takip edilerek gerçekleştirilen şifahi görüşmeler neticesinde; fiş torbasının içerisindeki belge asılları ile birlikte imha edildiği bilgisinin edinildiğini, izaha sunulan nedenlerle; çöp kutusuna düşmesi neticesinde imha edilen fiş torbası içerisinde bulunan; Bankalarının ... şubesinde 31.07.2025 tarihinde gerçekleştirilen işlemlere ait belge asıllarının zayi olduğunun anlaşıldığını, söz konusu durumun, Müvekkil Bankaca 11.08.2025 tarihinde öğrenildiğini, yaşanan bu olay nedeniyle, saklanmakla yükümlü olunan ve fiş torbası içerisindeki mevcut tüm belge asıllarının ulaşılmaz/kullanılmaz halde olduğunu, bu olay nedeniyle; söz konusu işlemlerin para çekme, para yatırma, kredi kartı ödeme vb. dekontları olup, zayi olan belge asıllarında müşteri ıslak imzasının bulunduğunu, sunacakları suretlerde asıllarından farklı olarak müşteri ıslak imzası bulunmadığını, işlem gerçekleştiren müşterilere ait, ıslak imzalarını içeren belge asıllarının zayi olduğunu, açıklanan nedenlerle zarar gören ve kullanılmaz hale gelen belgeler için TTK.’nun 82/VII maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." kapsamında zayi belgesi verilmesi talebi ile Sayın Mahkeme nezdinde dava açma zorunluluğunun hasıl olduğunu bildirerek ... şubesinde 31.07.2025 tarihinde gerçekeleşen işlemlere ait belge asıllarını havi fiş torbasının bulunduğu yerden; çöp kutusuna düşmesi ve akabinde imha edilmiş olması sonucu, anılan belge asıllarının zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ... davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde davacının .../... şubesinde 31/07/2025 tarihinde gerçekleşen işlemlere ait müşteri ıslak imzalarının bulunduğu belgelerin fiş torbasına kaldırılıp paketlendiğinin, bu fiş torbasının çöp kutusuna düştüğünün ve imha edildiğinin, zayi olduğunun beyan edilerek bu davanın açıldığı, yukarıda belirtilen İstinaf ilamlarında da açıklandığı üzere 6102 sayılı TTK'nun 82/7 maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesinin talep edilebilmesi için tacirin iradesi dışında, önlenmesi mümkün olmayan, olağanüstü nitelikte kanun maddesinde belirtilen veya benzer bir durumun meydana gelmesi gerektiği, tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde bu yasal düzenleme kapsamında zayi belgesi verilmesi talep edemeyeceği, somut olayda müşterilerin ıslak imzalarının bulunduğu evrak asıllarının çöp kutusuna düşerek imha edildiğinin belirtildiği, bu durumun kanun maddesinde düzenlenen tacirin iradesi dışında meydana gelen önlenemez bir durum olarak değerlendirilemeyeceği, somut olayda davacının gerekli dikkat ve özeni gösterdiği yönünde değerlendirme yapılamayacağı, 6102 sayılı TTK'nun 82/7 maddesinde düzenlenen şartların oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı bankanın saklama yükümünü özenle yerine getirmiş olmasına ve belge asıllarının çöp kovasına düşmesinin davacı banka'nın iradesi dışında gerçekleştiğini, yerel mahkeme ilamında emsal alınan bölge adliye mahkemesi ilamının somut olay özelinde emsal nitelikte olmadığını, dosyaya sunulan deliller incelendiğinde; belgelerin kaybolduğuna ilişkin tutanak düzenlendiğinin, olayın gerçekleşme şekline dair kamera kayıtlarının delil olarak gösterildiğinin, zayi olan belgelere ilişkin ayrıntılı belge listesi ibraz edildiğinin ve olay öğrenilir öğrenilmez derhal inceleme başlatıldığının görüleceğini, bu hususların davacı bankanın belge saklama ve özen yükümlülüğünü ihmal etmediğini, aksine olağan bankacılık uygulamaları çerçevesinde gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini açıkça ortaya koyduğunu, konuyla ilgili bilirkişi incelemesi dahi yapılmadan hüküm kurulduğunu, zayi belgesi davasının bir kusur davası olmadığını, TTK 82/7 hükmünün amaçsal geniş yorum ile yorumlanması gerektiğini, belgelerin bulunduğu fiş torbasının imha edildiğini, fiziken geri getirilebilmesinin mümkün olmadığını ve bu durumun tutanak, kamera kaydı ile ispatlandığının izahtan vareste olduğunu, zayi olgusunun bu denli açık şekilde ortaya konulduğu bir durumda talebin reddedilmesinin TTK m.82/7'nin koruma amacını tamamen ortadan kaldırdığını, kanun koyucunun amacının, belgeye fiilen ulaşmanın imkansız hale geldiği durumlarda taciri ispat külfetinden kurtarmak olduğunu, zayi belgesi verilmemesinin davacı bankanın ilerde doğabilecek uyuşmazlıklarda savunma ve ispat hakkını ortadan kaldırdığını, belge asıllarının başka yerden temin edilmesinin mümkün olmadığını, belgelerin müşterinin asıl imzasını taşıyan orijinal belgeler olduğunu beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE :

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar vermiş, karara karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir. Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Somut olayda; talep eden banka tarafından müşteri ıslak imzaları içeren belgeleri bulunduğu fiş torbasının çöp kutusuna düşmesi neticesinde, çöp toplayan kurum tarafından imha edilmesi üzerine zayi olduğu iddiasıyla zayii belgesi verilmesi talep edilmektedir. Sehven çöpe atılan belgelerin imha edilmiş olması TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesinin gerektirir hallerden olmadığı gibi ıslak imzalı fişlerin bu şekilde saklanmasında davacı kusurlu olduğu gibi basiretli bir tacir olarak talebe konu belgelerin korunması için gerekli tedbirleri aldığından bahsedilemeyecektir. Yine emsal olarak sunulan aynı bankanın farklı şubesinin 2023 yılına ait ıslak imzalı fiş torbalarının da benzer şekilde çöpe atılması üzerine imha edildiği belirtilmesine göre belgelerin muhafazasında gerekli dikkat ve özenin gösterildiği de söylenemeyecektir. Bu durumda talep eden vekilinin TTK'nın 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmadığından mahkemece talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, HMK 'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Talep eden vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf karar harcı başlangıçta peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3-Talep eden tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 28/09/2026