Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1588 E. 2026/1835 K.

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/1588

KARAR NO : 2026/1835

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 13/05/2026

NUMARASI : 2024/111 E. - 2026/447 K.

DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 30/09/2026

KARAR YAZIM TARİHİ: 30/09/2026

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas dosyasında davalıya (borçluya) karşı ticari defterlerde kayıtlı bakiye alacağın ödenmesi için fatura ve hesap ekstresi de ibraz edilerek ilamsız takip başlatıldığını, davalı tarafın önce takibe, borca ve diğer ferilere itiraz edip takibin durduğunu, davanın kabulü ile davalının icra dosyasına vaki itirazının iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkeme kararında; "...Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı ... A.Ş tarafından davalı Kayseri ... A.Ş aleyhine Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takip dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği, alacaklının yasal 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde eldeki itirazın iptali davasını açtığı anlaşılmaktadır.Mahkememizce taraflara ticari defter ve kayıtlarını sunmak üzere kesin süre verilmiş, davacı taraf defterlerini sunmuş, davalı ise yapılan tebligata rağmen kesin sürede defterlerini sunmamıştır. 30/09/2024 tarihli mali müşavir bilirkişi raporuna göre davacının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine/aleyhine delil olma vasfına sahip olduğu, takip konusu ... tarihli, ... seri numaralı ve 57.118,93-USD bedelli faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, yapılan ödemelerden sonra bakiye 27.268,93-USD davacının davalıdan alacaklı olduğu, takibin de bu miktar üzerinden başlatıldığı anlaşılmıştır.Davalı taraf davaya cevap dilekçesi sunmamış, ticari defterlerini kesin süre içerisinde ibraz etmemiştir. Davalı vekili 02/12/2024 tarihli beyan dilekçesinde takas mahsup definde bulunmuş, taraflar arasında tanzim olunan sözleşmeyi sunmuştur. Dava konusu faturanın tanzimine esas sözleşmenin 3. Maddesinde "Siparişte 20.000,00 USD iş avansı ödemesi yapılacaktır. 9.850,00 USD tutar, ürünlerin İstanbul gümrüğünden çıkış yapılmadan ödenecektir. Bakiyenin kalan tutarı Dubai'deki ofis kirasından düşülecektir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Sözleşmeye davacı ve davalı şirket ile birlikte dava dışı ... Limited Şirketi de imza atmıştır. Davalının bu savunmasının mahsup niteliğinde olması nedeniyle savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceği değerlendirildiğinden davalı vekiline ... şirketinin kendilerine ne kadar kira borcu olduğuna dair delillerini sunmak üzere kesin süre verilmiş, dava dışı şirketin ticari defterleri de incelenmek üzere dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir. Düzenlenen 19/02/2026 tarihli rapora göre davalının düzenlediği faturaların ve ihtarnamede geçen 14.250-USD alacağın davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, bakiye alacak için icra takibi başlatıldığı, ancak dava dışı ... şirketinin ticari defterlerinde ne faturaların ne de alacağın kaydının bulunmadığı, bu alacağın yalnızca davalının tek taraflı olarak düzenlediği ... ... Noterliği'nin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde geçtiği, .....Şti vekilinin ihbar olunan sıfatıyla dosyamıza sunduğu 23/12/2025 tarihli beyan dilekçesinde davalı ile yapmış oldukları kira sözlemesinin feshedildiğini, düzenlemiş olduğu faturanın iade edildiğini, kendilerine her hangi bir borçlarının bulunmadığını belirterek borcu kabul etmediği, bu durumda davalının sözleşme uyarınca mahsup iddiasına konusu alacağını ispat edemediği, bu alacağın çekişmeli olup davalı ile ihbar olunan arasında yargılama yapılmasını gerektirdiği, böylelikle ticari defterlere göre hesap edilen alacaktan mahsup gerektirir bir davalı alacağının mevcut olmadığı anlaşılmakla açılan davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacı taraf dava dilekçesinde icra inkar tazminatı talebinde bulunmuştur. İİK'nun 67/1. maddesine göre "Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın "yüzde yirmisinden" aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." Buna göre davacı lehine icra inkar tazminatına hükmetmek için davalının haksız olması, itirazın iptaline karar verilen alacağın likit olması ve davacının talebi gerekir. Takibe konu edilen alacak taraflar arasında düzenlenen faturanın içeriğinden, taraflar arasındaki icra takibinden, incelenen ticari defter ve kayıtlardan tespiti ve hesabı mümkün olduğundan ve davacının davalıdan alacaklı olduğu da sabit olduğundan alacağın likit ve belirlenebilir olduğu görülmekle itirazın iptaline karar verilen 734.813,12-TL'nin takdiren %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Davanın kabulü ile, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takip dosyasında davalının yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, asıl alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar değişen oranlarda ticari avans faizi uygulanmasına, İİK'nın 67. maddesi uyarınca alacağın %20'si tutarında (146.962,62-TL) icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,..." şeklinde karar verilmiştir.Bu karara karşı davalı tarafça yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ : Davalı vekilince sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Yerel mahkemece uyuşmazlığın temelini oluşturan yazılı sözleşme hükümlerinin bu sözleşmeye dayalı takas/mahsup iradesi ve müvekkili şirketin sunduğu e-defter kayıtlarının tamamen göz ardı edilerek eksik incelemeyle karar verildiğini, davacı şirketin bizzat düzenlediği ihraç kayıtlı faturadaki KDV muafiyeti beyanına ve yerleşik vergi mevzuatına aykırı şekilde, hukuki dayanaktan yoksun kdv alacağı hesaplamaya dahil edilerek borç tahakkuk ettirildiğinden mahkeme kararının haksız olduğunu, davacı şirket tarafından taahhüt edilen montaj edimi yerine getirilmediğinin ürünler usulünce teslim edilmediği ve sözleşme uyarınca bakiye borç henüz muaccel hale gelmediği halde takibin devamına karar verildiğinden mahkeme kararının haksız olduğunu, taraflar arasındaki borç miktarının, takas-mahsup ilişkisi, kdv sorumluluğu ve edimlerin ifası hususları tamamen çekişmeli ve likit olmayan bir nitelik taşıdığı halde müvekkili şirket aleyhine icra inkar tazminatına hükmedildiğinden mahkemenın kararı haksız olduğunu, yerel mahkemenin, şartları oluşmadığı halde müvekkili şirket aleyhine icra inkar tazminatına hükmetmesinin haksız olup, bu kararın istinaf incelemesiyle ortadan kaldırılmasının yasal bir zorunluluk olduğunu, neticeten anılan bütün istinaf nedenleri kapsamında; istinaf başvurularının kabülüne, Kayseri (1) inci Asliye Ticaret Mahkemesinin; 2024/111 E., 2026/447 K. ve 13.05.2026 T.sayılı kararının kaldırılmasına, yargılama giderlerinin ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır. Dava bakiye fatura alacağının tahsili amacıyla başlatılan takibe yapılan itirazın iptali davasıdır. Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde: alacaklının ... A.Ş., borçlunun Kayseri ... ... A.Ş. olduğu, takip alacaklısı tarafından takip borçlusu hakkında 734.813,12-TL toplam alacak üzerinden ilamsız takip başlatıldığı, takip dayanağı olarak ... tarihli ... nolu fatura, hesap ekstresi, alacak 734.813,12 TL" gösterildiği borçlunun süresinde yaptığı itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.Takibe dayanak fatura incelendiğinde; Davacı şirket tarafından davalı şirket adına düzenlendiği ... tarihli ... fatura numaralı 57.118,93 USD( 48.405,87 Mal bedeli +8.713,06 KDV Bedelli) olduğu görülmüştür.Davalı 02.12.2024 tarihli beyanında; takibe konu fatura açıkça KDV tahsil edilmeyeceği belirtilmesine rağmen haksız şekilde KDV eklendiğini, Davacıya fatura borcuna istinaden 20000 Dolar Avans mallar gümrükten çıkmadan 9.850 Dolar olmak üzere toplam 29.850 Dolar ödeme yapıldığını, kalan ödemenin ... Makine Şirketinin kendilerine olan kira borcu nedeniyle Dubai'deki ofis kirası alacağının fatura borcundan düşülmek suretiyle yapılacağının belirtildiği, nitekim taraflar ve ... Makine Şirketi arasında imzalanan sözleşmede bu durumun açıkça belirtildiğini ... ... Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile takas ve mahsup hakkının kullandığı bildirildiğini görülmüştür. Takibe konu edilen ... tarihli ve ... numaralı fatura Kayseri Genel İcra ... Esas sayılı dosyasında ilamsız takibe konu edilmiş olup davalı bu dosyada yaptığı itirazında; ... tarihli ve ... numaralı 48.405,87 USD olarak belirlendiğini ancak davacı tarafından 8.713,93 USD tutarında KDV hesaplanarak toplam alacağın 57.118,93 USD olarak takibe konulduğunu takibe konu faturanın altında açıkça "satılan malların 3065 sayılı KDV yasasına göre ihraç kaydı ile satıldığı ve KDV tahsil edilmeyeceğinin" belirtildiğini, alacaklıya fatura tarihinden önce işbu mal ve hizmetler için 17.07.2020 tarihinde 20.000 USD ve 17.08.2020 tarihinde 9.850 USD olmak üzere toplam 29.850 USD ödeme yapıldığını, ticari ilişki gereği toplam 18.555,87 USD borç kaldığını alacaklı tarafça fazladan talep edilen ödemekle yükümlü olmadığı 8.713,06 USD alacak talebine, bu talebe ilişkin faiz ve fer'ilere itiraz ettiklerini beyan ettiği görülmüştür. Öncelikle Kayseri Genel İcra ... Esas sayılı dosyasındaki borca itiraz beyanı dikkate alındığında davalı faturadaki malları aldığını, faturada belirtilen 48.405,87 USD Mal bedelinden 29.850 USD ödediğini, 18.555,87 USD borcu kaldığını kabul etmiştir.Davalı 02.12.2024 tarihli beyanında ise kalan 18.555,87 USD alacağı ise dava dışı ... Makine Şirketinin kendilerine olan Dubai'deki ofis kirası borcunu fatura borcundan düşülmek suretiyle yapıldığını savunmuştur.Buna mukabil davalı faturada ki 8.713,93 USD tutarında KDV'den sorumlu olmadığını belirtmiştir.Somut olayda ispat külfeti davalıda olup davalı KDV borcundan sorumlu olmadığını yine 18.557,87 Euro fatura bedelini tarafların anlaşması doğrultusunda dava dışı ... şirketi tarafından nakil alındığını bu şekilde borçtan sorumlu olmadığını yazılı kesin deliller ile ispat etmek durumundadır.Davacı eldeki takipte 27.268,93 USD karşılığı 734.813,12 TL talep etmiştir.Takibe konu edilen faturada "satılan malların 3065 sayılı KDV yasasına göre ihraç kaydı ile satılmıştır. KDV tahsil edilmemiştir. " şeklinde ibare olduğu görülmüştür.Davalı tarafından sunulan ve dava dışı ... Makina Limited Şirketi ile davacının imzasının olduğu "Genel koşullar" başlıklı belgenin "ödeme şartları iş tutarı ve fiyatın değişmezliği" başlıklı 3. maddesi incelendiğinde; teklif tutarı nakliye (Dubai liman) montaj dahil olmak üzere toplam KDV hariç 48.405,90 USD'dır. Detaylar teklif ekinde belirtilmiştir. Siparişte 20.000 $ iş avansı ödemesi yapılacaktır. 9.850 $ tutar ürünlerin İstanbul gümrüğünde çıkış yapılmadan ödenecektir. Bakiyenin kalan tutarı Dubai'deki ofis kirasının düşürülecektir... KDV alıcıya aittir. "Şeklinde ibareler olduğu görülmüştür.Bu belgeye göre davalı alıcı KDV'den sorumlu olup dava dışı ... Makine şirketi takibe konu edilen fatura tutarından bakiye 18.555,90 Doları davacıya ödemeyi taahüt etmiştir. Başka bir deyişle dava dışı ... Makine ile davacı arasında borcun dış üstlenme sözleşmesi imzalanmıştır. Davacının bu belgede imzası bulunmaktadır.Davacı bu sözleşmedeki imzasına itiraz etmemiştir.Bilindiği üzere Borcun nakli 6098 sayılı borçlar kanunu 195-200 maddelerinde düzenlenmiştir. Kural olarak borcun nakline alacaklının muvafakat etmesi gerekir. Türk Borçlar Kanunu 195. maddesine göre; borç ilişkileri dışında olan üçüncü kişi borçluya karşı borcu üzerine alma ve borçluyu borçtan kurtarma yükümlülüğü altına girer. Üçüncü kişi ile borçlu arasındaki bu ilişki alacaklı etkilemez borcun iç üstlenilmesi adını alan bu ilişki borçlu ile üçüncü kişi arasında sonuç doğurur. 3. kişi borcu eda etmezse borçlu borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Buna karşılık 196. maddesinde düzenlenen borcun dış üstlenilmesi alacaklı ile üçüncü kişi arasında yapılır. Böyle bir sözleşme ile eski borçlu borçtan kurtulur ve borcu istenen 3. kişi borç altına girer. Diğer bir tanımla borç ilişkisi varlığını sürdürmekle birlikte borcun borçlu tarafı değişir. Borcun dış yüklenilmesi için borçlunun bir icapta alacaklarınında kabul beyanda bulunması gerekir. Karşılıklı olarak icap ve kabul beyanından sonra borcun nakli gerçekleşir ve yukarıda açıklandığı üzere borçlu borçtan kurtulur. (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 21.11.2019 tarih, 2018/1521 Esas 2019/7401 Karar )Borcun yüklenilmesi hukuki niteliği itibariyle bir sözleşmedir. Alacaklı ile borcu yüklenen üçüncü kişi arasında yapılır. Borçlunun sözleşmeye katılması gerekmediği gibi buna muvafakat etmesi de gerekmez. Hatta alacaklı ve borcu yüklenen borçlunun iradesine muhalefetine rağmen böyle bir sözleşmeyi yapabilirler. (Fikret Eren Borçlar Hukuku Genel Hükümler 2. Cilt 5. Bası 1999 s.1237)Bu belge doğrultusunda davacı bu alacağı dava dışı ... Şirketinden talep edebilecek olup mahkemece 18.555,90 Dolar yönünden talebin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür.Bununla birlikte sözleşmede KDV'nin davalı alıcıya ait olduğu belirtilmiş olunup davalı 8.713,93 USD tutarında KDV'den sorumlu olacaktır. Davacı tarafça 27.268,93 USD karşılığı 734.813,12 TL üzerinden dava açılmış olup davacının takip tarihi itibariyle talep edebileceği alacak tutarı 234.753,27 TL olacaktır.

O halde mahkemece davalının istinaf talebinin kabulü ile,

Davanın kısmen kabulü kısmen reddine,

Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takip dosyasında başlatılan takibin takip tarihi itibariyle 234.753,27 TL üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar değişen oranlarda ticari avans faizi uygulanmasına,

Fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-İİK'nın 67. maddesi uyarınca alacağın %20'si tutarında (46.950,65TL) icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine," şeklinde HMK 353/1-b-2 md uyarınca düzeltilerek yeniden aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalının istinaf başvurusunun KABULÜ ile,

2-HMK'nın 353/1-b.2.maddesi gereğice KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 13/05/2026 tarih ve 2024/111 E - 2026/447 K sayılı nihai kararının KALDIRILMASINA,

Düzeltilerek yeniden karar verilmesine, buna göre;

3-"1-Davanın kısmen kabulü kısmen reddine,

Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takip dosyasında başlatılan takibin takip tarihi itibariyle 234.753,27 TL üzerinden devamına , asıl alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar değişen oranlarda ticari avans faizi uygulanmasına,

Fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-İİK'nın 67. maddesi uyarınca alacağın %20'si tutarında (46.950,65TL) icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 16.035,99 TL ilam harcından, tahsil edilen 8.874,71-TL peşin harcın mahsubuna, bakiye 7.161,28 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4-Davacı tarafından yatırılan 8.874,71 TL peşin harç ile 427,60 TL başvuru harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul/red oranına göre davacıdan 2.123,24 TL , davalıdan 996,76 TL tahsili ile hazineye gelir kaydına,

6-Davacı tarafın yaptığı 3.626,50 TL yargılama giderinin kabul/red oranına göre hesap edilen 1.158, 57 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı tarafın yaptığı 10.000 TL yargılama giderinin kabul/red oranına göre hesap edilen 6.805,26 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,

8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile kendisini vekille temsil eden davacıya ödenmesine,

9-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 80.009,58 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile kendisini vekille temsil eden davalıya ödenmesine,

10-Karar kesinleştiğinde artan gider avansının yatıran tarafa iadesine, "

4-İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde istinaf başvurusunda bulunan davalıya iadesine,

5-İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yapılan 700,00 TL posta gideri ile 2.002,00 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı olarak yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 361/1 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 30/09/2026