Bölge Adliye Mahkemesi 2025/305 E. 2026/1011 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO:2025/305 Esas

KARAR NO:2026/1011

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:14/11/2024

NUMARASI:2022/756 Esas, 2024/717 Karar

DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit ve Çek istirdadı

KARAR TARİHİ:18/06/2026

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİDAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; davaya konu ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin ... seri numaralı 26/08/2022 tarihli 95.700,00-TL bedelli çekin kaybolduğunu, çekteki kaşe ve imzanın müvekkiline ait olmadığını, çekin kötü niyetli kişilerce ele geçirilip ciro edildiğini, ciro silsilesinin sahte olduğunu, davacının çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti ile çek yaprağının davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı ... Aş vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çekte yer alan imzanın davacıya ait olmadığı iddia edildiğini fakat bu hususa ilişkin suç duyurusunda bulunduğuna dair bir beyanda bulunmadığını, davacı yanın çeki ne şekilde elinden çıkardığını ve rıza dışı bir çıkış var ise hangi hukuki yola başvurduğunu açıklaması gerektiğini, davalı şirket ile dava dışı faktoring müşterisi arasında imzalanan 21/06/2022 tarihli genel faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu çekin 22/06/2022 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosu ile 18/06/2022 tarihli ... numaralı 98.273,00-TL bedelli faturaya istinaden ciro yoluyla davalı şirkete ciro edildiğini, çekteki ciro silsilesinde, çeki veren kişinin, devralınan faturada alacaklı gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın da faturadaki borçlu ile aynı olduğu, fatura ile kambiyo senedi arasındaki tutarların uyumlu olduğu hususları hakkında gerekli araştırmaları yaparak çeki iktisap ettiklerini, davalı şirketin 6361 sayılı kanuna ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğe uygun olarak alacağı tevsik eden belgelere binaen usulüne uygun olarak faktoring işlemi yaptığını, çekin iktisabında kötü niyeti ve ağır kusuru bulunmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

-Davalılar ... ve .... Şti, davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:"... davacı tarafın üzerinde bulunan ispat yükünü yerine getirdiği, dava konusu edilen çekin altındaki imzanın davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığını ispat ettiği kanaatine varılmıştır. Bu nedenlerle davanın kabulü ile, ... ... Şubesi'nden verilme ... numaralı 26/08/2022 tarihli 95.700,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya karşı borçlu olmadığının tespitine, ... ... Şubesi'nden verilme ... numaralı 26/08/2022 tarihli 95.700,00 TL bedelli çekin davacıya iadesine, tarafların kötü niyet tazminat talepleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, karar verilerek;

-Davanın KABULÜ ile, ... ... Şubesi'nden verilme ... numaralı 26/08/2022 tarihli 95.700,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya karşı borçlu olmadığının tespitine, ... ... Şubesi'nden verilme ... numaralı 26/08/2022 tarihli 95.700,00 TL bedelli çekin davacıya İADESİNE,

-Tarafların kötü niyet tazminat talepleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına" şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:Davalı vekili istinaf isteminde özetle; Müvekkilinin usulüne uygun olarak faktoring işlemi yaptığını, dava dışı faktoring müşterisi .... Şti. arasında imzalanan 21.06.2022 tarihli genel faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu çek ... ... Şubesi'ne ait ... seri nolu 26.08.2022 keşide tarihli 95.700-TL tutarlı çek; 22.06.2022 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosu ile 18.06.2022 tarihli ... nolu 98.273,00 - TL tutarındaki dayanak faturaya istinaden ciro yoluyla müvekkiline intikal ettiğini, Müvekkilinin imzanın sıhhatini bilebilecek durumda olmadığını,müvekkilinin davacıyla da doğrudan bir ilişkisi bulunmadığını, Bilirkişi raporundaki imza incelemesinin Yargıtay'ın kararlarında da belirtmiş olduğu ölçütleri taşımadığını, değerlendirme ve sonuç kısımlarında bu mukayese belgelerdeki imzalara açıkça yer verilmediğini, incelenen imza örneklerinin hangi belgelerdeki imzalar oldukları hususu açıklanmadığını, incelemede çekin keşide tarihinden önceki belge asıllarının dikkate alınması gerekirken ek rapor ile incelemeye esas alınan tüm belgeler fotokopi olup belge asılları olmadan yapılan incelemenin hatalı olduğunu, Davacının çek hesaplarının bulunduğu bankaların açıklattırılması ve bu bankalara müzekkere yazılarak, davacıya ait daha önce ödenmiş olan çeklerin getirtilmesini ve imza karşılaştırması yapılması gerektiğini, Müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu, davacının çeki ne şekilde elinden çıkardığını ve rıza dışı bir çıkış var ise hangi hukuki yola başvurduğunu açıklaması gerektiğini, Dava konusu çek üzerinde müvekkilinin cirosu bulunmakta olup, müvekkilinin çekin yetkili hamili olduğunu, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığını, çekin iyi niyetli yetkili hamili olduğunu, iyiniyetli meşru hamilin çeki geri vermekle yükümlü olmadığını, müvekkilinin taraf olmadığı çek iptal davasında verilen tedbir kararı müvekkilinin takip hakkını engellemeyeceğini, davacının davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerektiğini, imza itirazı iddiasını kabul anlamına gelmemekle birlikte ciro imzasının sahte olduğu düşünülse dahi bu hususun tek başına çekin istirdadına yeterli olmayacağını, (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 31.05.2017 tarih, 2016/354 E. 2017/3234 K.) kararının bu yönde olduğunu, müvekkili şirket hakkında yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, menfi tespit ve çek istirdadı istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İmza sahteliği defi, mutlak defi niteliğinde olup herkese karşı ileri sürülebilir. Somut uyuşmazlıkta; dosyada mevcut bilirkişi kök raporunda dava konusu çekin tanzim tarihinden önceki tarihli 11.08.2016 tarihli imza sirküler aslı ile 22.08.2011 Tarihli ... müşteri beyan aslı evraklarının incelendiği, çekteki 1.ciranta imzasının davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığının tespit edildiği, raporun yeterli ve hükme elverişli nitelikte olduğu dikkate alındığında mahkemece davacının menfi tespit isteminin kabulüne karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, davalı vekilinin bu husustaki istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.İlk derece mahkemesince çekin istirdadı isteminin kabulüne karar verilmiş ise de; TTK’nın 792. maddesi gereğince davalının çeki iktisapta ağır kusurlu yahut kötüniyetli olduğunun ispatlanamadığı, davalının çekte görünürde düzgün ciro silsilesine göre yetkili hamil konumunda olduğu, davalının ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu olmadığı, davacı ile davalı faktoring şirketi arasında temel ilişki bulunmadığı da dikkate alınarak çek istirdadı isteminin reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yerinde görülmemiş, davalının bu yöndeki istinaf isteminin ise kabulü gerekmiştir.Açıklanan nedenle davalı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kararın kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;

1-Davalı ... Aş vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜNE,

2-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince İStanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin14/11/2024 gün ve 2022/756 Esas, 2024/717 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Davanın KISMEN KABULÜ ile,

- ... ... Şubesi'ne ait ... numaralı 26/08/2022 tarihli 95.700,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalılara karşı borçlu olmadığının TESPİTİNE,

- Davacının çek istirdadı isteminin reddine,

-Tarafların kötü niyet tazminat talepleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

4-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

A.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 6.537,30-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 1.634,32-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 4.902,98-TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

B. Davacı tarafından yapılan 1.634,32-TL peşin harç, 80,70-TL başvurma harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

C.Davacı tarafça yapılan 2.000,00-TL bilirkişi ücreti, 1.012,25-TL posta giderleri olmak üzere toplam 3012,25-TL yargılama giderinden;

- Bilirkişi incelemesi menfi tespit talebi yönünden yapıldığından ve menfi tespit talebi kabul edildiğinden 2.000TL bilirkişi ücretinin müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,

- 1.012,25TL'lik posta giderinin müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, (istinaf istemi kısmen kabul edilen davalı faktoring şirketinin ise bu tutarın 506,13TL'si yönünden diğer davalılar ile birlikte sorumlu tutulmasına)

D. Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen menfi tespit talebi yönünden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ye göre 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

E. Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen çek istirdadı talebi yönünden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ye göre 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... AŞ'ye verilmesine,

F. Davalı ... AŞ tarafından yapılan 2000TL yargılama giderinin (2000TL'lik yargılama giderinin bilirkişi incelemesine ilişkin yapıldığı ve neticeten imza itirazı yönünden davacının menfi tespit talebinin kabul olunduğu dikkate alınarak) davalı üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

-İstinaf talebi kısmen kabul edildiğinden Davalı ... Aş tarafından yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,

-İstinaf yargılaması için davalı ... Aş tarafından yapılan 1.683,10TL istinaf yoluna başvurma harcı, 360TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 2.043,10TL'nin davacıdan alınarak davalı ... Aş'ne verilmesine,

-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına,

6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtayda temyiz yolu açık olmak üzere 18/06/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.