Bölge Adliye Mahkemesi 2024/777 E. 2026/833 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/777

KARAR NO: 2026/833

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 14/12/2023

NUMARASI: 2018/518 E. - 2023/142 K.

DAVANIN KONUSU: Tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti,önlenmesi, durdurulması, maddi ve manevi tazminat

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/05/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin işbu tespite konu tasarımı(koltuk kılıfı) yoğun emek ve para sarfiyatı yaparak tasarlamış ve üretmiş olduğunu, ürettiği bu ürünler ile ilgili olarak Türk Patent Enstitüsü nezdinde ... tescil numaralı tescil ve endüstriyel tasarım hakkı sahibi olduğunu ve 554 sayılı kanun Hükmünde Karamameden ve 6769 sayılı Kanundan doğan korumadan yararlanmaya başladığını, müvekkilinin, endüstriyel tasarım hakkını güçlendirmek ve müşteri potansiyelini arttırmak amacıyla piyasaya sürdüğü tescilli ürünlerin gelişimi ve tanıtımı için ciddi yatırımlar yapmış ve emek harcamakta olduğunu. halen de harcamaya devam etmekte olduğunu ancak müvekkilinin yaptığı araştırma sonucunda ..., ...'nın müvekkiline ait tescilli ...tescil numaralı tasarımını” yukarıda belirtilen adresinde taklit edilmek suretiyle üretilerek/ürettirerek piyasaya arz edildiğini, internet üzerinden dahil olmak üzere ve bu arzdan haksız kazanç sağladığını tespit etmiş olduğunu, yapılan tespitten sonra üretilen araç koltuk kılıfının yok edilme tehlikesi mevcut bulunmakta ve tasarım tecavüzü fiilinin iyedilikle durdurulması gerektiğini, bu sebeple mahkememizden davalıya atölyedeki ürünlerin toplatılması yönünde ivedilikle ihtiyati tedbir kararı verilmesinin talep edildiğini, davalının eyleminin tasarım hakkına tecavüz edip etmediği hususunda Kocaeli 3 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/35 D.İŞ. numaralı dosyası ile tespit talebinde bulunulmuş ve davalıya ait işyerinde yapılan delil tespiti işleminde elde edilen ürünlerde müvekkilinin şirkete ait tasarımın aynı/ayırt edilemeyecek derece benzerinin yapılıp yapılmadığı, aynı/ayırt edilemeyecek derece üretilip piyasaya arz edilip edilmediği ve ...tescil numaralı faydalı modele tecavüz edilip edilmediği hususunun tespit işlemi yapılarak bilirkişi tarafından rapor verilmiş olduğunu ''Verilen 01.10.2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Yaklaşık 600 adet bencer şekilde üretilmiş koltuk kılıfı bulunduğu, ''Tespit eden tarafa ait ... .... Numaralı endüstriyel tasarım ile aleyhine tespil istenilen iş yerinde tespil edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde, belirgin farklılıklar bulunmadığı. bu sebeple benzer olarak algılandıkları, davalının müvekkiline ait tescilli endüstriyel tasarım ürünlerinin tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunun tespitine, men'ine, önlenmesine ve durdurulmasına, tasarım hakkına haksız tecavüz eylemi sebebiyle 5.000-TL manevi ve şimdilik fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak ve bilirkişi tarafından uğradığımız maddı zarar belirlendiğinde artırılmak üzere 1.000-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile müvekkiline ödenmesine, müvekkilinin daha fazla zarara uğramasının engellenmesi için, ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile davalıya ait adreste bulunan tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el koyulmasına, davalının söz konusu faaliyetlerinin haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; somut olayda davacı yanın taraf değişikliği için mahkemeye başvurmasının ve mahkemenin bu beyanı kabul etmesinin hukuka aykırı bir karar olduğunu, huzurdaki davanın ticari bir dava olduğu ve ticari davaların arabuluculuk şartı gerçekleşmeden açılması durumunda dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesini, Karşı tarafın dilekçesinde belirttiği üzere ilgili ürünlerin üretiminin davalı taraf tarafından yapıldığı beyanına karşılık bilirkişi tespitinde tespit edilen 600 adet ürün farklı 3 firmaya ait olduğu, bilirkişi tespitinin firmanın yetkili kişisi eşliğinde yapılmadığı, Davacı tarafın 2 yıl sonra yanlış tarafa dava açtığını fark etmesinin hayatın olağan akışına ters olduğu ve karşı tarafın kötü niyetli olduğu, davalı yan tarafın ürünlerin taklit olduğunu bilebilecek durumda olmadığı, ürünleri ... Şirketinden satın aldığı ve davalı yan tarafın ancak iyi niyetli 3. kişi olabileceği, davanın reddine, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesi 2018/518 esas, 2023/142 karar sayılı, 14/12/2023 tarihli kararı ile; "TPMK nezdinde davacı adına tescilli bulunan ... tescil numaralı tasarımın bulunduğu, Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/35 değişik iş sayılı dosyasında mahallinde keşif yapılarak tespit yapıldığı, bu dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda davacı adına tescilli tasarıma konu ürün ile keşif mahallinde tespit edilen ürünlerin benzer olarak algılandıkları kanaatinin bildirildiği, dava açıldıktan sonra davanın yanlış hasma yöneltildiği belirterek dosyanın eldeki davalıya yöneltildiği, her ne kadar davalı HMK 124 kapsamında yapılan işlemin hukuka uygun olmadığını iddia etmiş ise de; karşı tarafın tespitinin kabul edilebilir bir sebepten kaynakladığı anlaşılmakla davalının itirazı red edilerek yargılamaya devam olunmuştur. Mahkememizce yargılama sırasında yapılan bilirkişi incelemesinde; davacı adına tescilli ürün ile davalının üretimini yaptığı ve sattığı ürünlerin ayrıntılı olarak karşılaştırılmasının yapıldığı, yapılan incelemede davalının eylemlerinin davacı adına tescilli bulunan tasarıma tecavüz olduğu kanaati bildirilmekle, raporun kapsam ve içeriğinin dosya kapsamına uygun olduğu ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla,

1-Davanın kabulü ile; davalının eylemlerinin davacı adına tescilli bulunan ... tescil numaralı endüstriyel tasarıma tecavüz niteliğinde ve haksız rekabet niteliğinde olduğunun tespiti ile tecavüz eylemlerinin önlenmesine ve durdurulmasına, tecavüz oluşturan ürünlerin ve bu ürünlerin üretiminde kullanılan cihazlara davalının diğer ürünleri üretmesine engel olmayacak şekilde el konulmasına,

2-Davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 30.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Davacının manevi tazminat talebinin kabulü ile 5.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Karar kesinleştiğinde masrafı davalıya ait olmak üzere Türkiye de yayın yapan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde hüküm özetinin ilanına " karar vermiştir.

İSTİNAF:

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece gerçekleştirilen taraf değişikliğinin hukuka aykırı olduğunu, kanunda aranan "maddi hata", "dürüstlük kuralına uygunluk" veya "kabul edilebilir yanılgı" şartlarının hiçbirinin somut olayda gerçekleşmediğini, davacının davanın açılmasından önce yaptırdığı delil tespiti sırasında gerçek hak sahibinin kim olduğunu ... ... Şti. kaşe, fatura ve kartvizitler aracılığıyla öğrendiğini bizzat ikrar ettiğini, buna rağmen davayı bilerek yanlış kişiye yönelttiğini, davanın açılmasından yaklaşık iki yıl sonra ve dördüncü celsede yapılan taraf değişikliği talebinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bu durumun usul ekonomisiyle açıklanamayacağını ve kötü niyetli bir yaklaşım teşkil ettiğini, müvekkili şirket .....in tespit dosyasında taraf olmadığını, bu nedenle o dosyada alınan raporlara itiraz etme imkanının bulunmadığını, bu durumun "hukuki dinlenilme hakkını" açıkça ihlal ettiğini, müvekkil şirketin bir üretici değil, otomobil aksesuarları pazarlayan bir firma olduğunu, davaya konu koltuk kılıflarının "..." isimli firmadan tedarik edildiğini, dolayısıyla üretimin müvekkilce gerçekleştirilmediğini, tasarım hakkına tecavüzün belirlenmesinde kullanılan bilirkişi raporlarının soyut ve gerekçesiz olduğunu, raporlarda ürünlerin "genel izlenim" yerine sadece belirli bir parçasına odaklanıldığını, oysa genel görünüm itibarıyla tasarımlar arasında iltibasa yol açacak bir benzerlik bulunmadığını, özellikle ürünün geometrik yapısının anatomik gerekliliklerden kaynaklanan yaygın kullanımlar olduğunu, ayırt edici olmayan unsurlar üzerinden tecavüz kararı verilmesinin hukuken isabetsiz olduğunu, mahkemenin tecavüzün varlığını doğrudan tazminat gerekçesi sayarak "kusur" incelemesi yapmadan hüküm kurduğunu, oysa tazminat için failin ihlali bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerektiğini, TRIPS 45. maddesi ve Yargıtay içtihatları uyarınca, davalının tasarımı bilerek ihlal ettiğine dair bir değerlendirme yapılmadan maddi ve manevi tazminata hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bilimsel esaslardan uzak, denetime elverişsiz bilirkişi raporlarına dayanılarak usul ve yasaya aykırı mahkeme kararı verildiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP:

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, davalının asılsız istinaf isteminin reddi ile mahkeme kararının onanmasını talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava; davacı adına tescilli ... sayılı tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, durdurulması, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verildiği, davalı vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Davalı vekili tarafından yargılama sırasındaki taraf değişikliği talebinin kanuna aykırı şekilde kabul edildiği ileri sürülmüş ise de HMK'nın 124/3-4. maddesinin; '' (3) Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. (4) Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir.'' düzenlemesi gereğince somut olaya bakıldığında taraf değişikliği talebinin dürüstlük kuralına aykırı olmadığı gibi usul ekonomisi ilkesi ışığında değerlendirme yapıldığında davalı taraf bilgilerinin yanlış gösterilmesinin kabul edilebilir yanılgıya dayalı olduğu kanaatine varılmakla, mahkemece taraf değişikliği talebinin kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Tasarım hakkına tecavüzün bulunmadığı istinaf sebebi olarak ileri sürülmüş ise de benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarımların “oto koltuk kılıfı” tasarımı olduğu, Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/35 D.İş numaralı dosyasında yerinde incelemeye dayalı teknik değerlendirme ile birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yaptırılan teknik inceleme neticesinde davacı tarafa ait...numaralı tasarımın .. bölümden oluştuğu, . numara ile ifade edilen kısmı iki yüzeyden oluşup iç alanındaki yüzeyinde baklava desenine, dış tarafta olan yüzeyi desensiz bir yapıya, bu kısmın geneli ise alttan yukarı sağa ve sola doğru genişleyen bir geometrik yapıya sahip olduğu, davalı tarafa ait işyerinde bulunan ürünün tasarım 1 numaralı kısmının davacı tasarımın 1 numara ile ifade edilen kısmı ile benzer tasarım özelliklerine sahip olduğu, tescilli tasarımın ... ve .... numaralı kısımları simetrik olup, iç ve dış olmak üzere iki yüzeyden oluştuğu, davalı tarafa ait işyerinde bulunan ürünün tasarım 2 ve 4 numaralı kısımları iç ve dış yüzey ilişkileri benzer olarak algılandığı, .... numaralı kısım desen yönünden farklı ise de davalı tarafa ait şerit kullanımı yaygın bir kullanıma sahip olup herhangi bir ayırt edicilik sağlamadığı, böylece davacı tarafa ait ... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları tespit edilmiştir. Dosya kapsamında aksi yönde delil bulunmadığından mevcut delil durumu itibari ile davalı eyleminin davacının tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği kanaatine ulaşılmıştır.

Davalı vekili tarafından, davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin kabulünün usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de SMK'nın 149 ve 150. maddeleri kapsamında sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan davacının maddi ve manevi zararın tazminini talep etmekte haklı olduğu, SMK'nın 151/2-b “Sınaî mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç” değerlendirme usulüne göre hesaplama yapılmasını talep edilmiş ise de davalı taraf ticari defter ve kayıtları sunulmadığından davacı tarafın ıslah dilekçesi kapsamında Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/35 D.İş numaralı dosyasında tespit edilen 600 adet koltuk kılıfı kapsamında, ihlalin niteliği, süresi, kusur durumu gözetilerek TBK'nın 50 ve 51. maddeleri kapsamında davacı yararına hükmedilen maddi tazminat ile manevi tazminatın somut olay adaletine uygun olduğu anlaşılmıştır.

Tüm bu nedenlerle istinaf edenin sıfatı ile istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ./12/2023 tarih ve 2018/. E. 2023/... K. sayılı kararına karşı, davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2- Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.390,85-TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 597,71-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.793,14-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 14/05/2026