Bölge Adliye Mahkemesi 2024/703 E. 2026/829 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/703

KARAR NO: 2026/829

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 18/01/2024

NUMARASI: 2022/253 E. - 2024/9 K.

ASIL DAVA;

DAVA: Faydalı model hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, kaldırılması, maddi ve manevi tazminat

-BİRLEŞEN BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK

MAHKEMESİ'NİN 2022/265 ESAS SAYILI DOSYASI -

DAVA: Faydalı modelin hükümsüzlüğü

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/05/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin son teknolojiye uygun makine ve modern tezgah parkıyla müşterilerine güvenilir bir hizmet sunduğunu, TPMK nezdinde ... sayılı "..." ve ... sayılı "... ..." başlıklı faydalı model belgelerinin müvekkili adına tescilli olduğunu, tescili sağlanan bu faydalı model belgelerinin müvekkiline ait ... isimli firma bünyesinde piyasaya sunumunun ve satışının gerçekleştirildiğini, ancak hal böyle iken, davalının müvekkili adına tescilli faydalı model belgelerini kullanarak yerel ve uluslararası piyasada ticari itibar kazanmakla birlikte maddi kazanç da sağladığını, davalının aynı teknik özellikler ile benzer müşteri kitlesine hitap edilmekte olduğundan müvekkilince hukuki koruma altında olan faydalı model belgesinin haksızca kullanmasının müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarını ihlal ettiğini iddia ederek, müvekkili adına tescilli faydalı modelden doğan haklara tecavüz ve haksız rekabetin tespitini, men'ini, ref'ini, şimdilik 10.000,00 TL maddi 100.000,00 TL manevi tazminatın haksız eylemin işlendiği ilk tarihten itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsilini ve verilecek hüküm özetinin ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığı tespit edilmiştir.

BİRLEŞEN DAVA ;

Birleşen Bakırköy 2.FSHHM'nin 2022/265 esas sayılı dosyasında davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin plastik ... sanayisine çelik kalıp üreten, sektöründe belirli bir tanınmışlığa ve saygınlığa sahip şirketler olduğunu, davalı adına ... sayı ile tescilli faydalı model belgesine konu ürünün tescil tarihinden önce başka kişiler tarafından geliştirilerek piyasaya sunulmuş olduğu halde davalının bu ürünü kendi buluşuymuş gibi tescil ettirdiğini, davalının piyasadaki rakiplerinin bu ürünü üretmesini engelleyerek piyasada tek olma gayesinde olduğunu iddia ederek, davalı adına ... tescil numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu faydalı modelin TPMK nezdinde müvekkili adına tescilli olduğunu ve müvekkilinin bu faydalı model üzerinde tescilli gerçek hak sahibi olduğunu, davacı tarafın müvekkilinin faydalı model tescilinden önce faydalı modele konu ürünün kamuya sunulduğu iddialarını ispatlayacak tarihli bir katalog sunamadığını, müvekkiline ait tescilli faydalı modele konu ürünün davacılar tarafından kullanımının herhangi bir lisans sözleşmesine dayanmadığı bu sebeple de gerçekleştirilen eylemlerin hukuka aykırı olduğunu, davacının iddialarının soyut ve mesnetsiz olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesi 2022/253 esas, 2024/9 karar sayılı, 18/01/2024 tarihli kararı ile; "Öncelikle, birleşen hükümsüzlük davası yönünden dosya kapsamı deliller ve dosya kapsamıyla uyumla görülen bilirkişi rapor ve ek raporu birlekte değerlendirildiğinde; hükümsüzlüğü istenen ... nolu faydalı modelin .... nolu ana istemindeki unsurların tescil başvuru tarihi olan 29/06/2020 tarihinden önce bilirkişi raporunda ..... ve .... nolu önceki tarihli dökümanlar karşısında yeni olmadığı, ... nolu bağımlı istemlerin ise ana istemde belirtilen ..... nolu unsurların ayrı ayrı tekrarı mahiyetinde olduğu, dolayısıyla bağımlı istemlerin de yeni olmadığı ve böylece dava konusu faydalı modelin tüm istemleri itibariyle yenilik vasfı bulunmadığından SMK 144/1-a maddesi kapsamında hükümsüzlük koşullarının oluştuğu anlaşılmakla, birleşen davanın kabulü ile dava konusu ... nolu faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar vermek gerekmiştir.

Asıl dosyadaki tecavüz ve haksız rekabete ilişkin talep yönünden yapılan değerlendirmede ise; davalı tarafa ait ürünün/sistemin birbirlerini doğrulayan bütün bilirkişi raporlarına göre gerek lafzi, gerekse eşdeğer yolla davacının dayandığı ... nolu faydalı modelin koruma kapsamında kalmadığı anlaşılmakla, bu faydalı model yönünden davanın reddi gerekmiştir. Davacının dayandığı ... tescil nolu faydalı model yönünden ise, birleşen dosyada bu faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verildiğinden ve hükümsüzlük baştan beri sonuç doğurup, herhangi bir hak bahşetmediğinden faydalı modele tecavüz veya haksız rekabet söz konusu olmayacağından bu faydalı modele yönelik talep yönünden de davanın reddi gerekmiştir. Bu itibarla asıl davaya yönelik, davacının davasının REDDİNE,

Birleşen davaya yönelik davacıların davasının KABULÜNE, davalı adına tescilli ... tescil nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine " karar vermiştir.

İSTİNAF:

Davacı/ birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının, haksız ve eksik incelemeye dayalı olarak verildiğini, dosya kapsamında tanzim edilen kök raporda, davalı iş yerinde incelenen ürünün müvekkiline ait ... numaralı faydalı modelin koruma kapsamında kalmadığı, ancak ... numaralı faydalı modelin kapsamında olduğu yönünde tespitler yapıldığını, buna karşın birleşen dava yönünden ... numaralı modelin yenilik vasfı bulunmadığının ileri sürüldüğünü, alına ek raporda ise bilirkişinin mekanik mekanizmayı oluşturan parçaların (........) bulunmadığı gerekçesiyle itirazlarını reddettiğini, davalı iş yerinde plastik ... kalıbı ve ... tespit edilmiş olmasının, müvekkiline ait ... sayılı faydalı modele tecavüz için gerekli temel materyallerin varlığını kanıtladığını, bu ana materyaller varken teknik çalışmayı sağlayan yardımcı parçaların tespit edilememesi nedeniyle davalı lehine yorum yapılmasının hatalı olduğunu ve tecavüz eyleminin sübuta erdiğinin kabulü gerektiğini, bilirkişinin faydalı modelin yeni olmadığı iddiasına dayanak teşkil eden videonun ispat yükümlülüğüne dair hukuki değerlendirmelerde bulunarak şahsi kanaat bildirmesinin usule aykırı ve taraflı olduğunu, bu konudaki itirazlarına rağmen ek rapor alınmadan hüküm kurulduğunu, verilen kararın hatalı olduğunu, yenilik unsurunun bulunmadığına dayanak gösterilen... videosunun reklam amaçlı ve teknik detaydan yoksun genel bir tanıtım videosu olduğunu, bu platformdaki kayıtların uzman kişileri bilgilendirme amacı taşımadığını ve bilirkişinin yalnızca bu videoya dayanarak objektif bir sonuca varmasının imkânsız olduğunu, ek raporda yer verilen ve müvekkilinin faydalı modeliyle birebir aynı olduğu iddia edilen görselin aslında dayanak gösterilen... videosunda yer almadığını, bilirkişinin videoda bulunmayan bir görseli kullanıp video tarihini esas alarak usulsüz ve zorlama bir yorumla müvekkilinin modelinin yeni olmadığını iddia ettiğini, söz konusu görselin davalı tarafından ne zaman oluşturulduğunun belirsiz olduğunu ve delil vasfı taşımadığını, video içeriğindeki makinenin davalı tarafından geliştirildiğine dair hiçbir yazılı belge bulunmadığını ve teknik detay içermeyen bu görüntülerin hükümsüzlük şartlarını oluşturmayacağını, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili daire kararlarında tarafların bilirkişi raporuna yönelik ciddi itirazları karşılanmadan ve raporlar arasındaki çelişkiler giderilmeden eksik inceleme ile hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu, somut verilere dayanmayan soyut bilirkişi görüşlerine itibar edilemeyeceğini, itirazlarının giderilmesi amacıyla dosyanın yeni bilirkişi heyetine tevdii gerekirken dava karara bağlandığını ve haksız olarak Müvekkilinin faydalı modelinin hükümsüzlüğüne karar verildiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını ve asıl davanın kabulünü birleşen davanın reddini talep etmiştir.

Davalı/birleşen davada davacılar tarafından istinafa cevap dilekçesi sunulmamıştır.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Asıl dava; ... ve ... tescil numaralı faydalı model hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, kaldırılması, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Birleşen dava; ... tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verildiği, asıl davada davacı/ birleşen davada davalı vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Dosyanın tetkikinde; uyuşmazlığın özel ve teknik bilgiyi gerektirmesi nedeni ile ilk derece mahkemesi tarafından bilirkişi incelemesinin yaptırıldığı,

davalıya ait işyerinde incelenen ürünün davacıya ait ... nolu faydalı modelin gerek lafzi gerekse eşdeğer yolla koruma kapsamında kalmadığı, davalı işyerinde bilirkişi marifetiyle yapılan incelemelerde maça kullanılan plastik ... kalıplarının varlığı tespit edilmiş olmakla beraber; maça hareketini mekanik sağlamaya yönelik mekanizma kolu, mekanizma takozu, kolun hareketin kontrol eden yay, yayı sabitleyen pim ve kama kilidi unsurlarının varlığına dâir bir tespite rastlanmadığı, bu nedenle dava konusu faydalı modelin ana istemindeki unsurların tamamını içeren bir sistem olmadığı, ancak davacıya ait ... nolu

faydalı modelin koruma kapsamında kaldığının tespit edildiği görülmüştür.

Birleşen dava kapsamında ise ... nolu

faydalı modelin yeni olmadığından bahisle hükümsüzlüğü talep edilmiş olup başvuru tarihi olan 29.06.2020 tarihinden önce üçüncü kişiler tarafından kamuya sunulduğu iddia edilmiştir. Hükümsüzlüğü talep edilen faydalı model konusu buluşun, plastik ... esnasında oluşabilecek çelik ve plastik ürün deformelerini önleme özelliği olan, verimi arttırarak plastik ... kalıbının ömrünü uzatarak, kaliteli ürün hizmetini sağlaması ile ilgili olup 1 nolu isteminin ana/bağımsız istem, .... –... nolu istemlerinin ise bu isteme bağlı yazılmış bağımlı istemler olduğu, birleşen dosya davacılarının yenilik kırıcı delil olarak..., ... URL adreslerinde ve ..., USB kayıtlarında 2019 yılına ait olduğu belirtilen görsel ve videolara dayandıkları görülmüştür. SMK kapsamında korumanın, mutlak yenilik şartının varlığına bağlı olması kapsamında yapılan teknik inceleme neticesinde; ... ve USB video dosyaları yönünden bilgisayar işletim sisteminde yapılacak bir tarih değişikliği ile söz konusu tarihin istenildiği gibi ayarlanabileceğinden izahla kamuya sunum tarihi konusunda kesinlik arz etmeyen dosyaların yenilik değerlendirmesinde nazara alınmadığı, ancak.../ ... paylaşımlarında, kullanıcıların veya üçüncü kişilerin tarih ile ilgili müdahalede bulunamayacağı, zaman mührünün (tarihin) anılı sitelerce otomatik atıldığı platformlarda yer alan tarihlerin güvenilir olduğu kabul edilmekle incelenmeye değer görülmesinin yerinde olduğu ve teknik detayların görüntü kayıtlarında mevcut olduğu anlaşılmıştır. Dava konusu faydalı modelin ana istemindeki unsurların tamamını içeren yapılanmanın 02.04.2019 tarihinde, faydalı modelin başvuru tarihinden önce kamuya açıklanmış olduğundan söz konusu ana istemin yeni olmadığı tespit edilmiştir. Ana istem yeni olmadığı için bağımlı istemlerin yenilik değerlendirmesinin yapılması gerekmiş olup.... ila... nolu bağımlı istemlerin ana istemde belirtilen .....-..... no.lu unsurların ayrı ayrı tekrarı mahiyetinde olduğu, bu nedenle söz konusu ... ila... nolu istemlerin de yeni olmadığı tespit edilmiştir. Faydalı model sahibi tarafından 2018 yılında ürünün video konusundan önce kendileri tarafından meydana getirildiği ileri sürülmüş ise de faydalı modelin yeniliği yönünden bir etkisinin bulunmadığı, zirâ başvuru tarihinden geriye dönük 12 aylık hoşgörü süresinden de eski bir tarih olduğundan faydalı modelin yeniliğini zedeleyecek nitelikte olduğu saptanmıştır. Dosya kapsamında aksi yönde delil bulunmadığından gerekçeli ve dosya kapsamına uygun şekilde itirazları karşılayan teknik bilirkişi raporlarındaki tespitler ışığında, dava konusu ... nolu faydalı modelin SMK'nın 144. maddesi gereğince hükümsüzlüğüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

SMK'nın 145/1. maddesinin atfı kapsamında uygulanması gereken SMK'nın 139. maddesi gereğince faydalı modelin hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılacağından dolayı asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulü ile davacı/ birleşen dosyada davalı adına tescilli ... nolu faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir duruma rastlanılmamıştır. Saptanan hukuksal durum kapsamında; istinaf edenin sıfatı ile HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, yapılan inceleme neticesinde davacı/ birleşen dosyada davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun Bakırköy ... Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin .../01/2024 tarih ve 2022/.... E. 2024/....K. sayılı kararına karşı, davacı/ birleşen dosyada davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Asıl dava yönünden Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davacı/ birleşen dosyada davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Birleşen dava yönünden Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davacı/ birleşen dosyada davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

4-Davacı/ birleşen dosyada davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

5-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

6-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 14/05/2026