Bölge Adliye Mahkemesi 2024/610 E. 2026/813 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/610

KARAR NO: 2026/813

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 30/11/2023

NUMARASI: 2021/68 E. - 2023/314 K.

DAVANIN KONUSU: Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/05/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;...... dekor tasarımcısı olarak çalıştığını, ... isimli tiyatro oyununda yer alan ..... dekorunu meydana getirdiğini. 2020 Kasım ayında davacıya ait tasarım otobüsün davalı ...Tiyatrolarında gösterimi yapılan ... oyununda da kullanıldığını, bu kullanıma izin ve rızasının olmadığını, kullanılan afişlerde ismine yer verilmediğini, davalının bu eyleminin FSEK'e aykırı mali ve manevi hakların ihlali olduğunu, bu nedenle tecavüzün refi ve meni ile şimdilik 5.000 TL maddi tazminatın FSEK 68/1 maddesi uyarınca 3 katı ve 10.000 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu ... isimli tiyatro oyununun ... A.Ş' ye ait olduğunu bu nedenle husumetten reddi gerektiğini, uyuşmazlığa konu dekorun eser olup olmadığının tespitinin gerektiği, yetkili mahkeme ve hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, ayrıca davaya konu oyunun gerçekleştiren ... A.Ş, ve oyunun tasarımcısı ...'ye davanın ihbarını talep ettiklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk Derece Mahkemesi kararıyla; " FSEK 2/3. Maddesine göre "bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette sahne tasarım ve projelerinin ilim edebiyat eseri olarak" ifade edilmiştir.Burada tanımı yapılan eserlerin sahne dekorlarının taslak, proje, çizimleri ve bunlara ilişkin maketler olduğu, otobüs dekorunun belirlenmesi ve tasarlanması ve hazırlanması tiyatro oyununu yöneten yönetmenin istediği doğrultusunda hazırlandığı, davacı tarafından bu doğrultuda hazırlanan otobüs dekorunun FSEK 4. Maddesi kapsamında bilirkişi raporlarına göre güzel sanat eseri olmadığı yönünde görüş bildirildiği zira otobüs dekorunun tiyatro oyununun uyarlandığı ... isimli roman içerisinde geçtiği, tiyatro oyununun zorunlu unsuru olduğu, bu dekorun kullanılmasının davacının öznel ve özgün bir fikri olmadığı, bu kapsamda güzel sanat eseri olarak sayılamayacağı, davalı tarafından davacının otobüs dekorundan intihal şeklinde veya benzetme suretiyle haksız eylemde bulunup bulunulmadığının tespiti yönünde aldırılan bilirkişi raporlarına göre davacı otobüs dekoru ile davalı otobüs dekoru karşılaştırıldığında, tiyatro oyununda belirtildiği zorunlu unsurların dışında herhangi bir benzerlik olmadığı bu sebeple intihal veya haksız bir eylemden de söz edilemeyeceği, davacının sahne dekorcusu olarak çalışması sebebiyle görevi gereği dekorları hazırlama yükümlülüğünün olduğu, otobüs dekorunun özgün nitelikte olmayıp romanın ve uyarlandığı tiyatro eserinin zorunlu unsuru olarak sergilendiği kaldı ki bir an için özgün davacı dekorunun estetik niteliğe sahip özgün bir eser olduğu kabul edilse dahi davalı tiyatro oyununda sergilenen otobüs dekoru ile davacının hazırladığı otobüs dekorunun benzer olmadığı da bilirkişi raporu ile tespit edildiğinden, davacının FSEK' den kaynaklı mali ve manevi haklarının ihlal edilmediği gibi dekorlar arasında benzerlik olmadığı için davalı tarafça kullanılan otobüs dekorunun tiyatro oyununun zorunlu unsuru olması sebebiyle sadece otobüs dekoru kullanılmasının haksız rekabet de teşkil etmeyeceği " gerekçesi ile DAVANIN REDDİNE, karar verilmiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin davanın reddine karar vermesinin hukuka ve usule aykırı olduğunu, davaya konu otobüs dekorunun FSEK kapsamında hem madde 2/3 hem de madde 4 uyarınca sahibinin hususiyetini taşıyan özgün bir güzel sanat eseri olduğunu, yerel mahkemenin uzmanlık gerektiren bu konuda dosyayı bilirkişiye gönderdiğini ancak 02.03.2023 tarihli kök ve 15.08.2023 tarihli ek raporlarda otobüsün "..." romanının zorunlu bir unsuru olduğu gerekçesiyle eser niteliği taşımadığı yönündeki hatalı ve hukuka aykırı görüşlerin hükme esas alındığını, müvekkilinin tasarladığı otobüsün ayrılıp birleşebilme özelliği ve tamamen açık olması gibi detayların tasarımcının hayal gücüyle şekillenen özgün dokunuşlar olduğunu, sahne tasarımcısının emeğinin ve reji ekibindeki kritik rolünün mahkemece yok sayıldığını, davalı tarafın .... ... Başkanlığı bünyesinde sergilediği oyundaki dekorun müvekkilinin onaylı demir konstrüksiyon el işçiliği tasarımıyla aslından ayrılmayacak derecede benzer olduğunu, açıkça intihal teşkil ettiğini, bilirkişinin belirttiği küçük farkların ortalama bir insan gözüyle ayırt edilemeyecek kadar önemsiz olduğunu, her iki dekor arasındaki bir kısım küçük farklılıklar esas alınarak eserlerin birbirlerinden farklı olduklarına ilişkin yapılan değerlendirmenin son derece hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Bilirkişi raporuyla da sabit olan haksızlık nedeniyle veriyle kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirterek davacının istinaf başvurusununu reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İhbar olunan ......... A.Ş. vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacının davasının reddine karar verilmiş olup davacının haksızlığı ortaya çıktığını belirterek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava, ... isimli tiyatro oyununda yer alan Otobüs dekorunun davacıya ait olup olmadığı, davalı tarafından izinsiz kullanılıp kullanılmadığı, bu kullanımın hukuka uygun olup olmadığı, davacı lehine maddi ve manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkin davadır.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

02/03/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;" dava konusu ... isimli tiyatro oyununda kullanılan “demir konstrüksiyon, el işçiliği, otobüs dekorunun” FSEK kapsamında eser niteliğine haiz olmadığı, davalıların eylemlerinin FSEK kapsamında mali veya manevi haklara tecavüz teşkil etmediği, tazminat konusunda tarafımıza hesaplama yapılamadığı" belirtilmiştir.

15/08/2023 tarihli içinde tasarım uzmanı bilirkişinin de bulunduğu, heyet raporunda özetle;" Dava konusu ... isimli tiyatro oyununda kullanılan “demir konstrüksiyon, el işçiliği, otobüs dekorunun” FSEK kapsamında eser niteliğine haiz olmadığı, davalının davaya konu kullanımlarının FSEK kapsamında maddi veya manevi haklarına tecavüz teşkil etmediği, tazminat konusunda hesaplama yapılamadığı" belirtilmiştir.

Somut olayda, davacının ... dekor tasarımcısı olarak görev yaptığı, ... ilk defa 24/04/2019 tarihinde gösterime giren ... isimli tiyatro oyununda sergilenen otobüs dekorunun davacı tarafından tasarlandığı, ... isimli oyunun yine davalı ... tarafından da tiyatro eseri olarak sergilendiği, dava konusu ... isimli tiyatro oyununda kullanılan “demir konstrüksiyon, el işçiliği, otobüs dekorunun estetik vasfının bulunmadığı güzel sanat eseri olmadığı, otobüs dekorunun tiyatro oyununun uyarlandığı ... isimli roman içerisinde geçtiği, tiyatro oyununun zorunlu unsuru olduğu, kıyaslanan tasarımların gerek genel görünüm, gerek fonksiyon, gerek fonksiyonunu yerine getirme şekli itibari ile genel izlenimlerinde belirgin farklılıklar bulunduğu ve birbirleri ile farklı olarak algılandıkları bilirkişi heyet raporu ile de tespit edilmiş olmakla, dekorlar arasında benzerlik olmadığı için davalı tarafça kullanılan otobüs dekorunun tiyatro oyununun zorunlu unsuru olması sebebiyle sadece otobüs dekoru kullanılmasının haksız rekabet de teşkil etmeyeceği anlaşıldığından mahkemece davanın reddine dair verilen karar yerindedir.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ..../11/2023 tarih ve 2021/.. E., 2023/. K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacı tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 07/05/2026