Bölge Adliye Mahkemesi 2024/29 E. 2026/1420 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/29 Esas

KARAR NO : 2026/1420 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI : 2022/702 Esas - 2023/432 Karar

TARİHİ: 17/05/2023

DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 09/07/2026

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili, davalı taraf ile, 03.10.2017 tarihli lojistik hizmet sözleşmesi imzalamıştır. Bu sözleşmenin imzalandığı tarihte davalılardan ... 19.09.2019 tarihine kadar şirketin tek ortağı ve aynı zamanda müdürüdür.19.09.2019/ tarihinden itibaren şirket ortağı ve müdürü ...'dir. Davalılar yapılan hizmetlere istinaden; yurt dışı fuar lojistik destek için 23.10.2017 tarihli ... seri no 10.500 Euro bedelli fatura, yurt dışı fuar stand hizmet bedeli olarak 23.10.2017 tarihli ... seri no 4.500 Euro bedelli fatura yurt dışı fuar lojistik hizmet bedeli olarak 24.11.2017 tarihli ... seri no 472,50 Euro bedelli fatura tanzim etmiştir. Davacı müvekkil, 03.11.2017 tarihinde ... seri no 10.500 Euro bedelli faturanın 96 40 '1 olan 4.200 Euro için 18.725,28 TL.'yi o günkü kur üzerinden ödemiştir. Bu faturadan kalan borç olan 6.300 Euro ve diğer fatura bedeli 472,50 Euro bedelli tutarların toplamı olan 6.772,50 Euro o gün kurdan hesaplanarak 30.910 TL. bedelli ... ... şubesi ... nolu hesap ... seri no 20.03.2018 vadeli çek verilmiştir. Müvekkil bu çeki yurtdışına satış yaptığı ... makinesinden gelecek olan havaleye güvenerek kesmiştir. ... makinesinin alıcısı satıştan vazgeçince müvekkil çeki yazdığı tarihte karşılıksız kalacağını davalılara iletmiş, yeni vade tarihli başka bir çek düzenlemek istediğini bildirmiştir. Davalılar yeni bir çek düzenlenmesine razı olmuş ve 30.04.2018 vade ... seri no, 48.295 TL. bedelli çek düzenlenerek kargo ile davalılara gönderilmiştir. Müvekkil İlk çek ve ikinci çekin takas olarak gönderildiğini söylediğinde, Davalılar bu iki çekin uygun olmadığı, şirket kaşesi ve paraf olması gerektiğini söyleyerek üçüncü bir çek istemişler ve ellerindeki diğer iki çeki de üçüncü çek ellerine ulaştığında iade edeceklerini söylemişlerdir. Davacı 30.04.2018 vade ... seri no ,48.295 TL. bedelli üçüncü çeki davalılara göndermiştir ve diğer iki çekin mutlaka kendisine gönderilmesi ve bankaya iade edilmesi gerektiğini söylemiştir. Fakat Davalılar diğer iki çeki birer gün ara ile bankaya ibraz ederek çeklerin arkasını yazdırmışlar ve müvekkili de karşılıksız çek düzenleme suçundan şikayet etmişlerdir. Müvekkilimiz hakkında Bakırköy 6.... Ceza Mahkemesi ... E. sayılı dosyası ile yargılama yapılmış ve iki ayrı çekten kalan bakiye olarak 93.339 TL. adli para cezasına hükmedilmiştir. Müvekkilimizin sorumlu olduğu tek çek 30.04.2018 tarih , ... seri numaralı 48.295 TL. bedelli çektir. Bu çek için bankadan 1.600 TL. ödeme alınmış, ... takibinden sonra da davalılara 10.08.2018 tarihinde 30.000 TL. ödeme yapılmıştır. Bakırköy 6. ... Ceza Mahkemesine yapılan şikayetten sonra da 9.339 TL ödeme yapılmıştır. Ayrıca hiçbir hukuki karşılığı bulunmayan 30.04.2018 tarih ... seri nolu 48.295 TL bedelli çek içinde bankadan 1.600 TL ödeme alınmıştır. Davalılar, ... takibi yaparken dövizi TL'ye çevirerek takip yapmış olsalar da müvekkilimizin yapmış olduğu ödemeleri Euro'ya çevirip kendi tuttukları hesaba göre borçtan düşürmektedir. Müvekkilimiz Bakırköy 6.... Ceza Mahkemesi'nden almış olduğu ceza neticesinde 30.06.2022 tarihine kadar kalan borcun 1/10 inin ödenmemesi halinde infaz başlayacağından 9.339 TL. daha ödemiştir. Ödemeye devam etmemesi halinde alacaklı şikayetiyle müvekkilimiz hapis cezası ile karşı karşıya kalacaktır. Davalılar hakkında soruşturma devam ederken müvekkilimizin daha fazla mağdur olmaması adına öncelikle ... takibinin durdurulmasını talep ederiz. Müvekkilin söz konusu alacağı için; 09/11/2022 tarihinde ön inceleme duruşmasında taraflar sulh ve arabuluculuğa davet edildi. Taraflar bir araya getirilerek görüşme sağlanmış ve yapılan görüşmeler sonucunda taraflarca anlaşma sağlanamamıştır. ... takibine konan çek ve davalılarda bulunan iki adet çek nedeniyle müvekkilin davalıya borçlu olmadığının tespitine, Henüz Davalılarda bulunan ve ... takibi yapılmayan iki adet çekin icraya konması ihtimali karşısında öncelikle teminatsız olacak şekilde çeklerin icraya konulmaması yolunda ihtiyati tedbir kararı verilmesine, Alacağın likit olması ve itirazın da yerinde olmadığı nazara alınarak Davalı yanın %20' dan az olmamak tazminatı ödetilmesinin hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın, dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar tamamen gerçek dışı olup, borçtan kurtulma amacıyla iş bu davayı ikame etmiştir. Davacı her ne kadar güven ilişkisine dayalı olarak çeklerin takas edildiğini iddia etmiş ise de bu doğru değildir ve Davacı iddialarını ispatlayabilmiş değildir. Taraflar aralarındaki ticari ilişkiden ötürü çek ile alışveriş yapmışlardır. Tamamen yapılan ticari iş sonucu çekler düzenlenmiştir. Ancak düzenlenen çekler karşılıksız çıkmış ve bu sebeple ceza davası açma zarureti hasıl olmuştur.Nitekim Bakırköy 6.... Ceza Mahkemesi ... E. sayılı dosyası ile de haklı davamız kabul edilmiş ve davacı-borçlu aleyhine para cezasına hükmedilmiştir. Davacı tarafın davasının reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:

İlk Derece Mahkemesi 17/05/2023 tarih ve 2022/702 Esas - 2023/432 Karar sayılı kararında;

".....Dosya kapsamında menfi tespit davasında ispat yükünün kural olarak alacaklı olduğunu iddia eden davalı tarafa ait olduğu ancak talebin çeke dayalı olması halinde ispat yükünün davacı tarafa geçeceği, yazılı deliller ile davanın ispatının gerektiği, tarafların tacir olması nedeniyle ticari defterlerini incelenmesi gerektiği, bilirkişi ... ile ...'den rapor alındığı, raporun denetime elverişli olduğu, davalı tarafı davacı adına düzenlediği faturaların davacı ticari kayıtlarında yer aldığı, davacı tarafın davalı tarafa 3 adet faturadan kaynaklı 67.019,72 TL borcu olduğu, davacı tarafın ön avans ödemesi olarak 18.725,28 TL ödeme yaptığı dolayısı ile 48.294,44 TL borcu kaldığı, davaya konu edilmeyen ... nolu çekin miktar olarak ticari ilişkiden kaynaklı borcu karşıladığı ve ... takibine konu edildiği, davacı tarafın davaya konu ettiği diğer iki çeke ilişkin davalı tarafa borcu olmadığı, takibe konu çeke ilişkin ise ... takibinde yapılan 30.000 TL ödeme , ... dosyasında yapılan 9.339 TL ödeme, ayrıca 216 ve ... nolu çeklere ilişkin çek karşılık bedeli olarak 1600'şer TL ödemeler dikkate alındığında, raporda hesaplanan 8.955,44 TL'den 3200 TL miktar daha düşülerek davacı tarafın davalı tarafa ... nolu çekten dolayı da 5.755,44 TL borcunu kaldığı, bu borcun davaya konu edilen 214 ve 216 nolu çeklere ilişkin olmadığı, davacını davasını davalı şirket yönünden ispat ettiği, bununla birlikte davalı ...'ın dava tarihinden önce 10.08.2021 tarihinde vefat ettiği, davacı tarafın iş bu davalı yönünden davasından feragat ettiği, feragat yetkisinin olduğu, bu nedenle iş bu davalı yönünden feragat nedeniyle davanın reddi gerektiği, diğer davalının ise şirket yetkilisi olması, şirket borçlarından şahsi olarak sorumlu tutulması şartları oluşmadığı değerlendirilerek aşağıdaki şekilde hüküm kuruldu," gerekçesi ile,

''1-Açılan menfi tespit davasının davalı ... yönünden davadan feragat edilmesi nedeniyle reddine,

2-Açılan menfi tespit davasının davalı ... yönünden pasif husumet eksikliğinden reddine,

3-Açılan menfi tespit davasının davalı ... ... LTD. ŞTİ. yönünden kabulü ile davacının davalıya 20.03.2018 vade tarihli ... ... Şubesi ... nolu hesaba bağlı 30.910,00 TL bedelli ve ... seri numaralı çek ile 30.04.2018 vade tarihli ... ... Şubesi ... nolu hesaba bağlı ... seri nolu 48.295,00 bedelli çek nedeniyle borçlu olmadığının TESPİTİNE

4-Davacinin kötüniyet tazminat talebinin IIK 72/5 madde şartlari oluşmadiğindan reddine'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İlk Derece Mahkemesi 22/09/2023 tarih ve 2022/702 Esas - 2023/432 Karar sayılı ek kararı ile;

''1-Davacının dava dilekçesinde 2 adet çek hakkında davalıya borçlu olmadığının tespitini istediği, davacının 10/08/222 tarihli dilekçesi ile bu çekleri ... ve ... nolu çek olarak belirttiği, yargılama sonucu bu çeklere yönelik karar verildiği, davacının dava açıklama dilekçesinde talep etmediği ... seri nolu çeke ilişkin tavzih talebinin yasal şartları oluşmadığından, davacı vekilinin tavzih talebinin REDDİNE,'' karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalıların elinde bulunan çekler için borcunun bulunmadığının tespit edilmesi adına menfi tespit davası açıldığını, açılan davada ... takibine konu edilen 30.04.2018 tarih ... seri nolu ve 48.295,00 TL bedelli çek için icranın durdurulmasının talep edildiğini, davalıların elinde bulunan diğer 2 çekin icraya konu edilmemeleri için ihtiyati tedbir kararı verilmesinin talep edildiğini, ancak mahkemece ... seri nolu ve ... seri nolu çekler için teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilirken icraya konu ... seri nolu çek için takibin durdurulması noktasında olumlu olumsuz bir karar verilmediğini,

Açılan davanın 3 adet çeke ilişkin olduğunu, bu çeklerden birinin ... takibine dayanak edildiğini, diğer ikisinin davalıların elinde olduğunu, gerekçeli kararda ... seri nolu çekin ısrarla davaya konu edilmeyen çek olarak nitelendirildiğini ve bu çek hakkında gerekçe kısmında 5.755,44 TL borcun kaldığı tespit edilmesine karşın hüküm kısmında buna yer verilmediğini, yerel mahkemenin dilekçeleri eksik ve yanlış okuyarak hukuka aykırı eksik hükümler kurduğunu, davaya konu ... nolu çeke ilişkin olumlu veya olumsuz hüküm kurulmadığını,

Dosya karara çıktıktan sonra davaya konu ... seri nolu çeke dayalı İstanbul 18. ... Dairesinin ... Esas sayılı ... dosyasına 05/09/2023 tarihinde 63.366,09 TL ödeme gerçekleştiğini, müvekkilin iş akdinin sona ermesi neticesinde hak ettiği kıdem tazminatının, maaşında davalıların haczi bulunduğundan bu dosyaya ödendiğini, mahkemece 5.755,44 TL olarak tespit edilen miktar 63.366,09 TL olarak ödendiğinden davaya konu ve ... takibinde olan bu çek neticesiyle menfii tespit davasının istirdat davasına dönüştüğünü,

Menfii tespit davasında; davalı şirket yetkililerini de davalı gösterdiklerini, zira bu yetkililerin müvekkilin ticari ilişkisinin başladığı ayrı ayrı dönemlerde şirketin imzaya yetkili tek müdürü olduğunu, davalı ... dava öncesinde vefat ettiğinden ona yönelik husumetten feragat ettiklerini, davalı ...'in ise dava tarihi itibariyle ve halen imzaya yetkili tek müdür olduğunu, bu nedenle müvekkil hem şirket olarak hem de şahsi olarak bu çeklerden kaynaklı borca muhatap oldu ise, tek yetkili müdürün de husumetli olması gerekeceğini, işbu dava şirket borcu nedeniyle açılmış olsa idi ortakların şahsi sorumlulukları olmayacağını, ancak bu davanın yönettikleri şirketin de vasıtasıyla müvekkili zarara uğratan gerçek şahıslara karşı da husumet yürüttükleri bir dava olduğunu, zira tek yetkili müdür tarafından bu yetkilerin kullanıldığını, çek asıllarının verilmediğini, haksız kazançlar elde edilmeye çalışıldığını, böylelikle yerel mahkemenin pasif husumet yokluğu neticesiyle davalı ... yönünden davanın reddedilmesi ve lehine vekalet ücreti hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa re'sen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava, çekden kaynaklı borçlu olmadığının tespiti istemi ile İİK. 72 madde uyarınca açılan menfi tespit davasıdır.

Mahkemece;1-Açılan menfi tespit davasının davalı ... yönünden davadan feragat edilmesi nedeniyle reddine, 2-Açılan menfi tespit davasının davalı ... yönünden pasif husumet eksikliğinden reddine, 3-Açılan menfi tespit davasının davalı ... ... Ltd. Şti. yönünden kabulüne, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davacı vekili dava dilekçesinin içeriğinde; davalıların elinde bulunan 30.04.2018 tarih ... seri nolu 48.295,00 bedelli çek, 20.03.2018 tarih ... seri nolu 30.910,00 bedelli çek ve 30.04.2018 tarih ... seri nolu 48.295,00 TL bedelli çek için müvekkilinin borcunun bulunmadığının tespit edilmesi adına işbu menfi tespit davasını açma zaruretinin doğduğunu belirterek netice-i talep kısmında ise; ... takibine konan çek ve davalılarda bulunan 2 adet çek nedeniyle müvekkilin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ettiğini belirttiği halde dava dilekçesinde dava değerini göstermediği, tevzi formunda ise dava değerinin 48.295,00 TL. Olarak gösterildiği görülmüştür.

Mahkemece 05/08/2022 tarihli tensip zaptının 15 nolu ara kararı ile; Davacı taraf dilekçe içeriğinde 3 adet çek bilgisi verilerek menfi tespit talebinde bulunduğu, netice-i talep kısmında 2 adet çek nedeniyle borçlu olmadığı talebinin olduğu, bu iki adet çek bilgisinin bulunmadığı, bu çeklerin hangileri olduğu ve miktarları belirtilerek varsa harç eksikliğinin giderilmesi için davacı vekiline ihtarlı davetiye çıkartılmış, davacı vekili ara karar uyarınca uyap sisteminden 16/08/2022 tarihinde gönderdiği dilekçe ile beyanda bulunmuş, beyan dilekçesinde; ''Talep kısmımızda belirttiğimiz ve menfi tespit talebinde bulunduğumuz çekler 20.03.2018 vade tarihli (... ... Şubesi ... nolu hesap) 30.910,00 TL bedelli ve ... seri numaralı çek ile ... ... Şubesi 30.04.2018 tarih ... seri nolu 48.295,00 bedelli çektir. ... takibine henüz konulmayan bu iki çek hakkında tedbir kararı verilmesini, ... edilen ve bedeli ödenen çek ile bu iki çek hakkında borçlu olunmadığının tespit edilmesini talep ederiz. Bildirmiş olduğumuz çeklere istinaden eksik kalan harç olması durumunda harç hesabı yapılarak dosyaya ödenmesi gereken harç bedelinin mahkeme tarafından kesilmesi yahut tarafımıza bildirilmesi durumunda eksik kalan harç tamamlanacaktır,'' şeklinde beyanda bulunmuş, davacı vekili 30.910,00 TL bedelli ve ... seri numaralı çeke ilişkin (30.910,00 x %068,31:4=) 527,86 TL tamamlama harcını 08/11/2022 tarihinde yatırdığı ve davacı tarafın ... seri nolu 48.295,00 bedelli çek ile ... seri nolu 30.910,00 bedelli 2 adet çeke ilişkin harç yatırılarak usulünce dava açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece 09/11/2022 tarihli ön inceleme duruşmasında taraflar arasındaki uyuşmazlığı; 10.2017 tarihli lojistik hizmeti ve taşıma hizmeti sebebiyle davalı şirket tarafından düzenlenen dava dilekçesinde belirtilen faturalara ilişkin davacı tarafça düzenlenen ... numaralı çek ve ... nolu çek yerine takas olarak verildiği belirtilen ... nolu çek ve yapılan ödemeler sebebiyle davacının 16.08.2022 tarihli dilekçesinde belirtilen iki adet çekten kaynaklı davalı tarafa borcu olup olmadığı ve davalı şirket müdürleri gerçek kişilerin pasif husumet sıfatlarının olup olmadığına ilişkin olarak tespit edilmiş, taraf vekillerinin tutanak altına imzaları alınmış ve menfi tespit davasına konu çeklerin ... seri nolu 48.295,00 bedelli çek ile ... seri nolu 30.910,00 bedelli 2 adet çeke ilişkin olduğuna yönelik mahkeme tespiti davacı tarafça kabul edilmiştir. İlk derece mahkemesince davacı yanca da kabul edilen uyuşmazlık tespiti HMK. 140/3 maddesi uyarınca tahkikata esas alınarak yargılamaya devam olunmuş ve istinafa konu karar verilmiştir.

Somut olayda davacı taraf, ... seri nolu 48.295,00 bedelli çek ile ... seri nolu 30.910,00 bedelli 2 adet çeke ilişkin harç yatırılıp usulünce menfi tespit davası açıldığı, mahkemece de harçlandırılmış bu 2 adet çekin uyuşmazlık konusu olduğu tespit edilip HMK. 140/3 maddesi uyarınca tahkikat işlerinin bu iki çeke yönelik yapılıp karar verildiği, İstanbul 18. ... Müdürlüğü'nün ... esas sayılı ... takibine konu ... seri nolu 30.04.2018 keşide tarihli 48.295 TL Bedelli çeke ilişkin harçlandırılarak usulünce açılmış dava olmadığından davacı vekilinin, ... seri nolu çeke ilişkin ihtiyati tedbir ve esas hakkında karar verilmediğine ilişkin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Davacı tarafın, davalı ... hakkında açtığı davasından feragat ettiğinden, mahkemece bu davalı yönünden açılan davanın feragat nedeniyle reddine, diğer davalı ...'in davalı şirketin yetkilisi olması, ticari ilişkinin tarafı olmaması ve dava konusu çeklerde lehtar/ciranta olmadığından bu davalı hakkında açılan davanında pasif husumetten reddine ve lehine vekalet ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya uygun olduğundan davacı vekilinin davalı gerçek kişiler hakkında verilen hüküm ve gerekçesine yönelik istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre; ilk derece mahkemesince verilen hüküm ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin ... takibine konu edilen 30.04.2018 tarih ... seri nolu ve 48.295,00 TL bedelli çek için karar verilmediğine yönelik istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Sonuç itibariyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesine göre esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 462,15 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden davacı üzerinde bırakılmasına,

5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 09/07/2026 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.