Bölge Adliye Mahkemesi 2024/232 E. 2026/1319 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/232 Esas

KARAR NO : 2026/1319 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI : 2022/419 Esas - 2023/769 Karar

TARİH: 24/10/2023

DAVA: Alacak (Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 25/06/2026

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı şirket arasında parça başı teslimat (...işbirliği sözleşmesi) ve taşıt sözleşmesi imzalandığını, bu kapsamda davacı müvekkilinin, parça başı teslimat sözleşmesi gereği; davalı şirket adına, ... toplama, taşıma ve teslim hizmetlerini gerçekleştirmekte olduğunu, Taşıt Sözleşmesi gereği de ... plaka numaralı aracını kiraya verdiğini, fakat davalı şirket hiç bir nedene dayanmadan 13.02.2022 tarihinde her iki sözleşmeyi de feshettiğini sözlü olarak beyan ettiğini, bu durum üzerine müvekkilinin 16.03.2022 tarihli, Bursa 13. Noterliği, ... yevmiye nolu ihtarname ile her iki sözleşmenin de haksız feshi nedeniyle oluşan müspet zarar (yoksun kalınan kar) ve araç değer kaybı bedelini talep ettiğini, davacının ise ihtarnameye karşı 22.03.2022 tarihli, ... 41.Noterliği, ... yevmiye nolu ihtarname ile, ...İşbirliği Sözleşmesi ve Taşıt sözleşmesinin akdedildiğini ve sözleşmedeki maddeler uyarınca feshedildiğini ve taleplere itiraz ettiklerini bildirdiğini, şirketin, ilgili sözleşmede tek taraflı olarak ve haklı bir sebep göstermeden sözleşmeyi feshedebileceği yönünde madde düzenlenmiş olsa da, yargıtay tarafından sebepsiz fesih hakkının kullanılması, yalnızca taraflarca sözleşmede düzenlenmesi yeterli görülmediğini, müvekkiline ait ... plaka numaralı aracın tamamı mavi renge boyandığını ve üzerine ... ... logo ve ünvanı yazıldığını, araçta değer kaybını oluştuğunu, davalının, müspet zararın talep edildiği ihtarnamenin tebliğ edilmesiyle yani 03.2022 tarihi itibariyle temerrüde düştüğünü belirterek maddi zarar belirlenene dek şimdilik 100,00 TL(belirisiz) müspet zarar (yoksun kalınan),100,00 TL (belirsiz) araç değer kaybı, 100,00 TL belirsiz aracı eski hale getirme bedelinin, 18.03.2022 tarihinden (temerrüt tarihi) karar tarihine kadar işleyecek olan ticari faizi ile birlikte taraflarına ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davacı arasında ...İşbirligi Sözleşmesi ve Taşıt Sözleşmesi imzalandığını, davacının her ne kadar taraflar arasındaki sözleşmenin usulüne aykırı şekilde feshedildiğini iddia etmişse de davacı yanın bu iddialarının hiç bir gerçekliği bulunmadığını, davacının akdedilen sözlşemeler ... 41. Noterliği'nden keşide edilen 14.03.2022 tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarname ile yazılı ve usulüne uygun şekilde feshedildiğini, sözleşmede "Tarafların; tek taraflı olarak bu sözleşmeyi feshetme hakkı vardır. Taraflardan birinin usulüne uygun bir fesih ihbarnamesi ile bu sözleşme bitim tarihinden önce fesih edilebilir." hükmünün düzenlendiğini, ...İşbirligi Sözleşmesinde de "... ... işbu sözleşmeyi hiçbir neden göstermeden ve süre vermeden yazılı bildirim yapmak sureti ile dilediği zaman tek taraflı olarak herhangi bir tazminat mükellefiyeti söz konusu olmaksızın derhal feshetmek hakkına sahiptir." hükmününün düzenlendiğini, davacı ile aralarındaki ilişkinin davacının iddia ettiği üzere 13.02.2022 tarihinde sonlandırılmadığını, 16-17.02.2022 tarihinde davacı yana ... gönderisi teslim edildiğini ve verilen hizmete ilişkin 22.02.2022 tarihli fatura düzenlendiğini, taraflar arasındaki ilişkinin, parça başı ilişki şeklinde olduğunu, davacının taşıma yaptığı ... sayısına göre müvekkiline fatura düzenlendiği ve ödeme yapıldığını, sözleşme hükümlerine göre müvekkilinin davacıya verdiği herhangi bir aylık ve/veya haftalık taahhüt bulunmadığını, ihtiyaç olunması halinde davacıdan hizmet alındığını, bu kapsamda, bu hizmetin sürekli olacağı ya da alınacak hizmetin niceliğine yönelik bir sınırlayıcı bir hüküm de bulunmadığını, hizmet alan müvekkil Şirketin haksız feshinde söz edilemeyeceğini belirterek davanın davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:

İlk Derece Mahkemesi 24/10/2023 tarih ve 2022/419 Esas - 2023/769 Karar sayılı kararında; "Dava, davacı davasında taraflar arasındaki parçabaşı teslimat satış sözleşmesinin davalı tarafından feshi nedeni ile haksız fesihten oluşan müspet zararının, taşımada kullanılan araçtaki boyamadan oluşan değer kaybı ve aracın eski hale getirilme masraflarının davalıdan tahsili istemine ilişkindir. (...)

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

Taraflar arasında taşıt sözleşmesi ve kiralık araç sözleşmesi ek protokolü bulunmaktadır. Davacı, davalıya ... 41. ... düzenlediği 14 Mart 2022 tarihli ihtarnamesi ile sözleşmeleri fesh ettiğini bildirmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmelerin 7. ve 8. Maddelerine göre; taraflar sözleşmeyi bitiminden önce tek taraflı olarak fesih edebileceği hükme bağlanmıştır. Davalının sözleşmeleri tek taraflı ve noter ihtarı ile feshetmiş olduğu anlaşıldığından, davacı sözleşmeye dayalı olarak haksız fesih nedeniyle müspet zarar, değer kaybı ve masraf zararı isteyemeyeceğinden davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."gerekçesi ile,

'' 1-Davacının davasının REDDİNE, '' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafından taraflar arasındaki taşıt sözleşmesi ile ...İşbirliği sözleşmesinin, sözleşmelerde yer alan tek taraflı fesih hakkına ilişkin maddelere dayalı olarak 14/03/2022 tarihli ihtarname ile feshedilmiş ise de; daha önce 18.02.2022 tarihli "fesih ve ibraname" ile sözleşmenin davalı şirket tarafından feshedildiğini; bu fesih ve ibranamede "...01.09.2019 tarihinde akdedilmiş olan taşıt sözleşmesi 18.02.2022 tarihinde tarafların mutabakatı ile feshedilmiştir." ibaresinin bulunduğunu, metin altında davalı şirket kaşe ve imzasının bulunduğunu, feshin 18/02/2022 tarihinde gerçekleştiğini; usulüne uygun fesihin ise noter kanalıyla yollanacak ihtarname ile gerçekleşecek olan fesih olduğunu; davalı şirketin 14.03.2022 tarihli fesih ihtarının, davacıya 17.03.2022 tarihinde tebliğ olduğunu; davacının en son 17.02.2022 tarihinde de ürün teslimi gerçekleştirdiğini; bu nedenle davacının 18.02.2022-14.03.2022 tarihleri arasında müspet zararı doğduğunu; şubat ayında yapılan sözlü feshin yanı sıra davalı şirketin yetkilisinin imzasının bulunduğu 18.02.2022 tarihli ibraname başlıklı belgenin fesih bildirimi olarak kabul edilemeyeceğini, davacının iş akdi ne kadar noter aracılığıyla keşide edilen 17.03.2023 tarihli ihtar ile sona ermiş gibi gözükse de davalı şirket tarafından fiilen davalının işine Şubat ayında son verildiğini; bu nedenle davalı şirketin geçersiz ve usulüne uygun olmayan fesih bildirim tarihi ile noter aracılılığıyla ihtarname yollanarak yapılan fesih bildirim tarihi arasında davacının usulsüz feshe ilişkin doğan müspet zararı ve zararın tazminine ilişkin taleplerinin hasıl olduğunu,

Dürüstlük kuralına aykırı haksız fesihten sonra davacının fesihn gerçekleştiği yılın karı üzerinden, aynı veya benzer sözleşme yapması için gereken makul süre tespit edilerek kar kaybı hesabı yapılması gerektiğini, 29.11.2022 ve 12.07.2023 tarihli bilirkişi raporlarında bu hususlara değinilmediğini ve herhangi bir hesaplama yapılmadığını; 12.07.2023 tarihli bilirkişi raporunda ise davalının sözleşmeyi önel vermeksizin feshetmesi karşısında, davacı yanın 3 aya kadar süre için kar kaybı talep edebileceğinin belirtildiğini, ancak hesap yapılmadığını,Taraflar arasındaki iki ayrı sözleşme için, ayrı ayrı müspet zarar hesaplaması yapılması gerektiğini; davacının ...işbirliği sözleşmesi kapsamında parça başı teslimat yaptığını ve yine faturaların yapılan parça başı teslimat adedine göre kesildiğini, 2022 yılı Ocak ve Şubat aylarına ait parça başı teslimat faturalarının dikkate alınmadığını; 12.07.2023 tarihli bilirkişi raporunda şirketin ticari defterlerindeki kayıtlı verilerden bir sonuca varılması gerektiğinin raporlandığını, bunun üzerine 07.09.2023 tarihli ek rapor alınmasına dair taleplerini sundukları dilekçelerinin dikkate alınmadığını,

Tanık beyanı ile sözleşmenin 2022 yılı Şubat ayında sözlü olarak feshedildiğinin ispatlandığını, davalı şirketin noter aracılığıyla keşide edilen ihtarından önce Şubat ayında sözleşmeyi sözlü bir şekilde haksız ve usulsüz olarak feshettiğini,

Davacının ... plaka numaralı aracı için davalı şirket ile 01.08.2019 tarihinde taşıt kiralama sözleşmesi imzaladığını; davacının davalı şirketin isteği üzerine aracı maviye boyattığını ve araca ... kargonun logosunu yaptırdığını; 29.11.2022 tarihli bilirkişi raporunda aracın değer kaybı ve eski hale getirilmesine ilişkin yapılan değerlendirmede, eski hale getirme için araç boyası maliyetinin 16.000,00 TL, ... sökme ve pasta cila işlemi maliyetinin 6.000,00 TL olarak hesaplandığını, aracın tamamının boyanması halinde, araçta %15 olarak meydana gelen değer kaybının 50.000,00 TL olduğunu, değer kaybı ve eski hale getirme maliyetinin yanı sıra taşıt kiralama sözleşmesi kapsamında usulsüz fesih ve usulüne uygun fesih tarihleri arasında davacının müspet zararı doğduğunu; 2022 yılı Ocak ve Şubat aylarına ilişkin kiralık araç bedeli kapsamında kesilen faturaların da, taşıt kiralama sözleşmesi kapsamındaki müspet zarar tespitinde dikkate alınmadığnıı;

İleri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, iki sözleşme için taleplerin ayrı ayrı incelenmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava; taraflar arasındaki 01/08/2019 tarihli Taşıt Sözleşmesi ile 01/04/2020 tarihli ...İşbirligi Sözleşmesi'nin haksız feshedildiğinden bahisle uğranıldığı iddia olunan maddi zararın tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Dosya içeriği belgelere göre; davacı ile davalı arasındaki 01/08/2019 tarihli taşıt sözleşmesi ile davacıya ait ... plakalı kamyonetin davalıya ait taşıma işlerinde ve davacının yetki belgesine dayalı olarak kullanılmak üzere kiralandığı, sözleşmenin özel hükümler başlıklı 7 inci maddesinin (S) bendinde, davacının Karayolu Taşıma Kanunu ve Yönetmeliği uyarınca davalının belirlediği logo, kısa unvan, amblem ve benzeri işaretin, bedelini kendisi ödemek şartıyla aracın karoseri veya uygun bir yerine yazılmasını ve sözleşmenin feshi durumunda derhal bu işaretleri kaldırmayı, araç üzerinde bulunan davalının belirlediği logo, kısa unvan, amblem ve benzeri işaretlerin kaldırıldığına dair, aracın logo sökülü fotoğrafları davalıya ibraz edilinceye kadar, davalı tarafından aracın son faturasının veya hakkedişinin ödemesinin yapılmayacağını kabul ve taahhüt ettiği, taşıt sözleşmesinin 8/1 fıkrasında sözleşmenin süresinin, taraflarca imzalandığı tarihte başlayacağının ve taşıyıcın yetki belgesinin bitim tarihine kadar devam edeceğinin, taraflardan biri noter kanalı ile fesihnamenin bir nüshasını ... Bakanlığı'na bir nüshasını da diğer tarafa göndermek kaydıyla taşıt sözleşmesini fesh etmedikçe bu sözleşmenin geçerliliği aynı süre kadar uzayacağının; 8/2 fıkrasında ise tarafların; tek taraflı olarak bu sözleşmeyi feshetme hakları bulunduğunun, taraflardan birinin usulüne uygun bir fesih ihbarnamesi ile bu sözleşmeyi bitim tarihinden önce feshedebileceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki 01/04/2020 tarihli ...İşbirliği sözleşmesi ile; davacının davalıya ait kargoları, davalının belirleyeceği güzergahlarda davalı adına sözleşmeye ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak, şehirlerarası veya şehir içinde toplamayı ve ... alıcılarına, ... teslim noktalarına veya varış birimlerine vs. davalı tarafından bildirilen yerlere hasarsız ve noksansız teslim etmeyi yükümlendiği, sözleşmenin 4.11 maddesi uyarınca davacının, davalının belirlediği logo, kısa unvan, amblem ve benzeri işaretin, bedelini kendisi ödemek şartıyla aracın karoseri veya uygun bir yerine yazılmasını ve sözleşmenin feshi durumunda derhal bu işaretleri kaldırmayı, araç üzerinde bulunan davalının belirlediği logo, kısa unvan, amblem ve benzeri işaretleri kaldırıldığına dair, aracın logo sökülü fotoğrafları davalıya ibraz edilinceye kadar, davalı tarafından aracın son faturasının veya doğmuş hizmet bedellerinin ödemesinin yapılmayacağını kabul ettiği, sözleşmenin 7/1 fıkrasında sözleşme süresinin imza tarihinden itibaren 1 yıl olduğunun ve taraflardan herhangi biri (davacı için süre bitiminden bir ay önce veya davalı için en geç süre bitiminde) diğerine yazılı fesih bildiriminde bulunmadığı takdirde sözleşme süresinin kendiliğinden 1 yıl daha uzamış olacağının, 7/2 fıkrasında davalının sözleşmeyi hiçbir neden göstermeden ve süre vermeden yazılı bildirim yapmak sureti ile dilediği zaman tek taraflı olarak herhangi bir tazminat mükellefiyeti söz konusu olmaksızın derhal feshetmek hakkına sahip olduğunun, 7/3 fıkrasında ise davacının sözleşmeyi sonlandırmak istemesi halinde en az 1 ay önce talebini hizmet verdiği alanın bağlı olduğu irtibatlı bölge müdürlüğüne yazılı olarak iletmesi gerektiğinin düzenlendiği, davalı tarafından 14/03/2022 tarihli noter ihtarnamesi ile taşıt sözleşmesinin 8/2 fıkrasına ve ...İşbirliği Sözleşmesinin 7/2 fıkrasına dayalı olarak her iki sözleşmenin tek taraflı feshedildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından istinaf dilekçesinde taşıt sözleşmesinin 18/02/2022 tarihli "fesih ve ibraname" başlıklı belge ile usule aykırı feshedildiğini ileri sürmüş ise de, ilk derece yargılamasında bu iddia ileri sürülmediği gibi, dosyaya, istinaf aşamasında dahi böyle bir belgenin de ibraz edilmediği anlaşılmış olup, HMK'nun 357/2 fıkrası uyarınca ilk derece yargılamasında ileri sürülmeyen iddia ve delillerin istinaf aşamasında ileri sürülemeyeceklerinden, davacının bu yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Taraflar arasındaki taşıt sözleşmesinin yaklaşık iki buçuk yıl, işbirliği sözleşmesinin ise yaklaşık iki yıl yürürlükte kaldığı, taşıt sözleşmesinin 7/S bendi hükmü ve işbirliği sözleşmesinin 4.11 maddesi hükmü uyarınca, davacının sözleşmelerin ifası için kendi hesabına gerçekleştirmeyi yüklendiği araca uygulanan değişiklikler nedeniyle davalıdan değer kaybı ve aracın eski hale getirilmesi masrafı talep edemeyeceği, aksi yöndeki istinaf sebebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Taşıt sözleşmesinin 8/2 fıkrasında her iki tarafa da derhal ve sebep göstermeksizin tek taraflı fesih hakkı tanındığı, işbirliği sözleşmesinin 7/2 fıkrasında ise davacıya derhal, davalıya ise bir ay önceden yazılı bildirimde bulunmak kaydıyla sebep göstermeksizin tek taraflı fesih hakkı tanındığı, fesih tarihinde 01/04/2021 tarihinden itibaren bir yıl uzamış olan işbirliği sözleşmesinin normal süresinin sona ermesine de yaklaşık 15 günlük bir süre kaldığı, davacı tarafından, davalı tarafından sözleşmelerin devam edeceğine dair davacıda güven yaratıldığına dair bir iddia ileri sürülmediği, sözleşme ile tanınan fesih hakkının dürüstlük kuralına aykırı kullanıldığının da ispat olunamadığı, bilirkişi raporlarındaki hukuki tespitlerin mahkemeyi bağlamayacağı da gözetildiğinde mahkemenin, davalı tarafından kullanılan fesih hakkının sözleşmelerin mezkur hükümlerine uygun olduğuna ve davacının davalıdan haksız fesih nedeniyle kar kaybına dayalı tazminat isteminde bulunmayacağına dair kabulünde isabetsizlik bulunmadığı, davacının aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi, kamu düzenine aykırılık da saptanmadığından davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından istinaf eden tarafından peşin olarak yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 462,15-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına,

5-Artan gider avansı varsa karar kesinleştiğinde ve talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere 25/06/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.