Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1249 E. 2026/1449 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/1249

KARAR NO : 2026/1449

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul 4. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 23/05/2024

NUMARASI : 2022/158 E. - 2024/110 K.

DAVANIN KONUSU: Tasarım (Tasarım Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 24/09/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

müvekkili şirketin 1981 yılında faaliyetlerine başladığını, 2009 yılında şirketleşerek faaliyetlerine devam ettiğini, davalı şirketin ... tescil numaralı ambalaj seperatörlerinden ... modelinin müvekkili şirketçe taklit edilerek üretildiği iddiasına dayalı İstanbul 4.FSHHM 2022/86 D. İş dosyası ile delil tespiti talebinde bulunduğunu, dosyada alınan bilirkişi raporu ile müvekkili şirket tarafından üretilen gıda ambalajlarının, davalı şirket adına tescilli ... ile benzer olarak algılandığının tespit edildiğini, bu tespit sonucunda müvekkilinin ticari faaliyetlerini yürütememe durumuyla karşı karşıya kalacağını, davalı tarafın tescilli tasarımının yenilik ve ayırt edicilik kriterini karşılamadığını, tescil tarihinden önce dünya genelinde kullanıldığını, tasarımın hukuka aykırı olarak tescil edildiğini belirterek, davalı adına tescilli ... numara ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın, taraflarınca açılacak maddi ve manevi tazminat davasına karşı haksız dayanak oluşturmaya çalıştığını, İstanbul 4.FSHHM 2022/86 D. İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile davacı tarafın müvekkili şirket tarafından üretilen tasarımların aynısını üretip sattığının tespit edildiğini, davacının iddiasını ispat edecek herhangi bir delil sunamadığını, davaya konu tasarımın gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmak suretiyle tescil edildiğini, davacının kötü niyetli olduğunu belirterek davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde davalı tarafça adına tescilli ... numaralı tasarımda bulunan 2 numaralı tasarım yönünden davacının taklit ürün ürettiğinin ve satışının yaptığının, tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunun beyan ve iddia edilerek mahkemenin 2022/86 değişik iş sayılı dosyasında delil tespiti talebinde bulunulduğunun, davalı tasarımının davalının başvurusundan önce kamuya sunulduğunun, kullanıldığının, üretimi ve satışının yapıldığının, davalının tasarımının yeni ve ayırt edici vasfının bulunmadığının beyan edilerek davalı tasarımının hükümsüzlüğüne karar verilmesi talepli bu davanın açıldığı, TPMK'dan gelen kayıtlar incelendiğinde ... numaralı tasarımın davalı adına tescilli olduğu, bu tasarımda bulunan ve hükümsüzlüğü talep edilen 2 numaralı tasarımın gıda kabı olduğu, bir tasarımın SMK kapsamında korumadan yararlanabilmesi için yeni ve ayırt edici vasfının bulunması gerektiği, bu vasıfların bulunmadığı tespit edilen tescilli tasarımlar yönünden SMK madde 77 kapsamında hükümsüzlük kararı verilmesi gerektiği, yenilik ve ayırt edici nitelik hususunun 6769 sayılı SMK'nun 56.maddesinde " Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır." şeklinde düzenlendiği, hükümsüzlüğü talep edilen davalı tasarımı yönünden yenilik ve ayırt edici niteliğinin bulunup bulunmadığının teknik yönden tespiti yönünden iki farklı bilirkişi heyetinden rapor alındığı, dosya içerisindeki deliller ile birlikte yenilik ve ayırt edicilik vasfının bulunup bulunmadığına ilişkin bilirkişilerce de ayrıca araştırılma yapıldığı, alınan raporlarda sunulan delillerde ve bilirkişilerce yapılan araştırmalarda davalı tasarımının aynısının veya ayırt ediciliği bulunmayacak kadar benzerinin davalının başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğunun tespit edilemediğinin belirtildiği, alınan raporların mahkemece denetime elverişli ve uygun bulunduğu, davalı tasarımın yeni ve ayırt edici vasfının bulunmadığının davacı tarafça somut ve yeterli delillerle ispat edilemediği, davalı tasarımının yeni ve ayırt edici vasfının bulunduğu anlaşıldığından davanın reddine" karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) madde 82 ve 83’e göre bir patentin verilmesi için, patent konusu buluşun yeni olması gerektiğini, davalı şirkete ait ... tescil numaralı patentinin yenilik içermediği iddiasıyla çelişki olmasına rağmen yerel mahkeme yeni olup olmadığı hususundaki çelişkiyi gidermeden karar verdiğini, söz konusu patent, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş, kullanılmış veya sergilenmiş bir tasarımı kapsadığını, 10.10.2023 tarihli Bilirkişi raporunda da bu husus açıkça belirtildiğini, Davalı şirketin tescil ettirdiği ..., dünyada daha önce kullanılmış ve satılmış olup özgün bir tasarım olmadığını, özgün tasarım şartını sağlamadığından dolayı patentin iptali gerektiğini, davalı şirketin Türk Patent Enstitüsünün ... tescil numaralı patent hakkı almış olduğu ürün bu tarihten ve teşhir tarihinden 12 ay öncesinden daha fazla bir süre ile dünyada kullanılan ve sunulan bir ürün durumunda olduğunu,

-6769 sayılı SMK’nın 87. maddesine göre, başvuru tarihinden önce iyi niyetle kullanım veya kullanım için ciddi ve gerçek tedbirler alınmış olması durumunda, patent başvurusu sahibinin bu kullanımı engelleme hakkı olmadığını, müvekkili şirketin, dava konusu ürünün başvuru tarihinden önce de piyasada mevcut olduğunu ve kullanıldığını bilirkişi raporuyla kanıtladığını, davalı şirketin patent hakkının hükümsüz olduğunu kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava, davalı adına tescilli ... numaralı tasarımda bulunan 2 numaralı tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

Mahkemeye sunulan 10/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; Mahkemenin 2022/86 D. İş sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporu sonuç bölümünde "Tespit isteyen tarafa ait ... (2) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenen iş yerinde bulunan ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile BENZER olarak algılandıkları, Aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespite konu 18 koli ( her koli 300 adet ürün içermektedir) 5400 ürün tespit edildiği" şeklinde kanaat sunulduğu, dava dosyasına sunulan belgelerin doğrulanması amaçlı Hükümsüzlüğü İstenen Davalı Tarafın Endüstriyel Tasarıma yönelik yapılan inceleme ile dava konusu tasarımın ... nolu 18.11.2023 başvuru tarihli Çoklu “Gıda Kabı” Endüstriyel Tasarım Tescili ... sınıfında 18.11.2023 tarihine kadar SMK kapsamında koruma altında olduğunun tespit edildiğini, hükümsüzlük iddiasına yönelik herhangi bir ürün, internet link adresi üzerinden tanıtımı yapılan herhangi bir belge/ürün görseli sunulmadığı, resen internet üzerinde yapılan araştırmalar sonucu dava dışı ... Firmasına ait; www. ....com-kapaklı internet link adresi üzerinden ; ... - ... Düz Kapaklı Benzerlik ilişkisi değerlendirilebilecek ürün tespit edildiği, raporun 8.sayfasında Tasarım/Ürün çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme, nokta, çizgi düzlem, kalıp, hacim, doku, renk/ışık, biçim/form ile komplike görsel desenin niteliksel yapısı baz alınarak tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında ve bütünsel bakış ile ürünün bütününde ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından karşılaştırmalı inceleme neticesinde; hükümsüzlük talepli tescilli tasarım ile aynı sektör ve aynı müşteri profiline hitap eden dava dışı ... firmasına ait ürün incelenmesi sonucu benzer olduğu, tespit edilen benzerlikler bakımından tüketici bilgilenmiş kullanıcı tarafından bu iki ürünü katalogda yada rafta yanyana görüldüğünde, üzerlerinde marka ibareleri olmadan ilk bakışta ürünü gördüğünü varsayarak, kişi üzerinde bakacağı algı ne olacaktır? “şekil nasıl algılanacak?” sorusu bağlamında incelendiğinde; tüketici satın alacak kişinin bu ürünü “rafta/katalogda/internet ekranında” gördüğü esnada; ürünü ilk olarak önden göreceği düşünüldüğünde ve bu açıdan ürüne baktığında, tasarımların aynı ürün benzerliğinin mevcut olduğunu, davalıya ait ... (2) numaralı ve 18.11.2013 başvuru tarihli tasarımın tasarım tescil başvuru tarihinden daha evvel olarak kamuya sunulup sunulmadığı yönüyle dava dışı ... firmasına ait ilgili ürüne yönelik söz konusu görselin ... arama motorunda aratıldığını, görselin 04.12.2022 tarihli olduğu, SMK m. 56'da aranan ayırt edicilik kriterini sağlayamadığı ve SMK m. 77 uyarınca Hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Mahkemeye sunulan 12/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle, endüstriyel tasarım alanında, tasarım aşamasında çok fazla seçenek özgürlüğünün olduğu, tasarımın biçimi, formunu, boyutunu, görünümünü kısıtlayan teknik bir kısıt olmadığı, görünümün belirli biçim ve boyutlarda olma zorunluluğunun bulunmadığı, hükümsüzlüğü istenen ... numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Her ne kadar istinaf isteminde patent hükümsüzlüğü talep edilmiş ise de, davalı adına kayıtlı tescilin tasarım tescili olduğu ve tasarım hükümsüzlüğüne ilişkin inceleme yapıldığı anlaşılmıştır.

Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu tasarımın ... nolu 18.11.2013 başvuru tarihli Çoklu “Gıda Kabı” Endüstriyel Tasarım Tescili ... sınıfında tescilli tasarım olduğu, 2 nolu tasarımın hükümsüzlüğünün talep edildiği, tasarımın dairesel, eliptik, kare, dikdörtgen veya diğer şekillerde üretilen, herhangi bir şekilde ambalajlanmış veya ambalajsız ürünleri muhafaza etme, koruma, teşhir etme ve pazarlamada kullanıldığı, gıda kabının kapak ve ayaklı hazne olarak iki bölmeden oluştuğu, ürün koruma bölgesinin şeklinin, içine konulacak ürünün 5 şekline göre küresel, silindirik, eliptik, dairesel, dikdörtgen veya kare şeklinde olabildiği, yenilik ve ayırt edicilik yönünden de re'sen araştırma yapıldığı ve internet üzerinde görsel arama motorlarında davalıya ait ... (2) numaralı ve 18.11.2013 başvuru tarihli tasarımın tasarım tescil başvuru tarihinden daha evvel olarak ... Arama motorunda aratıldığı, benzer görselin 04.12.2022 tarihli olduğu, başvuru tarihinden önceye kamuya sunulmadığından dikkate alınamayacağı bilirkişi heyet raporunda da tespit edilmiş olmakla, raporlar arasında çelişki bulunmadığı, yenilik ve ayırt edicilik yönünden başvuru tarihinden önceki tarihe ait tasarım bulunmadığı, re'esn bilirkişilerce araştırma yapıldığı, davacı tarafça sunulmuş delil bulunmadığı anlaşılmakla, bilirkişi raporunun hükme esas alınmasında aykırılık bulunmadığı, denetlenebilir olduğu gözetilerek mahkemece davanın reddine dair verilen karar dosya kapsamına göre yerindedir.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 4. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 23/05/2024 tarih ve 2022/158 E., 2024/110 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 24/09/2026