Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1201 E. 2026/1271 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/1201

KARAR NO: 2026/1271

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 23/01/2024

NUMARASI: 2021/288 E. - 2024/17 K.

DAVANIN KONUSU: Marka (Maddi Tazminat İstemli)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/07/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ....... (...) ....'in ("..."), 100 yılı aşkın süredir tütün sektöründe faaliyet gösteren, dünyaca tanınmış “...” markasının tescilli hak sahibi olduğunu, “...” markasının ...sayısı ile tanınmış marka olarak da kayıt altına alındığını, müvekkili ... ...'in ("..."), ... iştiraki olarak ...'ın diğer bir tanınmış markası olan "...'ın marka sahibi olduğunu, müvekkili ... .... A.Ş.'nin ('... Türkiye") ise lisans alan olarak ...'a ait tütün ürünlerinin Türkiye'de üreticisi ve dağıtıcısı şirket olduğunu, ...Gümrük Müdürlüğünün 20.08.2021 tarihli ve ... No'lu Gümrük İşlemleri Durdurma Kararı ile davalı tarafından Türkiye'de üretilerek Suriye'ye ihraç edilmek istenen, ... markalı sigaraların ambalajlarını taklit eden ve üzerinde ... markasını taşıyan sigara ürünlerine ilişkin gümrük işlemlerinin re'sen durdurduğunu, akabinde Müvekkilleri tarafından yapılan incelemede söz konusu ürünlerin müvekkilinin ... markasının sigara ambalajlarına ayırt edilemeyecek kadar benzer bir ambalaj taşıdığı, ayrıca ... ibaresinin ... ibaresine son derece benzeyerek marka hakkına tecavüze neden olduğunun görüldüğünü, ayrıca aynı ürünler üzerinde, müvekkiline ait “...'' Markalarının da yer aldığı ve müvekkilleri adına tescilli çeşitli marka ve ambalaj unsurlarının bir araya getirilmesi ile oluşturulan bir taklit ürün olduğunun tespit edildiğini, İstanbul 2. FSHHM'nin 24.08.2021 tarih ve 2021/218 D. İş sayılı tedbir kararı ile ürünlerin muhafaza altına alınmasına karar verdiğini, davalının tütün sektöründe faaliyet gösteren diğer firmaların da fikri ve sınai mülkiyet haklarını da ihlal eden faaliyetlerde bulunduğunu,

davalının marka tecavüzü ve haksız rekabet teşkil eden dava konusu eylemlerinin yanı sıra, kötüniyetli olarak ...sayılı “...” kelime markasını 34. sınıfta TÜRKPATENT nezdinde tescil ettirdiğini, davalı Markasının düz yazı olarak tescil edildiğini, ... markası ile birebir benzerlik yaratılarak, üstelik ... çatısı altında yer alan davacı müvekkillerinin diğer tescilli markalarından da unsurlar eklenerek kullanıldığını, davalı markasının tescil edildiği gibi kullanılmayan, tescil başvurusu itibariyle kötüniyetli, 34. sınıfta tanınmış “...” markası ve müvekkillerine ait birden fazla marka ile bariz bir iltibas yaratma amacı ile tescil edilmiş bir marka olduğunu, davalının bu markayı tescil edildiği gibi kullanmadığı gibi aslında böyle bir amacının da olmadığını, davalının amacının kelime markasına dayalı olarak ... Başkanlığı'ndan gerekli üretim/ihraç iznini alabilmek olduğunu, ancak ürün ambalajında markayı müvekkillerinin marka ve kullanımlarına daha da yakınlaştırmak suretiyle taklit ederek kullanmakta olduğunu, markanın SMK m. 6/1, 6/4, 6/5 ve 6/9 , 25 uyarınca hükümsüz kılınarak sicilden terkin edilmesine karar verilmesini,davalının müvekkilinin dünya çapında yürüttüğü marka takibinden kaçmak amacıyla marka adı olarak “......” ifadesi yazarak başvurduğu ve ancak tanınmış “...” markalarına iltibas yaratacak şekilde oluşturduğu 34. sınıfta ... sayılı “...” marka başvurusu bulunduğunun da tespit edildiğini, marka hakkına tecavüzü ve haksız rekabetin tespitine, men'ine, durdurulmasına ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, ... "..." markasının hükümsüzlüğüne, tedbire hükmedilmesine, SMK 151/2-b kapsamında şimdilik 50.000 TL maddi 50.000 İtibar, 50.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; “...” ibareli markaları ile davalının “...” ibareli markalarının birbirine benzemediğini, davacının bir zarara uğramadığını, davacının “...” dışındaki markalarının Türkiye'de kullanma unsurunun eksik olduğunu ve davacının tekelleşme çabası içinde huzurdaki davayı ikame ettiğini davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk Derece Mahkemesince;" Davalı eyleminin davacıların marka hakkına tecavüz ve haksız rekabete neden olduğunun tespitine, durdurulmasına, önlenmesine ,Davalı adına ...tescil nolu ... markasının SMK 6/1-4-5 maddeleri gözetilerek SMK 25. Madde kapsamında hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde kararın Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Davacı yan tazminat istemini SMK 151/2-b kapsamında talep etmiştir. Mahkememizce alınan ilk bilirkişi raporunda farazi hesaplama başlığında; ... Markasına ilişkin 250.000 adet üzerinden yapılan hesaplamada 250.000 adet x 15 TL-3.750.000 TL ciro elde edilmesinin mümkün olduğu, sektörel karlılık oranının % 2 olduğu ve3.750.000 TL x %2 = 75.000 TL kar miktarına ulaşılarak yoksun kalınan karın 75.000 TL olduğu bildirilmiştir.

Ancak bu hesaplama net kar değil brüt karlılık rakamı olduğundan son alınan rapor HMK 266 madde kapsamında denetime uygun bulunmuş ve mali yönden hükme dayanak olarak alınmıştır. Son rapor kapsamına göre ; dava konusu ihraç ürünlerin faturası üzerinden davalının cirosu tespit edilmiş ve Kurumlar Vergisi beyannamesi üzerinden de vergi öncesi net karlılık oranı ile fatura üzerindeki cironun çarpımı neticesinde davacının SMK 151/2(b) hükmünce net karı üzerinden yoksun kalınan kazancın hesaplanması yapılmış bu kapsamda soruşturma dosyasında ihracat faturasında ... markalı ürünlerin kap adet fiyatının 75 USD olduğu ve 500 kap fiyatının 37.500 USD (500X75 usd) olduğu görülmektedir. Şirketin 2021 yılında hem faaliyet zararı hem de dönem net zararı gerçekleştiğinden 2020 yılındaki oranları hesaplamada dikkate alınmış, mali veriler kapsamına göre 2020 yılı net satışlar 141.438.351,76 TL dönem nektarı 12.716.332,08 TL olup, Net karlılık oranı 0,0899 'oranına tekabül etmektedir. Fatura üzerinde yazılı bulunan 37.500 USD'den giderlerin etkisi de dikkate alınarak yoksun kalınan kazanç net kar (8.5111 USD/TL kur) 37.500 USD x 8,511 Kur oranı = 319.166,63 TL olup, cironun 0,0899'u net kar olarak hesaplanacağından; 319.166,63 x 0,0899 = 28.695,39 TL olarak net kar hesaplanmış olup, SMK 151/2(b) 'ye göre Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç 28.695,99 TL olarak BK hükümlerine göre de hakkaniyete uygun bulunduğundan 28.695.99 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren en yüksek ticari yasal faiz ile davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Davacı yan manevi tazminat ve itibar tazminatı da talep etmiştir.

Somut uyuşmazlıkta manevi tazminat koşullarının davacı yararına gerçekleştiği ,davalının markasal kullanımının boyutu, marka hakkı tecavüze uğrayan davacının, piyasada oluşturduğu kalite algısı, yarattığı güven ve imajda meydana gelebilecek tahribat ile tarafların ekonomik ve sosyal durumu göz önünde bulundurulduğunda somut olayın özelliklerine göre 28.000- TL manevi tazminatın somut olayın özelliklerine ve hakkaniyete uygun bir miktar olduğu kabul edilmiş ve 28.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren en yüksek ticari yasal faiz ile davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilme gerekmiştir.

Davacı vekili itibar tazminatı da talep etmiştir. Gerek mülga 556 sayılı KHK’nın 68. maddesine göre gerekse SMK madde 150/2 madde düzenlemesine göre “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edilmesi durumunda, hakka konu ürün veya hizmetlerin, tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi yahut uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda sınai mülkiyet hakkının itibarı zarara uğrarsa, bu nedenle ayrıca tazminat islenebilir ” şeklinde düzenleme mevcuttur.

Görüldüğü gibi madde metninde itibar tazminatının oluşabilmesi için tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi yahut uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi şartını aramıştır. İtibar tazminatına hükmedilebilmesi için, Davalının kusurlu eylemi,Marka sahibinin itibarının zarara uğraması ve Davalının kusurlu eylemi ile itibarın zarara uğraması arasında illiyet bağı aranır. İtibar tazminatı tüzel kişi işletmeden ziyade doğrudan markanın itibarına yönelik meydana gelen zararın giderilmesi amacını gütmektedir.Ancak somut olayda davacı markasının itibarının ne şekilde zarar gördüğü ispat edilmediğinden itibar tazminatının reddine karar verilmesi gerektiği" gerekçesi ile,

DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,

1-Davalı eyleminin davacının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabete neden olduğunun tespitine, durdurulmasına, önlenmesine,

2-Davalı adına ...tescil nolu ... markasının hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde kararın Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilmesine,

3-İhlal nedeniyle somut olayın özellikleri, BK hükümleri de nazara alınarak 28.695.99 TL. maddi tazminatın dava tarihinden itibaren en yüksek ticari yasal faiz ile davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine,

4-Somut olayın özelliklerine göre takdiren 28.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren en yüksek ticari yasal faiz ile davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine,

5-İtibar tazminatının koşulları oluşmadığından reddine,

6-İstanbul 2.FSHHM’nin 2021/218 d.iş sayılı dosyasında verilen tedbir kararının karar kesinleşene kadar devamına,karar kesinleştiğinde yargılamaya konu markaları içeren ürünlerin imhasına, masrafın davalıdan tahsiline,

7-Davalı yanın marka ihlali ve haksız rekabet yaratan tüm kullanımlarının ürünlerin satışının,ithal ve ihracının ticari mevkiiye konulmasının her türlü mecrada tedbiren önlenmesine, ihlal yaratan tanıtım materyalinde kullanımlarının durdurulmasına ve önlenmesine, tecavüz oluşturan ve karar kesinleştiği halde davalı elinde bulunan ihlal teşkil eden tanıtım materyali yada ürün varsa karar kesinleştiği takdirde toplatılmasına,

8-Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalıdan tahsiline,

9- Karar kesinleştiğinde yatırılan teminatın talep halinde davacıya iadesine, karar verilmiştir.

İSTİNAF:

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil şirkete ait "..." markalı sigaraların davacı ...... .... şirketine ait "..." markası ile herhangi bir benzerlik taşımadığını, marka tecavüzü iddiasının mesnetsiz olduğunu, müvekkili şirketin ürünlerini özgün bir şekilde ürettiğini, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında ayırt edilemeyecek bir benzerliğin bulunmadığını, makul bir tüketicinin bu iki markayı karıştırmasının mümkün olmadığını, davacı tarafın iddialarının aksine marka takibinden kaçma gibi bir durumun söz konusu olmadığını, davacı şirketlerin ürünlerinin Türkiye pazarında yer almadığını, haksız rekabet unsurlarının oluşmadığını, müvekkili şirketin yerli ve milli üretim yaparak ülke ekonomisine katkı sağladığını, davacı tarafın tekelleşme amacı güderek müvekkili şirkete zarar verme kastıyla hareket ettiğini, ... ... şirketinin amblemi ile müvekkili şirketin kullandığı logo arasında belirgin farklar bulunduğunu, davacı tarafın herhangi bir zarara uğramadığını, dava konusu ürünlerin ihraç edilecek ürünler olması sebebiyle hesaplama yönteminin hatalı olduğunu, davacının zarar miktarını ispat edemediğini, "..." markasının hükümsüzlüğü isteminin rekabeti önleme maksatlı olduğunu, müvekkili şirketin dürüstlük kurallarına uygun hareket ettiğini, mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu ürünlerin karar kesinleşmeden imha edilmesi nedeniyle müvekkili şirketin zararının arttığını belirterek öncelikle tehir-i icra taleplerinin kabulü ile istinaf incelemesi sonuçlanıncaya kadar kararın icrasının durdurulmasını, İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/288 E. 2024/17K sayılı kararının kaldırılmasını ve haksız davanın reddini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP DİLEKÇESİ

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, davalının istinaf talebinin ve iddialarının tamamen mesnetsiz olduğundan mahkeme kararının onanmasını ve davalının istinaf isteminin reddini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davanın konusu, davalı kullanımlarının davacıya ait markalara tecavüzü ve haksız rekabet ettiğinin tespiti, önlenmesi, davalı adına tescilli ... "..." markasının hükümsüzlüğü, SMK 151/2-b kapsamında şimdilik 50.000 TL maddi, 50.000 İtibar , 50.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili taleplidir.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişiler ..., ...'a ait 12/08/2022 tarihli bilirkişi heyet raporlarında özetle;" Davacı markalarının davalının 2020 75276 tescil numaralı markasının tüm emtiaları yönünden ve SMK m.6/1, m.6/4 ve m.6/5 hükümleri gereğince hükümsüzlüğüne dayanak olabileceği, Davalının fiili kullanımlarının davacının “...” ve “3-...” ibareli markalarından kaynaklanan haklarına tecavüz oluşturduğu, Davalının fiili kullanımlarının davacı ile arasında haksız rekabet oluşturduğu, Davacının, tecavüz edenin net kazancı üzerinden talep edebileceği tazminat miktarının 75.000 TL olduğu " belirtilmiştir.

23/12/2022 tarihli bilirkişi heyetine ait EK raporda özetle; "Kök rapordaki görüşlerini tekrar etmişlerdir."

İkinci Bilirkişi heyeti .....,....., ...' a ait 27/07/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;" Davalının - ... - sayılı “...' markasının davacı - ...in “...” markasıyla karıştırılma ihtimalinin olduğu, bu nedenle hükümsüzlük şartının ve tecavüz halinin gerçekleştiği, Davalının ''3-...” ibarelerini kullanımının davacı ...in marka hakkına tecavüz teşkil ettiği, Davalının ... kullanımının davacı ... şirketinin “...-...” Markasına tecavüz teşkil ettiği, Davalının fiillerinin TK 55/1 a-4 anlamında haksız rekabet teşkil ettiği, Davalının kötüniyetli olduğunun değerlendirilebileceğini, Davacının talebi olan SMK 151/2(b) 'ye göre Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazancın 28.695,99 TL olarak hesaplandığı sonuç ve kanaatine varıldığı " belirtilmiştir.

Akçakale C. Başsavcılığı'nın 2021/6792 soruşturma sayılı dosyasında alınan Marka bilirkişisi Dr .... tarafından düzenlenen 01.11.2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" görsel paketler bir bütün olarak incelendiğinde; davalı ... markasını tescilli olduğu şekli ile kullanmayıp, ... ibaresinin üstünde ...’ın şekil markası olan, yani ... tescil , ... tescil nolu markalarında yer alan kraliyet logosu şeklinde üstünde ... olan alt kısmında sağ ve sol taraftan simetrik olarak ..... figürü ile kombin edilmiş olan şekil unsurunun birebir aynısının benzerini kullandığı ve ambalajı ilk gören tüketicinin direkt olarak ...ve ... firmaları ile bağlantı kurma ihtimalinin bulunduğu , işletmeler arasında idari ve ekonomik bağlantı kurmasının kaçınılmaz olduğu ve davacıların marka haklarının ihlal edildiği" belirtilmiştir.

Davacı ... firmasnın ...nolu tanınmış ... markasının sahibi olduğu ( tanınmışlık başvuru tarihi; 11.3.2016 )

Davacı ... firmasının tanınmış ... markasının sahibi olduğu,

Davacı ... firmasının 3-... markasının sahibi olduğu, davacıların yıllar içinde şekil markaları da dahil olmak üzere markalarının 34. Sınıf için tescilli olduğu anlaşılmıştır.

Davalı adına tescilli ...nolu “...” markası ise 34. Sınıfta 6.7.2020 tarihinden itibaren tescil ettirmiş, 29.1.2021 tarihli resmi marka gazetesinde ise ilan edilmiştir.

Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, Davacının tanınmış “...” markası ile davalının “...” markası arasında görsel ve işitsel açıdan benzerlik bulunduğu, markalar arasında karıştırılma ihtimali bulunduğu, davacı ... ayrıca 34. sınıfta tescilli, ... sayılı “3-...” markasının da sahibi olduğu, davalı ürünlerinde “3-...” ibarelerini ve davacılardan ...’ın kullandığı ... şeklini de kullandığı, Davalının “3-...” ibarelerini ve ... şeklinin aynısını, aynı ürünler de kullandığı için bu kullanımların da, davacı ...ve ...’ın marka haklarına tecavüz teşkil ettiği, markaların mal ve hizmet sınıflarının 34. sınıf mal ve hizmetlerinin aynı ortama tüketici hedef aldığı ve ortalama tüketici yönünde markalar arasında karıştırılma ihtimali bulunduğu, markaya tecavüzün ve haksız rekabetin ve hükümsüzlük koşullarının gerçekleştiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından SMK 151/2-b kapsamında maddi tazminat talep edilmiştir.

Mahkemece ilk alınan ilk bilirkişi raporunda farazi hesaplama başlığında; ... Markasına ilişkin 250.000 adet üzerinden yapılan hesaplamada 250.000 adet x 15 TL-3.750.000 TL ciro elde edilmesinin mümkün olduğu, sektörel karlılık oranının % 2 olduğu ve3.750.000 TL x %2 = 75.000 TL kar miktarına ulaşılarak yoksun kalınan karın 75.000 TL olduğunun bildirildiği, ancak bu hesaplama net kar değil brüt karlılık rakamı olduğundan mahkemece son alınan bilirkişi raporuna göre maddi tazminata hükmedilmesinin ve olayın oluş şekli tarafların kusur durumu ve hakkaniyete göre, mahkemece hükmedilen 28.000,00 TL., manevi tazminatın dosya kapsamına göre yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .../01/2024 tarih ve 2021/... E., 2024/... K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 3.872,90 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 969,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.903,90 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 06/07/2026