Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1320 E. 2026/2050 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/1320 KARAR NO : 2026/2050

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 27/04/2023 NUMARASI : 2022/433 Esas 2023/306 Karar DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali BAM KARAR TARİHİ : 30/09/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 30/09/2026

Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında satış ve müvekkili şirketin dağıtımını yaptığı meşrubatların satıcılığı için direkt satış noktası sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmeye göre müvekkili firmadan şirket, davalıdan işletmeci olarak söz edileceğini, davalı, davacı şirketin yazılı onayını almadan satış mahallini sözleşmenin 7.maddesine aykırı olarak kapatarak, işletmesinin faaliyetine son vererek sözleşmeye aykırı hareket ettiğini, sözleşmenin davalı tarafından ihlali sebebiyle davacının davalıdan KDV dahil 44.126,67 TL pazarlama faaliyetlerine katkı payı bedeli, pazarlama faaliyetlerine katkı payı bedelinin tamamı KDV dahil 60.000,00 TL olup, davacı tarafından 44.126,67 TL’si talep edildiğini ve 400,25 TL ihtarname gideri alacağı doğduğunu, akabinde de alacağın tahsili için davacı şirket tarafından davalı aleyhine İzmir 26.İcra Müdürlüğünün 2022/4707 sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi açıldığını, ödeme emri borçluya tebliğ edildiğini, borçlu, borçlu olmadığını iddia ederek borca ve ferilerine itiraz edip takibi durdurduğunu, tarafların arabuluculuk sürecinde anlaşamadığını bildirmiş, davanın kabulü ile itirazın iptali ile takibin devamına, haksız ve kötü niyetle itiraz edip takibin durmasına neden olan davalının, davacıya %20’den az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatı ödemesine, yargılama giderleri ile dava vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; vekil eden firma, sözleşme konusu miktarda ürünün satışını gerçekleştirdiğini ve taraflar arasındaki satış noktası sözleşmesinin üçüncü maddesine istinaden sözleşme kendiliğinden sona erdiğini, tarafların ticari defter kayıtları ile sabit olduğunu, mezkur nedenle iadesi gereken bir katkı payı alacağının bulunmadığını, sözleşmenin devam ettiği kabul edilse bile vekil eden firma,... Mh. ...Sk. No:... Muratpaşa Antalya adresindeki satış noktasında 01/09/2016 tarihli kira sözleşmesine istinaden kiracı olarak bulunduğunu, mülk sahibinin taşınmazı üçüncü kişiye satması, beş yıllık kira sözleşmesinin süresinin dolması ve pandemi döneminde artan yüksek kira bedelleri sebebiyle vekil eden taşınmazı 2020 Mart ayında tahliye etmek durumunda kaldığını, vekil eden firmanın, çok uzun zamandır satış noktasında kiracı olarak faaliyetlerine devam ettiğini, pandemi döneminde yaşanan olağanüstü sebeplerle, taşınmazdan malik tarafından tahliye edildiğini, işletmesini sözleşmede yazılı nedenler dışında kirada olduğu binanın malik tarafından boşaltılması kararına dayanarak isteği dışında boşaltmak zorunda kaldığını, sözleşme konusu faaliyetini icra edemez duruma gelmesinde vekil eden firmanın bir kusuru bulunmadığını bildirmiş, usul ve esasa aykırı davanın reddine, haksız ve kötü niyetli olarak işbu davayı açan davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. MAHKEMECE: "...Uyuşmazlığın, taraflar arasında imzalanan Direkt Satış Noktası Sözleşmesine aykırı hareket ederek satış mahallini kapattığı iddiasıyla sözleşmenin davacı tarafından feshi ile pazarlama faaliyetlerine katkı payının davalıdan tahsili yönünde İzmir 26. İcra Müdürlüğünün 2022/4707 takip sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında toplandığı görülmüştür. Tüm deliller toplanmış, İzmir 26.İcra Müdürlüğü'nün 2022/4707 esas sayılı takip dosyası UYAP üzerinden getirtilerek incelenmiş, borçlu vekilinin 05/04/2022 tarihli dilekçesi ile takibe, borca ve ferilerine itiraz ettiği anlaşılmıştır. Dava, İİK 67. madde gereğince açılan itirazın iptali davası olup, 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmış olduğu anlaşılmıştır. Dosya ve davacıya ait ticari defter ve dayanakları üzerinde davalı şirkete katkı bedeli verilip verilmediği, verilmiş ise miktarının ne olduğu ve bunun ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise ne şekilde kaydolduğu, uyuşmazlık konularında İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak SMMM bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırıldığı, bilirkişinin İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi aracılığı ile sunduğu 30/11/2022 havale tarihli raporunda; davacı'nın yasal ticari defterleri usul yönünden 2014 yılına ilişkin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin T.T.K'nun ve V.U.K'un hükümlerine göre süresinde ve usulüne uygun tutulduğunu, davacı şirketin incelenen ticari defterlerinde; davalı'nın açık hesabına 31.03.2022 takip tarihi itibariyle 77.871,06 TL borç, 77.871,06 TL alacak kaydetmek suretiyle borç/alacak bakiyesinin bulunmadığını, davalının bağlı bulunduğu vergi dairesi müdürlüklerine yapmış oldukları BA bildirim formlarında davacıya 5 adet fatura karşılığı KDV hariç 13.094,00 TL, BS bildirim formalarında ise 1 adet KDV hariç 50.847,00 TL, KDV dahil 60.000,00 TL tutarında bildirimde bulunulduğunu, taraflar arasında 22.05.2014 tarihinde Direkt Satış Noktası Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin “Özel Hükümler” başlığı altında her türlü pazarlama faaliyetlerine katkıda bulunmak için davacı tarafından davalıya 60.000,00 TL tutarında destek ödemesi yapıldığını, sözleşmenin süresinden evvel işletmenin her nede sebeple olursa olsun faaliyetine son vermesi halinde, katılım payının davacıya geri iadesinin talep edileceğinin kararlaştırıldığını, davacı vekili tarafından Beşiktaş 15. Noterliğince 02 Mart 2022 tarihi 02948 yevmiye no.lu keşide edilen ihtarname içeriğinde durumun ihtar edildiğini, bu hususlar çerçevesinde taraflar arasında imzalanan sözleşme içeriğinde yer alan hükümler ile davalı şirketin davacı şirketin bayi eli ile dağıtımını yaptığı ve ileride dağıtımını yapabileceği gazlı, gazsız ürünler ve kullanım amaçları bakımından eş ürünleri bayiden satın almak sur ile işlettiği satış noktasında müşterilerine yeniden satacağını, bu ürünlerin tanıtımını yapacağı yönünde taahhütte bulunduklarını, bu hükme göre davacının ticari faaliyetine son vermesi ile sözleşmenin sona erdiği hususları dikkate alındığında davacının 44.126.67-TL tutarlı pazarlama faaliyetlerine katılım bedeli alacağını talep edebileceğini, 400,25-TL ihtarname masrafının talep edemeyeceğini belirtmiştir. Davalı şirkete HMK'nun 222.maddesi gereğince belirlenen inceleme gün ve saatinde dava konusu ticari defter, kayıt ve belgeleri ibraz etmesi, ibraz edemiyor ise bulunduğu yeri yazılı olarak mahkemeye bildirmesi, aksi halde defter ibrazından kaçınmış sayılacağı ve mevcut duruma göre karar verileceği hususunun ihtar edildiği, davalı vekilinin 20/03/2023 tarihli dilekçesi ile müvekkili firmaya ait ticari defter ve kayıtlarını dosyaya ibraz edemeyeceklerini bildirmiştir. Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı ile davalı taraf arasında ticari bir ilişkinin mevcut olduğu, taraflar arasında var olan ilişki çerçevesinde davalıya katkı payı ödemesi yapıldığı, bu kapsamda davacı tarafın katkı payı bedeli alacağı yönünden iddialarını usulüne uygun deliller vasıtasıyla ispatladığı, davalının taraflar arasındaki anlaşma çerçevesinde üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi sebebiyle davacı şirketten almış olduğu katkı payı bedelini iade etmekle mükellef olduğu, ayrıca davalı tarafça ticari defter ve belgelerinin bulunduğu yerin bildirilmeyerek ibrazdan kaçınıldığı, davacının yasal ticari defterleri usul yönünden 2014 yılına ilişkin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin T.T.K'nun ve V.U.K'un hükümlerine göre süresinde ve usulüne uygun tutulduğunu, davanın kabulü ile, İzmir 26. İcra Dairesinin 2022/4707 Esas sayılı dosyasındaki icra takibine ilişkin itirazının iptali ile takibin 44.126,67- TL asıl alacağa 3095. Sayılı kanuni faiz ve temerrüt faizine ilişkin kanun hükümleri uyarınca değişen oranlarda avans faizi uygulanarak ve 400,25-TL ihtarname giderine yasal faiz uygulanarak toplam 44.526,92-TL üzerinden takibin devamına, asıl alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.'' gerekçesi ile; HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere 1-Davanın KABULÜ İLE, İzmir 26. İcra Dairesinin 2022/4707 Esas sayılı dosyasındaki icra takibine ilişkin itirazının iptali ile takibin 44.126,67- TL asıl alacağa 3095. Sayılı kanuni faiz ve temerrüt faizine ilişkin kanun hükümleri uyarınca değişen oranlarda avans faizi uygulanarak ve 400,25-TL ihtarname giderine yasal faiz uygulanarak toplam 44.526,92-TL üzerinden takibin devamına, Asıl alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine," şeklinde karar verilmiştir. Mahkeme kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme tarafından eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiğini, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında da yaptıkları itirazlarında olduğu gibi davacı-alacaklı tarafça kıstalyevm hesabının hatalı yapıldığını, sözleşmenin özel hükümler bölümün ikinci maddesinde "işbu sözleşme 4.500 bedelli Can 330 ml 24'lü ürün alımı ile sona erecektir. Her bedelli 2 koli petra 1; pet 1 lt. Miktara 1 katılımdır." taraflarca kararlaştırıldığını, dava dilekçesinin 4 numaralı ekinde sunulu kıstalyevm hesabına esastaki listede ise "Pet 1 Lt. 12'li" ve "Pet ... 1 Lt." ürünleri için 0,5 kat sayı uygulandığını, oysa ki, bu ürünler için kat sayının 1 alınmasının gerektiğini ve sadece işbu listeye göre bile toplam gerçekleşen miktarın 1428 alınması gerekirken; 1.191 olarak alınmasının hatalı olduğunu, ancak işbu itirazlarının dikkate bile alınmadığını, sözleşmede belirtildiği şekilde neden kat bir değilde 0,5 kat uygulandığına ilişkin bir irdelenmenin yapılmadığını, bu kapsamda hükme esas alınmış raporunun da denetime elverişle olmadığını, ayrıca yerel mahkeme tarafından, vekil eden firmaya kusur atfedilip atfedilemeyeceğinin de değerlendirilmesini, gerekirse kusur incelemesi yapılması için ayrı bir bilirkişiden rapor alınmasının gerektiğini, fakat bu hususun da nazara alınmadığını, vekil eden firmanın, çok uzun zamandır satış noktasında kiracı olarak faaliyetlerine devam ettiğini, ancak özellikle pandemi döneminde yaşanan olağanüstü sebeplerle, taşınmazdan malik tarafından tahliye edildiğini, yani davacıların belirttiğinin aksine vekil eden firmanın, işletmesini sözleşmede yazılı nedenler dışında kirada olduğu binanın maliki tarafından boşaltılması kararına dayanarak isteği dışında boşaltmak zorunda kaldığını belirterek ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava: itirazın iptali istemine ilişkindir. HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır. Davacı taraf vekili; müvekkili şirket ile davalı arasında satış ve müvekkili şirketin dağıtımını yaptığı meşrubatların satıcılığı için direkt satış noktası sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmeye göre müvekkili firmadan şirket, davalıdan işletmeci olarak söz edileceğini, davalı, davacı şirketin yazılı onayını almadan satış mahallini sözleşmenin 7.maddesine aykırı olarak kapatarak, işletmesinin faaliyetine son vererek sözleşmeye aykırı hareket ettiğini, sözleşmenin davalı tarafından ihlali sebebiyle davacının davalıdan KDV dahil 44.126,67 TL pazarlama faaliyetlerine katkı payı bedeli, pazarlama faaliyetlerine katkı payı bedelinin tamamı KDV dahil 60.000,00 TL olup, davacı tarafından 44.126,67 TL’si talep edildiğini ve 400,25 TL ihtarname gideri alacağı doğduğunu belirterek itirazın iptalini talep etmiştir. Davalı taraf vekili ise; vekil eden firmanın, sözleşme konusu miktarda ürünün satışını gerçekleştirdiğini ve taraflar arasındaki satış noktası sözleşmesinin üçüncü maddesine istinaden sözleşmenin kendiliğinden sona erdiğini, tarafların ticari defter kayıtları ile sabit olduğunu, mezkur nedenle iadesi gereken bir katkı payı alacağının bulunmadığını, sözleşmenin devam ettiği kabul edilse bile vekil eden firma, ...Mh. ...Sk. No: ... Muratpaşa Antalya adresindeki satış noktasında 01/09/2016 tarihli kira sözleşmesine istinaden kiracı olarak bulunduğunu, mülk sahibinin taşınmazı üçüncü kişiye satması, beş yıllık kira sözleşmesinin süresinin dolması ve pandemi döneminde artan yüksek kira bedelleri sebebiyle vekil eden taşınmazı 2020 Mart ayında tahliye etmek durumunda kaldığını, kusuru olmadığını, davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece; davanın kabulüne karar verilmiş, davalı tarafça iş bu karar istinaf edilmiştir. Mahkemece sadece davacı defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmış; Bilirkişi raporunda; davacının yasal ticari defterleri usul yönünden 2014 yılına ilişkin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin T.T.K'nun ve V.U.K'un hükümlerine göre süresinde ve usulüne uygun tutulduğunu, davacı şirketin incelenen ticari defterlerinde; davalı'nın açık hesabına 31.03.2022 takip tarihi itibariyle 77.871,06 TL borç, 77.871,06 TL alacak kaydetmek suretiyle borç/alacak bakiyesinin bulunmadığını, davalının bağlı bulunduğu vergi dairesi müdürlüklerine yapmış oldukları BA bildirim formlarında davacıya 5 adet fatura karşılığı KDV hariç 13.094,00 TL, BS bildirim formalarında ise 1 adet KDV hariç 50.847,00 TL, KDV dahil 60.000,00 TL tutarında bildirimde bulunulduğunu, taraflar arasında 22.05.2014 tarihinde Direkt Satış Noktası Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin “Özel Hükümler” başlığı altında her türlü pazarlama faaliyetlerine katkıda bulunmak için davacı tarafından davalıya 60.000,00 TL tutarında destek ödemesi yapıldığını, sözleşmenin süresinden evvel işletmenin her nede sebeple olursa olsun faaliyetine son vermesi halinde, katılım payının davacıya geri iadesinin talep edileceğinin kararlaştırıldığını, davacı vekili tarafından Beşiktaş 15. Noterliğince 02 Mart 2022 tarihi 02948 yevmiye no.lu keşide edilen ihtarname içeriğinde durumun ihtar edildiğini, bu hususlar çerçevesinde taraflar arasında imzalanan sözleşme içeriğinde yer alan hükümler ile davalı şirketin davacı şirketin bayi eli ile dağıtımını yaptığı ve ileride dağıtımını yapabileceği gazlı, gazsız ürünler ve kullanım amaçları bakımından eş ürünleri bayiden satın almak sur ile işlettiği satış noktasında müşterilerine yeniden satacağını, bu ürünlerin tanıtımını yapacağı yönünde taahhütte bulunduklarını, bu hükme göre davacının ticari faaliyetine son vermesi ile sözleşmenin sona erdiği hususları dikkate alındığında davacının 44.126.67-TL tutarlı pazarlama faaliyetlerine katılım bedeli alacağını talep edebileceğini, 400,25-TL ihtarname masrafının talep edemeyeceğini belirtmiştir. Yani davacı tarafın kıstevyelm usulüne göre yaptığı hesabın doğru olduğu bilirkişi raporunda belirtilmiştir. Davalı taraf iş bu rapora itiraz etmiştir. İtirazında; sözleşmenin özel hükümler bölümün ikinci maddesinde "işbu sözleşme 4.500 bedelli Can 330 ml 24'lü ürün alımı ile sona erecektir. Her bedelli 2 koli petra 1; pet 1 lt. Miktara 1 katılımdır." taraflarca kararlaştırıldığını, dava dilekçesinin 4 numaralı ekinde sunulu kıstalyevm hesabına esastaki listede ise "Pet 1 Lt. 12'li" ve "Pet .. 1 Lt." ürünleri için 0,5 kat sayı uygulandığını, oysa ki, bu ürünler için kat sayının 1 alınmasının gerektiğini ve sadece işbu listeye göre bile toplam gerçekleşen miktarın 1428 alınması gerekirken; 1191 olarak alınmasının hatalı olduğunu, bu hususta bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını ileri sürmüştür. Mahkemece davalının itirazlarına ilişkin ek rapor alınmamıştır. Gerçekten de kıstelyevm hesabının nasıl yapıldığı, davalının belirttiği ürünlerin neden 0,5 alındığı bilirkişi raporunda denetime elverişli ve açık bir şekilde açıklanmamıştır. Dolayısıyla mahkemece ek rapora itirazlar karşılanmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Mahkemece yapılacak iş; davalının bilirkişi raporuna itirazları tek tek değerlendirilerek; Sözleşmedeki "işbu sözleşme 4.500 bedelli Can 330 ml 24'lü ürün alımı ile sona erecektir. Her bedelli 2 koli petra 1; pet 1 lt. Miktara 1 katılımdır." hükmünü de değerlendirmek suretiyle davacının yaptığı kıstelyevm hesabının sözleşmeye uygun olup olmadığı hususunda önceki bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre bir karar vermek olmalıdır. Sonuç olarak yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek derecede önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava dosyasının kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin KABULÜNE, 2-İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27/04/2023 tarih, 2022/433 Esas ve 2023/306 Karar sayılı hükmünün 6100 sayılı HMK’nın 353/(1)-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın HMK 353/(1)-a maddesi gereğince Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından, davalı yararına istinaf vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-İstinaf yoluna başvuran davalıdan alınan 760,40 TL istinaf maktu karar harcının istek halinde İADESİNE, 6-İstinaf yoluna başvuran davalıdan alınan 492,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 7-İstinaf yargılama giderlerinin esas kararla birlikte ilk derece mahkemesince değerlendirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde HMK 353/1-a maddesi gereğince oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. 30/09/2026