Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1309 E. 2026/2291 K.

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1309 - 2026/2291 T.C. ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/1309 KARAR NO : 2026/2291

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP :

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 16/06/2023 NUMARASI : 2021/863 Esas ve 2023/243 Karar

DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ :16/07/2026 KARAR YAZIM TARİHİ :16/07/2026

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/06/2023 tarih, 2021/863 Esas ve 2023/243 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı kooperatifin arsa temini için ... Bankasından kredi kullandığı, bu krediye davalı şirketin kefil sıfatıyla teminat verdiği, kredinin geri ödemesi sırasında 3.726.000.000,00.TL ödemenin davalı şirket tarafından yapıldığı, davacı kooperatifin şirkete 2.500.000,00.TL ödeme yaptığı, Kooperatifin bakiye 1.126.397,00.TL borcu kaldığı, davalı taraf alacağını tahsil maksadıyla ... İcra Müdürlüğünün 2016/10366 sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, bu takibe yapılan itiraz .... Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı ile sonuçlandığı, taraflar arasında .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/20 ve .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/622 esas sayılı dosyalarındaki yargılama devam ederken Kooperatif Genel Kurulu tarafından Yönetim Kuruluna verilen yetki üzerine Ek-5’de sunulu ‘Tarihsiz Protokol’ baskıyla okunmadan imzalandığı, protokol uyarınca Kooperatif tarafından davalı şirkete bonolar (8.000.000 TL + 5.000.000 TL tutarında) ile ... ... Mahallesi 1624 ada 1 parselde 50 adet bağımsız bölüm ile 1616 ada 1 parselin tamamı üzerinde ipotek teminatı verildiği, Protokolde protokolün geçerliliğinin Kooperatif Genel Kurulunun onayı şartına bağlandığı, bu onay verilmediğinden protokolün geçersiz olduğunu, protokole dayalı düzenlenen bonolar da bu nedenle geçersiz/bedelsiz olduğunu, bunun haricinde bu protokolde davalı şirketin alacağı aşırı derecede şişirildiğinden gabin halinin de mevcut olduğunu, Davalı tarafın bu protokol uyarınca düzenlenen bonoları ... İcra Müdürlüğünün 2020/691, 2020/784 ve 2020/1015 sayılı dosyaları ile takibe koyduğunu, ... İcra Müdürlüğünün 2016/10366 sayılı takip dosyası derdest olduğundan bonolar aynı alacağa ilişkin mükerrer takip vasfını da taşıdığını ... İcra Müdürlüğünün 2016/10366 sayılı dosyası ile devam eden takip dikkate alınarak ... İcra Müdürlüğünün 2020/691, 2020/784 ve 2020/1015 sayılı dosyaları yönünden mükerrer takip nedeniyle davacı kooperatifin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, Bu mümkün olmaz ise gabin nedeniyle ... İcra Müdürlüğünün 2020/691 sayılı dosyası ile takibe konulan toplam 1.500.000 TL tutarlı üç bono için, 2020/784 sayılı dosyası ile takibe konulan 500.000 TL tutarlı bono için ve 2020/1015 sayılı dosya ile takibe konulan toplam 3.500.000 TL tutarlı 7 bono için yetkisiz kişilerce (genel kurul kararı/onayı eksikliği) düzenlenmesi (geçersizlik) nedeniyle davacı kooperatifin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, edimler arasındaki oransızlığın giderilmesine, bu mümkün olmaz ise gabin nedeniyle Ek-5’de sunulu ‘Tarihsiz Protokolün’ geçersizliğine ve edimler arasındaki oransızlığın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmadığını, davacı tarafın düzenlediği kambiyo senetleri sebepten mücerret olup hiçbir şarta bağlanmadığını, borçlu olmadığının ispat yükü davacı tarafa düştüğü, davacı tarafın senet karşılığının ödendiğini ispatlaması gerektiği, taraflar arasında düzenlenen 10.06.2020 tarihli 1136 Sayılı Kanunun 35/A Maddesi Uyarınca Düzenlenen Uzlaşma Tutanağı ile icra takiplerine konu borcun kabul edildiği, dava konusu ‘Tarihsiz Protokolün’ baskıyla, okumadan imzalatıldığı iddiası atfı cürüm niteliğinde olduğunu, bu iddianın ispatı gerektiğini, gabin iddiası yönünden öncelikle edimler arasındaki aşırı oransızlığın ispatlanması gerektiğini, dava konusu protokolün kooperatifin ... Bankasına olan 4.378.241,00 TL borcunun ... Pazarlama Ltd. Şti tarafından kefil sıfatıyla ödenmesi ve ... İnşaat Ltd. Şti’nin 3.111.000,00 TL fatura alacağına dayalı düzenlendiği, senetlerin (protokolün) düzenlendiği tarihte Kooperatifin her iki şirkete borcu 8.500.000,00 TL’ye ulaştığı, dolayısıyla edimler arasında oransızlık bulunmadığı, protokolde düzenlenen ipoteklerin alacağın teminat altına alınması amaçlı olduğu, gabine neden olacak nitelikte olmadığı, gabine dayalı istem hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı, davacı tarafın ... İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/24 esas sayılı dosyası ile 23.01.2020 tarihinde dava açtığı,. somut davanın ise bu davadan yaklaşık 2 yıl sonra açıldığı, bunun haricinde davacı tarafın aynı nedene dayalı .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/43 esas sayılı dosyası ile 17.02.2020 tarihinde açtığı menfi tespit davası usulden reddedildiği somut davanın TBK 28. Maddesindeki 1 yıllık hak düşürücü süre geçirildikten sonra açıldığından öncelikle süre yönünden reddedilmesi gerektiğini, taraflar arasındaki 10.06.2020 tarihli 1136 Sayılı Kanunun 35/A Maddesi Uyarınca Düzenlenen Uzlaşma Tutanağı Kooperatifin tüm üyeleri ve avukatları tarafından imzalandığı ve genel kurul karar defterine işlendiği, davacı tarafın gabin ve bonoların geçersizlik iddiasının hukuki dayanağı bulunmadığı, tutanakta 3 takip dosyasına konu borçlar Kooperatif tarafından kabul edildiği, bu protokolün/tutanağın ilam hükmünde olduğu, davalı tarafın protokol uyarınca ... İcra Müdürlüğünün 2016/10366 sayılı dosyasına takipten feragat beyanında bulunduğu, ancak karşı tarafın (Kooperatif) feragat harcı ödeme yükümlüğüne girmemesi için yeni protokol ile takibin işlemsiz bırakılacağı kararlaştırıldığı, dolayısıyla bu nedeniyle mükerrerlik iddiası yerinde olmadığı açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ : .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/06/2023 tarih, 2021/863 Esas ve 2023/243 Karar sayılı kararında, davacı kooperatifin .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/43-141 sayılı dosyası ile açtığı davada mahkemedeki aynı dava nedenlerine (genel kurul onay eksikliğine dayalı geçersizlik, gabin) dayanarak tarihsiz protokolün ve ... İcra Müdürlüğünün 2020/784 ve 2020/1015 sayılı dosyaları ile takibe konulan bonolar için menfi tespit isteminde bulunduğu, bu davanın feragatle sonuçlandığı ve kesinleştiği, HMK 114 maddesi uyarınca aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması bir dava şartı olduğu, bu iki nedene dayalı taraflar arasında görülüp kesinleşen hüküm bulunduğundan tarihsiz protokole ve bu iki takip dosyasına yönelik geçersizlik ve gabine dayalı istemler usulden reddedildiği, somut davadaki ilk talep dava konusu takiplerin ... İcra Müdürlüğünün 2016/10366 sayılı dosyası ile takibe konulan aynı alacak iddiasına dayalı olduğu, ... İcra Müdürlüğündeki takip konusu alacak ile dava konusu 3 takipteki alacak miktarı ve dayanak belgeler arasında bir bağlantı/aynılık bulunmadığı, taraflar arasındaki 03.07.2019 tarihli Protokolün 3. Maddesinde ... İcra Müdürlüğünün 2016/10366 sayılı takip dosyasının takipsiz bırakılacağı kararlaştırıldığı, davalı şirket tarafından taraflar arsındaki protokole uygun olarak bu dosyanın takipsiz bırakıldığı, bu nedenle mükerrer takip iddiasına dayalı istemin reddedildiği, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 55. Maddesi uyarınca, kanun ve ana sözleşme hükümleri içinde kooperatifi temsil etme yönetim kurulunun görevi arasında olduğu, 59. Maddeye göre yönetim kurulu, kooperatif namına onun amacının gerektirdiği bütün hukuki işlemleri yapabilir, temsile yetkili olan kişilerin temsil yetkisinin sınırlandırılması iyi niyet sahibi üçüncü şahıslara karşı hiçbir hüküm ifade etmediği, davacı kooperatifin ana sözleşmesinin 44. Maddesine göre kooperatifi üçüncü kişilere karşı temsil etme, ibra etmek, sulh olmak yetkisi yönetim kuruluna ait olduğu, bu hükümler çerçevesinde kooperatif yönetim kurulu tarafından yapılan hukuki işlemlerin genel kurul onayına bağlı olmaksızın kooperatifi bağlayacağı, bununla birlikte dava konusu edilen taraflar arasındaki tarihsiz protokolün son paragrafında protokolün geçerliliği kooperatifin genel onayı şartına bağlı bırakıldığından şartın geçerli olduğu, kooperatif tarafından tarihsiz protokolün genel kurul onayı eksikliği nedeniyle geçersiz olduğu iddiasıyla .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/43-141 sayılı dosyası ile dava açılıp sonrasında davadan feragat edildiğinden artık geçersizlik iddiasının tekrar dava konusu edilmesinin mümkün olmadığı, Taraflar tarihsiz protokolün düzenlenmesinden sonra bu protokolün uygulanmasıyla ilgili 27.06.2019 ve 03.07.2019 tarihli iki ek protokol daha düzenlediği, Ardından ... İcra Müdürlüğünün 2020/691 sayılı takip başlatılmış daha sonrada 10.06.2020 tarihli 1136 sayılı Avukatlık Kanunun 35/A maddesine göre uzlaşma tutanağı düzenlenmiştir. Uzlaşma tutanağında tutanağın genel kurul onayına bağlı olacağına ilişkin bir şarta yer verilmediği, Uzlaşma tutanağında kooperatifin iradesinin tutanağa yansıması ve kooperatifin temsili açısından 1163 sayılı Kanun ve kooperatifin ana sözleşmedeki şartlar yerine getirildiği, bu nedenle uzlaşma tutanağının kooperatif açısından bağlayıcı olduğu, bu tutanakta; ... İcra Müdürlüğünün 2020/691, 2020/784 ve 2020/1015 sayılı takip dosyalarındaki borçların ve 220.000 TL faiz borcunun kabul edildiği, Kooperatifin ... İcra Müdürlüğünün 2020/691, 2020/784 ve 2020/1015 sayılı takip dosyalarına, verilen ipoteklere karşı menfi tespit, istirdat, ipoteğin fekki vb. tüm dava haklardan feragat ettiği ve tarafların karşılıklı olarak başkaca hak ve yükümlüklerinin olmadığı ve birbirini ibra ettiği belirtilmiştir. Uzlaşma tutanağı ... İcra Müdürlüğünün 2020/691 sayılı takip dosyası yönünde ilam hükmünde olduğu, (diğer iki takip dosyası için .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/43-141 sayılı dosyası ile verilen kesin hüküm bulunmaktadır). Somut davada 10.06.2020 tarihli uzlaşma tutanağına karşı irade bozukluğuna ilişkin bir dava/istem bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince dava değerinin hatalı tespit edildiğini, mükerrerlik iddialarının araştırılmadan hüküm kurulduğunu, davalı tarafın kendi dayattığı protokol ve ek protokol hükümlerine dahi uymadığı, bütün icra dosyaları ve ödemelerin tespiti ile mükerrer takip ve taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinde talep edilebilecek tutarın hesaplanması talep edildiği halde işin esasına girilmeden yüzeysel bir inceleme ile karar verildiğini, teksif ilkesine aykırı yargılama yürütüldüğü, feragat dilekçesinin kesin hüküm olarak değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, feragatin iptalinin ayrı bir dava da ele alınabileceği gibi ilk derece mahkemesinde görülen dava sırasında feragatin iptalinin ön sorun olarak yapılabileceğini, feragat beyanın haciz baskısı altına verilmesi sebebiyle iptali gerektiği halde tartışılmadığı, uzlaşma tutanağının sulh sözleşmesi niteliğinde olup olmadığının tartışılmadığı, taraflar arasındaki uzlaşma tutanağının Bam kararlarında imhal sözleşmesi olarak nitelendirildiğini, mükerrer takip iddialarının değerlendirilmesi için taraflar arasındaki ticari ilişkinin bütün halinde incelenmesi gerektiğini, taraflar arasında akdedilen protokolde bonoların düzenlenme sebebinin tespit edildiği, davalı tarfın beyanlarından da taraf arasında ticari ilişkiye istinaden düzenlendiğinin açık olduğu, ilk derece mahkemesince senedin ihdas nedeninin davalı tarafından tahlil edildiği hususunun kararda tartışılmadığını, ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/1015 Esas sayılı takip dosyasına yönelik itirazların incelenmediği, müvekkili davacı kooperatifin davalı şirket tarafından konulan haksız hacizlerle acze düştüğü iddiasının değerlendirilmediği, Davaya konu uyuşmazlıkta haciz baskısı altında müvekkil davacı Kooperatifin borcunun çok üzerinde tutarların ödenmesine ilişkin protokoller ve bu bonolar düzenlenmiş olduğunu, ardından da icra takiplerinin başlatıldığını, Menfi tespit talebi borcun olduğundan çok daha fahiş hesaplanmasına olup, taraflar arasındaki ticari ilişki, yapılan ödemeler ve tarafların ticari defterleri incelendiğinde, icra takibine konu ve protokolde yazılı olduğu kadar borcunun bulunmadığı açıkça ortaya çıkacağını, bedelsizlik iddiası bu şekilde yapılacak yargılama ile karara bağlanması gerektiğini, İlk Derece Mahkemesinin, protokol ve uzlaşma tutanağındaki edimler arasında oransızlık olup olmadığı, bonoların bedelsiz olup olmadığını, haksız hacizler sebebiyle zaruret sebebiyle bono ve protokollerin imzalandığını, feragatin zaruret sebebiyle yapıldığı iddialarının açıklığa kavuşturulmadan hüküm kurması hukuka aykırı olup, müvekkil davacı Kooperatifin yüksek borç yükü altında bırakılmasına, mağduriyetine yol açtığını, İddiaların araştırılması, taraflar arasındaki, alacak-borç ilişkisi hususunda bilirkişi incelemesi yapılması halinde menfi tespit ve diğer iddialardaki haklılığın ortaya çıkacağını, açıklanan nedenlerle; .... Asliye Tic. Mahkemesi'nin 2021/863 esas ve 2023/243 sayılı kararının istinafı gibi kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesi bu mümkün olmadığı takdirde yeniden hüküm verilmek üzere dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine; karar verilmesi talep etmiştir. DELİLLER : .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/06/2023 tarih, 2021/863 Esas ve 2023/243 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, hukuki niteliği itibarıyla menfi tespit talebine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olup karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi HMK 355. Madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır. Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, tüm dosya kapsamından; karar gerekçe içeriği bir bütün olarak değerlendirildiğinde mahkemece delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, davacı kooperatifin .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/43 Esas sayılı dosyası ile protokolün ve ... İcra Müdürlüğünün 2020/784 ve 2020/1015 sayılı dosyaları ile takibe konulan bonolar için menfi tespit isteminde bulunduğu, anılan bu davadan davacı tarafından feragat edildiği, kararın kesinleştiği, bu durumda aynı iddiaların yeniden dava konusu yapılmasının mümkün olmadığı, ... İcra Müdürlüğünün 2016/10366 sayılı dosyası takip dosyası ile iş bu menfi tespit davasına konu takip dosyalarında takip dayanağının ve takip miktarlarının farklı olduğu bu sebepe mükerrer takip iddiasının yerinde olmadığı, 10.06.2020 tarihli uzlaşma tutanağı ile ... İcra Müdürlüğünün 2020/691, 2020/784 ve 2020/1015 sayılı takip dosyalarındaki borçların kabul edildiği, uzlaşma tutanağının davacı kooperatif yönünden bağlayıcı olduğu, sonuç olarak ilk derece mahkemesince yazılı gerekçe ile verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere : 1)-6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE, 2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 462,15.TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA, 3)-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 4)-HMK. 333 maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE, 5)-İnceleme duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın dairemizce taraf vekillerine TEBLİĞİNE, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 7036 sayılı Kanun'un 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 16/07/2026 tarihinde oy birliğiyle ile karar verildi.

Başkan

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Katip

e-imzalıdır