Bölge Adliye Mahkemesi 2023/119 E. 2026/1711 K. – İtirazın İptali

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/119

KARAR NO: 2026/1711

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 26. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (Kapatılan) İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ: 13/09/2022

NUMARASI: 2020/188 Esas - 2022/570 Karar

DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı- Rücu)

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davacı ve davalı vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... Anonim Şirketi'nin müvekkili şirket nezdinde “...” numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, Türkiye’den İtalya’ya gönderilmek üzere yüklemesi yapılan 70 Kap (25.350 adet – 11.968,87 Kg) Oto Güneş Siperliği emtiasının ...nolu navlun faturası kapsamında ... nolu CMR senedine istinaden ... TL ... plakalı araç ile davalı taşıyıcının sorumluluğu altında yapılan taşıma işlemleri esnasında araca kaçak yolcunun girdiğini, seferin durdurulduğunu ve emtiaların hasarlandığının tespit edildiğini, davalının taşıyıcı emtialarını sağlam, eksiksiz ve hasarsız bir vaziyette temiz taşıma senedi ile teslim aldığını ancak sorumluluğu altında yapılan taşıma işlemleri sonucu emtiaların hasarlandığını, bu nedenle CMR'nin 17. ve devamındaki hükümler dikkate alındığında eksiksiz ve hasarsız olarak emtiaları teslim alan davalı taşıyıcının hasarlanan emtialara ilişkin zarardan sorumlu olacağının kabulünün gerekeceğini,, emtialarda meydana gelen hasara istinaden ...nolu ekspertiz raporu tanzim edildiğini, davalı taşıyıcının sorumluluğu altında yapılan taşıma işlemleri esnasında hasarlanan emtialarda 2.359,94 Euro'luk zarar tespit edildiğini, neticede söz konusu hasara ilişkin olarak gerekli tüm incelemelerin yapıldığını, müvekkili şirket tarafından teminat kapsamında bulunan hasar bedeli olarak dava dışı sigortalı firmaya 2.359,94 Euro hasar tazminatı ödemesi yapıldığını, yapılan hasar ödemesi ile müvekkili şirketin halefiyet (TTK m 1472 hükümleri) kapsamında işbu davada dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuen tahsiline ilişkin sigortalının haklarına halef olduğunun ispat edildiğini, dava konusu taşımaya ilişkin taşıma bedelinin davalı taşıyıcıya tam olarak ödendiğini ancak taşıma işinin davalı tarafından tam ve gereği gibi yerine getirilmediğini, taşıma işlemine konu emtialarda oluşan zayiat oranında, davalı taşıyıcıya ödenen taşıma bedelinden mahsup edilerek müvekkili şirkete ödeme yapılması gerektiğini, davalı borçlunun sigortacısı ... A.Ş. ile davadan önce dava konusu rücu talepleri ile ilgili görüşme yapıldığını, ... A.Ş. nezdinde ...nolu hasar dosyası açıldığını, ancak rücu taleplerinin reddedildiğini, bu nedenle davalı borçlunun ...'ya davayı ihbar etmesi halinde davanın ihbar edilmesi prosedürünün yargılamaya bir faydası olmayacağı kanaatinde olduklarından ve ... tarafından rücu talepleri reddedildiğinden davalının davanın ihbar edilmesi yönündeki olası taleplerine şimdiden muvafakat etmediklerini, borca ve ferilerine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edildiğini iddia ederek, davalı-borçlunun İstanbul.... İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazlarının iptaline ve takibin devamına, davalı-borçlunun takip konusu borcu takip dosyasında belirtilen (CMR madde 27 gereği) (Yıllık) %5 oranında işleyecek faizi ile birlikte ödemesine, davalı-borçlunun %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili savunmasında özetle; davacı tarafından açılan davanın, yasal süre içerisinde açılmadığını, bu nedenle zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davaya konu uyuşmazlığın uluslararası alanda yapılan taşıma işine ilişkin olduğu için davaya uygulanacak kural ve kaidelerin CMR kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, CMR Konvansiyonu 32/1 maddesi "... Taşımalardan doğan talep hakları 1 (bir) yılda zamanaşımına uğrar...” hükmüne havi olduğunu, CMR Konvansiyonuna tabi davaların 1 yıl içinde açılması gerektiğini, bu nedenle CMR Konvansiyonunda düzenlenen 1 yıllık zamanaşımı süresi geçmiş olduğunu bu nedenle davanın öncelikle zamanaşımından reddi gerektiğini, davacı tarafından 03.05.2019 tarihinde icra takibi başlatıldığını, söz konusu icra emrinin müvekkili şirkete 13.05.2019 tarihinde tebliğ edildiğini, süresi içerisinde borca itiraz edildiğini, itiraz süresi sonunun 20.05.2019 tarihi olduğunu, davacı tarafından 1 yıllık süre içerisinde itirazın iptalinin talep edilmediğini, davacı tarafından 24.06.2020 tarihinde dava açılmış olduğundan 1 yıllık yasal süre içerisinde itirazın iptalinin talep edilmemesi nedeni ile söz konusu alacağın zamanaşımına uğramadığını, gönderici firmanın .... A.Ş. olduğunu, davacı tarafından, .... A.Ş.'nin kendi sigortalısı olduğunu ve sigorta poliçesi kapsamında ödeme yaptığı iddia edilmiş ise de dosyaya ne sigorta poliçesinin, ne ödeme belgesinin ne de sigortalısından almış olması gereken temliknamenin sunulmadığını, bu nedenle davacı yanın aşama itibariyle .... A.Ş. firmasına halef olduğunu dolayısı ile taraf sıfatı olduğunu ispatlayamadığını , davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddini talep ettiklerini, davacı veya sigortalısı tarafından müvekkiline süresi içinde herhangi bir hasar veya eksiklik ihbarı yapılmadığını, CMR konvansiyonun bu hükmünün emredici hüküm niteliğinde olduğunu, süresi içinde ihbar yapılmadığından, dava konusu talep ile ilgili müvekkiline rücunun söz konusu olmayacağını, taşımacının önlemesine olanak bulunmayan bir neden ile hasar meydana gelmiş ise taşımacının sorumluluğunun bulunmadığını , müvekkili şirketin tüm taşıma işlemlerinde olduğu gibi dava konusu taşıma işinde de gerekli tüm önlemleri aldığını ve gerekli özeni gösterdiğini , müvekkili şirketin aracına, taşıması yapılacak emtianın yüklemesinin gönderici tarafından yapıldığını akabinde gümrük işlemlerine tabi tutulan aracın gümrük idaresi tarafından mühürlenerek kapatıldığını, 31.05.2018 tarihinde Türkiye'den İtalya'ya gitmek üzere ... ... sahasına giren araçta karbonmonoksit cihazı ile yapılan kontrollerde, dorse içerisinde Iraklı 7 şahıs tespit edildiğini , yapılan incelemede gümrük mühürünün sağlam olduğunun ancak mührün takılı olduğunun, halatın kesilmiş olduğunun tespit edildiğini, müvekkiline ait şirket araçlarının takibinin özel anlaşmalı şirketlerce GPS üzerinden yapıldığını , davacı tarafın iddia ettiğinin aksine taşıma yapılan araçta kaçak yolcu tespit edilmesi olayında müvekkili şirketin herhangi bir kusur yahut sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili şirket gibi ulusal ve uluslararası taşıma yapan...şirketlerinin emtia taşıyan araçlarının, Avrupa'ya kaçak geçişlerde mülteciler tarafından hedef seçildiğini, mevcut şartlar böyleyken müvekkili şirketin almış olduğu önlemlerin bu tarz hadiselerin yaşanmasını engellemeyeceğini, somut olayda CMR'nin 17/2 hükmü uyarınca müvekkili şirket tarafından önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan birisinin gerçekleştiğini , bu nedenle de dava konusu olayda, müvekkilinin CMR hükümleri gereğince, olduğu iddia edilen hasardan sorumluluğu bulunmadığını, davacının sigortalısı .... A.Ş.'ye alıcı firma ...A.Ş.'nin mal bedelini tam ve eksiksiz olarak gönderip - göndermediğinin, bir başka deyişle iddia edilen hasar nispetinde indirim yapılıp yapılmadığının, davacının sigortalısı dava dışı .... A.Ş.'nin tüm ticari defter ve kayıtlarının incelenerek ortaya çıkarılması gerektiğini, ispat edememesi halinde bir zarar söz konusu olmadığından davacının sigortalısına ödediği tazminatın bir lütuf ödemesi olacağını ve davacının dava açma ehliyetinin olamayacağını, davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile talep edilen mal bedelinin fahiş olduğunu, mal bedelinin CMR konvansiyonu 23 ve alt maddeleri gereğince belirlenmesi gerektiğini, mal bedelinin CMR konvansiyonunun ilgili maddeleri gereğince malların çıkış yeri ticaret borsası ve piyasa fiyatlarının araştırılarak belirlenmesi ve gerçek zararın ortaya çıkması gerektiğini, bir an için müvekkili firmanın sorumlu olduğu düşünülse dahi CMR konvansiyonu 23/3. Maddeye göre, müvekkili firmanın ödeyeceği tazminatın kg başına 8.33 SDR - Özel Çekme hakkını geçmeyeceğini, davacı tarafından, emtiaların hasarlı olduğuna ilişkin belgenin ibraz edilmediğini, araçtaki tüm ürünlerin mi, yoksa bir kısım ürünlerin mi hasarlı olduğu hususunun da bilinmediğini , dava dilekçesinde hasarlı olduğu iddia edilen ürünlerin hangi ürünler olduğu, aynı şekilde hasarlı ürünlere ilişkin olarak KG bilgisi de bulunmadığını, davacı tarafından hasarlı olduğu iddia edilen ürünler yönünden, söz konusu ürünlerin sovtaj bedelinin hesap edilmediğini, zira hasarlı olduğu iddia edilen malların imha edilip edilmediğinin dahi bilinmediğini, bu nedenle de açılan davanın reddi gerektiğini , davanın ... Şirketine ihbar edilmesi gerektiğini , dava konusu alacağın likit olmayıp yargılamayı gerektiğinden davacı yanın talep etmiş olduğu icra inkar tazminatının reddi gerektiğini, davacı tarafın müvekkili aleyhinde haksız ve kötü niyetli olarak icra takibi başlattığından davacı aleyhine asıl alacağın % 20 oranından az olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... davanın CMR hükümlerine tabi taşıma nedeni ile ödenen tazminatın rücuen tahsili istemine ilişkin olduğu, CMR'nin 32/1. Maddesine göre bu sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerektiği, CMR mevzuatının 32/1-a maddesinin zamanaşımının kısmi kayıp, hasar ve gecikmelerde teslim tarihinden itibaren başlayacağı düzenlemesini içerdiği, somut olayda teslim tarihinin 06/06/2018 olduğu, davacının 03/05/2019 tarihinde sigortalıya ödeme yaptıktan sonra süresi içinde icra takibine geçtiği, icra takibinin zamanaşımı süresini kestiği, 24/06/2020 tarihinde açılan davanın -zamanaşımı süresinin dolmamış olması nedeni ile- süresinde olduğu, ihracat faturasına göre bedeli 90.580,32 Euro olan dava konusu 70 kaba istiflenmiş 25.350 adet oto güneş siperliği türü ürünün Türkiye/...'dan, ...'ya ... ... plakalı araçla, göndereni .... AŞ. ve alıcısı da ... AŞ. Olan CMR'ye kayden taşınması işinin davalı taşıyıcı tarafından üstlenildiği, 30.05.2018'de düzenlenen CMR eşliğinde taşınan dava konusu ürünlerin gümrük işlemlerinin ...'da tamamlanmasının ardından ...TL ... plakalı aracın kurşun mühürleri sağlam bir vaziyette ...Limanı üzerinden İtalya'ya giriş yapmak üzere İstanbul/... Limanına intikal ettiği, yapılan ... kontrolünde araçta kaçak mültecilerin bulunduğunun tespit edildiği, mülteciler indirildikten ve araç brandasında gerekli tadilat yapıldıktan sonra aracın Ro-Ro ile 05.06.2018'de ...Limanı'na varış yapacağının ve ... Gümrüğü'ne doğru yola devam edeceğinin davalı taşıyıcı tarafından davacının sigortalısına bildirildiği, araçların 06.06.2018'de ...'ya ulaştığında, dava konusu yükün araç içerisinde hasara uğradığının görülmesi nedeniyle CMR üzerine “tüm paletlerde hasar olup olmadığını kontrol etme haklarının saklı tutulduğuna” dair konan meşruhatla taşınan emtianın alıcısı emrine çekinceli olarak teslim edildiği, 06.07.2018 tarihinde davacının sigortalısı tarafından davalı taşıyıcıya ve diğer ilgililere sigorta bedeli alındıktan sonra hasarlı ürünlerin İtalya'daki depoda görülebileceğini e-mail ile yazılı olarak bildirdiği, davacı sigorta şirketinin hasar tespiti için görevlendirdiği .... Şti.'nin 09.01.2019 tarihli Nakliyat Hasari Kesin Ekspertiz Raporunda hasarın, ibraz edilen tutanaklara, fotoğraflara, sigortalı ve nakliyeci ilgililerinin yazılı beyanlarına göre ...'dan İtalya'ya sevkiyatı gerçekleştiren araca giren mülteciler tarafından ezilmesi şeklinde taşıyıcının sorumluluğunda meydana geldiğine dair görüş ve kanaat belirtilmek suretiyle nakliyat sigortasının teminatından zarar gören toplam 192 adet ürün için telafi edilmesi gereken toplam hasar bedelinin 2.359,94 Euro olarak belirlendiği, davalı taşıyıcının, taşınan ürünlerin ...'dan İtalya'ya sevkiyatı gerçekleştiren araca giren mülteciler tarafından ezilmesi nedeniyle CMR'nin 17.maddesi uyarınca sorumluluğu bulunduğu , davalının CMR nin 17/2 maddesinde yazılı sorumluluktan kurtulacak unsurları kanıtlayamadığı, dava konusu ürünlerin sevk aracına yüklenip, gümrük işlemleri tamamlandıktan ve yükün tüm sorumluluğu davalı taşıyıcıya geçtikten sonra gümrüklü yükü taşıyan araca giren mültecilerin olduğunu araç sürücüsünün fark edememesinin CMR md.17/2 madde kapsamında taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan bir durum olarak kabul edilebilemeyeceği, CMR Konvansiyonu'nun 23/1. Maddesine göre davalı taşıyıcıyının yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı eşyanın taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre tazminat ödemekle sorumlu olduğu, tazminat miktarının taşınan yükün tamamının ağırlığına göre değil, hasar dolayısıyla “arar gören, eksilen ya da zayi olan malın brüt ağırlığının kilogramı başına 8.33 hesap birimini (SDR'yi) aşamayacağı, 253/7-2. Maddesinde de üst sınırın belirlenmesinde kullanılacak olan SDR kurunun, taraflar aksini sözleşme ile kararlaştırmamış ise Mahkemenin karar verdiği tarihteki SDR kuru olması icap ettiğinin hükme bağlandığı, buna göre talep edilen tazminat tutarının CMR'nin 23/2. Maddesine göre sorumluluk üst sınırı içinde kaldığı, yapılan hesaplamada davacının, eksper masrafı haricinde kalan 914,94 Euro'luk (karar tarihi itibariyle bu miktarın karşılığının 755,13 SDR'yi aşmadığı ) tazminatı davalıdan talep edebileceği, dolaylı zararlardan taşıyıcının sorumlu tutulabileceğine ilişkin bir düzenlemeye CMR Konvansiyonu'nda yer verilmediği, bu nedenle dava halefiyete dayalı olarak açılmış olduğundan davacı sigorta şirketinin, eksper masrafı olan 1.440 Euro bedeli davalı taşıyıcıdan talep etmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulü ile İstanbul.... İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı takip dosyasına davalı takip borçlusunun yapmış olduğu itirazın asıl alacak 919,94 Euro yönünden iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, CMR 27. Madde uyarınca yabancı para cinsinden alacağın tahsili için açılan takipte takip konusu alacağa %5 oranında gecikme faizi istenebileceği dikkate alınarak kabul edilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren CMR 27. Md. Uyarınca yıllık %5 faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının alacağı yargılama ile belirlendiğinden asıl alacağın likit olmadığı kanaatine varılarak..." gerekçesiyle, davanın kısmen kabul kısmen reddine, İstanbul.... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı takip dosyasına davalı takip borçlusunun yapmış olduğu itirazın asıl alacak 919,94 Euro yönünden iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, kabul edilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren CMR 27. Md. Uyarınca yıllık %5 faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, asıl alacak yargılama gerektirdiğinden davalı aleyhine icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı ve davalı vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yargılama aşamasında ek raporda bilirkişi tarafından tespit yapılmış ise de tespite iştirak etmelerinin mümkün olmadığını, taşıyıcının eşyayı kontrol zorunluluğunun bir borç değil mükellefiyet olduğunu, CMR 8ve 9.madde gereğince taşıyıcının yüke, istife, ambalaja veya benzeri bir hususa ilişkin bir çekincesi var ise bunun yazılı olarak taşıma senedi üzerine şerh düşmesi gerektiğini, taşıyıcının istife nezaret ile görevli ve sorumlu olduğu, CMR senedi üzerinde davalı taşıyıcının yüke, istife, ambalaja veya benzeri bir hususa ilişkin yazılı bir çekincesinin bulunmadığını, davalı taşıyıcının emtiaları temiz taşıma senedi ile teslim aldığını, ancak davalının eşyaları hasarlı teslim ettiğini, CMR 9.maddesi gereği davacı taşıyıcı firmanın yükü sağlam ve ambalajı iyi durumda aldığına karine teşkil ettiğini, eşyaya aynı şekilde teslim etmediğini, hasarlı şekilde teslim ettiğini CMR üzerindeki hasarlı teslime ilişkin şerh ile ispat edildiğini, davalı tarafın zararın tamamından sorumlu olacağını, olayda pervasız hareket neticesinde zararın meydana geldiğini kabulü gerektiğini, davalı taşıyıcının zararın tamamından sorumlu olduğunu iddia ederek, kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; zamanaşımı definin gerekçesiz ve haksız olarak reddedildiğini, reddin gerekçesiz olduğunu, CMR konvansiyonu 32.maddesi kapsamında davaların bir yıl içerisinde açılması gerektiğini, mahkeme kararının eksik inceleme ve araştırmaya dayandığını, dosyada herhangi bir imha tutanağı olmamasına rağmen 192 adet oto güneş siperliği ürünün tam hasarlı hale geldiğinin kabul edildiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber 132 adet oto güneş siperliğinin ağırlığının hesaplanması gerekmekte iken hasarlı ürünlerin ağırlığı tespit edilmeden toplam ürünler üzerinden orantılama yapmak suretiyle ürünlerin ağırlığının tespit edilerek sorumluluk tutarının belirlendiğini belirterek, kararın kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, sigorta hasar bedelinin davalı taşıyandan rücuen tahsili istemi ile başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı ve davalı vekili yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Taraflar arasında, davacı sigorta şirketi ile dava dışı sigortalı ... AŞ şirketi ile nakliyat emtia sigorta poliçesinin mevcudiyeti ve sigorta ödemesi hususunda herhangi bir uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlık, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılıp açılmadığı, davalı taşıyıcının zarardan tamamen sorumlu olup olmadığı, taşıyıcının edimlerini yerine getirip getirmediği, kararın usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Dosya kapsamından, dava dışı sigortalı şirket ile birlikte başkaca şirketlerinde mevcut olduğu şirketlerin davacı sigorta şirketi ile başlangıç tarihi 03.09.2017, bitiş tarihi 03.09.2018 olan nakliyat emtia blok abonman sigorta poliçesinin düzelenmiş olduğu, emtia cinsinin poliçe üzerinde otomotiv yan sanayi aksamı, sünger plastik malzeme, tekstil malzemeleri, sigortalının iştigali ile ilgili tüm muhteviyat olarak belirtildiği, özel şartların düzenlendiği, özel şartlar bölümünde ambalaj yetersizliği veya uygunsuzluğundan kaynaklanan ziya, hasar veya masrafların sigorta teminatı dışında olacağı, grup şirketlerine rücu edilemeyeceği vb hususlara yer verildiği, davalı taşıyıcı şirket tarafından CMR belgesinin düzenlendiği, söz konusu belgede dava dışı sigortalı, alıcının İtalya'daki mukim şirket olduğu, yükleme yerinin ... Türkiye, teslim yerinin İtalya olarak belirtildiği, uluslararası hamule senedinin üzerinde el yazılı olarak paketlerde hasar olup olmadığını kontrol etmek için rezerv hakkını kullanıyoruz şerhinin düşüldüğü, yükleme tarihinin 30.05.2018 olarak belirtildiği, 09.01.2019 tarihli ekspertiz raporunda; hasar tarihinin 31.05.2018 olduğu, ihbar tarihin 08.08.2018 olduğu, hasarın nakliyeci taşıyıcı sorumluluğunda meydana geldiği kanaatine varıldığı, söz konusu emtiaların ... sigortalı deposunda araçlarla İtalya'ya sevk edildiği, İtalya'da bulunan yurt dışı temsilcisi şirkete 30.05.2018 tarihli mal faturası karşılığı satışı yapılan 70 kap/25.350 adet oto güneş siperliklerinin ... Fabrikasından araçla İtalya'ya sevk edildiği, sevkiyat esnasında araç içine giren mülteciler tarafından emtiaya hasar verildiğinin tespit edildiği, ezilme, zedelenme, deformasyon oluştuğu, paletlerin bağımsız kalite kontrol kuruluşu tarafından tek tek elleçlenerek kontrollerinin yapıldığı, 132 adet siperliğin hasarlı olduğunun tespit edilerek sigorta şirketine bildirildiği, nakliyeci şirket tarafından sigortalı ilgilisine gönderilen 01.06.2018 tarihli mail yazısında; 34 TL ... plaka araca dün gece kaçak yolcu girdiği ve memurlar tarafından aracın sefere devamlılığının durdurulduğu, yasal olan tüm prosedürlerin başlatılmış olduğu, aracın brandasının eksik olan yerlerinin talimat yapılacağı, yarın ... Limanında gemiye bindirileceği, aracın 05.06.2018 günü ...Limanına varış yapacağı, tahliye işlemlerinden sonra devam edileceğinin sigortalıdan hasar ihbar tarihinden itibaren araca mülteci girmesine ilişkin tutanak ve evrakların talep edildiği, alıcı firma ve taşıyıcı firma tarafından müştereken imza altına alınan 06.06.2018 tarihli İngilizce tutanakta araçtan forklift ile emtianın tahliyesinin tamamlanmadığı, çok sayıda hasarlı paletin bulunduğu, yer açmak için hareket ettirilmiş olduğu, siperlik üzerinde ayak izleri olduğu, tüm paletlerin kontrol edileceği, araç üzerinde fotoğraflar incelendiğinde istifli olarak yüklenen emtianın kolilerinin üst kısımlarının ezilmiş, palet aralarında folyo parçaları, su şisesi vb görüldüğü, alıcı firma tarafından sigortalı ilgilisine sigortalı tarafından nakliyeci şirkete gönderilen 04.05.07.2018 tarihli mail yazışmalarından 06.06.2018 tarihinde tır ile gelen emtianın ayrımının yapıldığı, nakliye firmasına fatura edilmesi gereken tutarın 2.393,84 EURO olduğu, sigorta bedeli alındıktan sonra çöp edileceği, dışarıya verilemeyeceğinin beyan edildiği, hasarın nakliyeci sorumluluğunda meydana geldiğinin belirtildiği, davacı sigorta şirketi tarafından söz konusu hasar bedelinin sigortalı şirkete ödenmesi üzerine ödenen 2.359,94 EURO bedelin davalı taşıyıcıdan rücuen tahsili için İstanbul.... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasında 03.05.2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlu şirket tarafından takibe ve borca itiraz edildiği, davacının ise iş bu itirazın iptali davasını açmış olduğu anlaşılmıştır.

Tarafların delillerini ibraz etmesi ve ilgili delillerin celbi sonrasında bilirkişi incelemesi gerçekleştirilmiştir.

01.11.2021 tarihli bilirkişi raporunda; somut olayda dava konusu malın sevk aracına yüklenip, gümrük işlemleri tamamlandıktan ve saraç hamulesi yükün tüm sorumluluğu taşıyıcının uhdesine geçtikten” sonra, gümrüklü yükü taşıyan aracın ...'dan hareket edip İstanbul'da ... Limanına geldiğinde, aracın gümrük mühürlerini bozmadan, tentesini ya da mühürlerin bağlantı yerlerini zedeleyip araca giren mültecilerin olduğunu araç sürücüsünün fark edememesinin; CMR md.17/2 nazarından, “taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan bir durum olarak kabul edilebileceğini” söyleyebilmek, takdiri mahkeme'ye ait olması kaydıyla; teknik yönden mümkün görünmediği, CMR Konvansiyonu'nun 23/1. maddesi; taşıyıcıyı yükün “kısmen veya tamamen kaybından” dolayı “eşyanın taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine” göre tazminat ödemekle sorumlu tutmuş ve aynı maddenin 3. fıkrasında tazminat miktarının; taşınan yükün tamamının ağırlığına göre değil hasar dolayısıyla “zarar gören, eksilen ya da zayi olan” malın “brüt ağırlığının” kilogramı başına 8.33 hesap birimini (SDR'yi) aşamayacağı, 253/7-2. maddesinde de üst sınırın belirlenmesinde kullanılacak olan SDR kurunun, taraflar aksini sözleşme ile kararlaştırmamış ise mahkemenin karar verdiği tarihteki SDR kuru olması icap ettiğinin hükme bağlandığı, davalının düzenlediği CMR kapsamında uluslararası karayolu taşıma mesuliyetini üstlendiği toplam ağırlığı brüt 11.968,87 kg olan, 25.350 adet oto güneş siperliği türü ürün içinden tam hasarlı hale gelen 192 adedinin koli listesi olmadığından “brüt ağırlığı” belirlenememiş olmakla birlikte; “dava konusu aynı türdeki ürünün 25.350 adedinin toplam brüt ağırlığına kıyasen” tam hasarlı 192 adet oto güneş siperliği için taşıyıcının CMR Md. 23/3'de öngörülen mesuliyet üst sınırı (11.968,87kg. / 25.350 ad. x192 ad. x 8,33 SDR>) 755,13 SDR ve “755,13 SDR'nin karşılığı” da; “davanın kabulü halinde mahkemenin karar verdiği tarihte geçerli olan kurlara” göre belirlenmesi gerekmekte ise de; “sadece fikir vermesi amacıyla” işbu raporun düzenlendiği tarihte geçerli (TCMB Bülten No: 2021/201 deki 18DR-1,41298 USD) olan “SDR/USD” kuru ile (755,13 SDR x 1,41298 USDz) “1.066 98$; 1 Euro 1,1600 USD olan €/$. Paritesiyle 1.066,98 USD.'nin karşılığı da (1.066,98$ / 1,16€.-) 919,81 Euro olarak hesaplandığı, davalı vekilinin zamanaşımına yönelik savunmasını dayandırdığı CMR Konvansiyonu'nun 32.maddesi ise şu şekilde düzenlendiği, 32.maddede; 1.Bu Sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir. Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda, bu süre üç yıldır ve şu tarihlerde başlar: a)Teslimde kısmi kayıp, hasar veya gecikmelerde, teslim tarihinden itibaren, b) Tam kayıplarda, kararlaştırılan zaman limiti bitiminden 30 gün sonra, kararlaştırılmış zaman limiti yoksa yükün taşıyıcı tarafından teslim alınmasından sonraki 60'ıncı günde, c)Bütün diğer durumlarda, taşıma mukavelesinin akdedildiği tarihten sonraki üç aylık dönemin sonunda. limit döneminin işlemeye başladığı gün bu döneme dâhil edilmeyeceği, yazılı bir İstem, taşımacı bunu yazılı bildiri ile geri çevirip, ona ilişkin belgeleri de iade edinceye kadar zaman limitini erteleyeceği, talebin bir kısmı kabul edildiği takdirde zaman süresi anlaşmazlık konusu olan istek için tekrar devam etmeye başlayacağı, istemin alındığını, cevap verildiğini ve belgelerin gönderildiğini kanıtlamak, bu durumlara güvenen tarafa ait olduğu, aynı gayeyle yapılan başka istemler için zaman süresi ertelenemez olduğu, yukarıdaki 2'nci paragraf hükümlerine bağlı olarak, zaman limitinin uzatılması, davaya bakan mahkemenin kararlarına göre düzenleneceği, bu karar aynı zamanda yeniden dava açma haklarını da düzenleneceği, zaman aşımı ile düşen dava açma hakkı, karşıt istek veya vereceğini alacağına sayışma yoluyla kullanılmaz olduğu, izlendiği üzere CMR'nin 32. Maddesinde; taşıyıcı aleyhine “dava açılması” için zamanaşımının başlangıç tarihi yönünden, 3 ayrı duruma göre 3 ayrı başlangıç anı öngörülmüş; “takdiri her halükarda mahkeme'ye ait olmak üzere”, bu maddede uluslararası karayolu taşımalarında zamanaşımının; kısmi kayıp, hasar veya gecikme durumunda, “yükün mevcut hali ile alıcısı emrine teslim edildiği tarihten” (somut olayda 06.06.2018'den) itibaren (md.32/1-a), tam kayıp durumunda taraflarca teslim için kararlaştırılan sürenin dolmasından 30 gün sonrasına denk gelen tarihte, teslim için herhangi bir süre belirlenmemişse “yükün nakliyeci tarafından taşınmak üzere teslim alınmasından itibaren” 60 gün sonra (md.32/1-b), diğer tüm durumlarda, taşıma sözleşmesinin yapıldığı tarihten 3 ay sonra (md.32/1-c) işlemeye başlayacağı belirtilmiştir.

Davacı vekili bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçesinde; davalının zamanaşımı itirazlarının reddi gerektiğini, CMR taşıma senedi üzerinde davalı taşıyıcının yüke, istifleme, ambalajlama veya başka bir hususa ilişkin yazılı bir çekincesinin bulunmadığı, taşıyıcının emtiaları temiz taşıma senedi ile teslim aldığı ancak hasarlı olarak teslim ettiği, CMR 9.maddesi gereği taşıyıcı firmanın yükü sağlam ve ambalajı iyi durumda aldığına karine teşkil ettiği, ziya ve hasara neden olayın doğumunda kusurlu olmadığını kanıtlaması gerektiğini belirterek, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece ek bilirkişi alınmıştır.

10.03.2022 tarihli ek bilirkişi raporunda; Türkiye - İtalya arasında icra edilen karayolu taşıma işi nihayetinde alıcısı emrine çekinceli CMR'ye kayden teslim edilebilen yük üzerinde oluşan hasarın telafisi için davacının sigortalısına (03.09.2017'de düzenlediği, rizikonun vuku bulduğu tarihte geçerli olan, ... sayılı ve 03.09.2017 - 03.09.2018 vadeli Nakliyat Emtia Blok Abonman Sigorta Sözleşmesi teminatından 26.02.2019'da valör kazanacak şekilde ...Bankası aracılığıyla ödediği ve davanın dayandığı icra takibine konu ettiği tazminat alacağının 914,94 Euro'luk kısmını davalı taşıyıcıdan “rücuen” talep edebileceği, talebin haklılığına hükmedilmesi ve tahsilini teminen başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemi ile ikame edilmiş olan işbu davanın kabul edilmesi halinde davacının (karar tarihi itibariyle karşılığının 755,13 SDR'yi aşıp aşmadığının irdelenmesi mahkeme'nin takdirlerine tabi olan 914,94 Euro'luk) alacağına, miktarı infaz aşamasında belirlenmek üzere, davanın dayandığı takip tarihinden itibaren CMR Md.27'ye göre yıllık %5 oranında maktu döviz faizi de yürütülebileceği sonuç ve kanaatine varıldığını; kök rapora vaki itirazlar içerisinde değişikliğe gidilmesini gerekli kılacak denetime elverişli herhangi bir bilgi ya da belgenin bulunmadığı belirtilmiştir.

Davacı vekili ek rapora itirazda bulunarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili ek rapora karşı beyan ve itiraz dilekçesinde; davanın bir yılık yasal süre içerisinde açılmadığını, davacının dava ehliyetinin bulunmadığını, ticari defter ve kayıtlar üzerinde inceleme yapılmadığını beyan etmiştir. Mahkemece, bilirkişi rapor ve ek raporuna göre davanın kısmen kabulüne dair hüküm tesis edilmiştir. Dava konusu emtianın Türkiye'den İtalya'ya taşındığı, bu nedenle somut olayda CMR Sözleşmenin hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

CMR'nin 32/1. maddesinde, sözleşme kapsamındaki taşımalardan kaynaklanan davalar bakımından zamanaşımı süresi bir yıl olarak kabul edilmiş olup bu süre teslim tarihinden itibaren işlemeye başlar. Somut olayda, emtianın hasarlı olarak 06.06.2018 tarihinde mal eksikliği tespit tutanağı ile bu tarihte alıcısına teslim edildiği sabittir. Davacı teslim tarihinden itibaren işleyen bir yıllık yasal süre içerisinde 03.05.2019 tarihinde takip başlatmıştır. Bu nedenle davalı vekilinin zamanaşımına yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

CMR'nin 17/1. maddesine göre, taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen ve tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.

Somut olayda, taşıma konusu emtianın sevk aracına yüklendiği, gümrük işlemleri tamamlandıktan ve araç hamulesi yükü tüm sorumluluğunda taşıyıcının uhdesine geçtikten sonra gümrüklü yükü taşıyan aracın ...'dan hareket edip İstanbul'da ... Limanına geldiğinde, aracın gümrük mühürlerini bozmadan, tentesinin ya da mühürlerin bağlantı yerlerini zedeleyip araca giren mültecileri araç sürücüsünü fark edememesinin CMR 17/2.maddesi gereğince taşımacının önlemesine olanak bulunmayan bir durum olarak kabul edileceğine dair bilirkişi raporu isabetli görüldüğünden davacı vekilinin aksine iddia ve istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Mahkemece, bilirkişi raporu kapsamında sınırlı sorumluluk ilkeleri gereğince zamanaşımı süresi içerisinde açılan dava yönünden kısmen kabul kararında usul ve yasaya aykırılık olmadığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının reddi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı ve davalı vekillerinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurularının esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine,

2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 651,30 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

3-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 5.347,65 TL istinaf karar harcanın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

4-Taraflarca yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

6-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;

HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 08.10.2026