Bölge Adliye Mahkemesi 2022/719 E. 2026/1082 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

45. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2022/719

KARAR NO : 2026/1082

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 04/11/2021

NUMARASI : 2020/46 Esas 2021/866 Karar

DAVANIN KONUSU: Ticari Şirket (Ortaklıktan Çıkma Veya Çıkarılmaya İlişkin)

KARAR TARİHİ: 09/09/2026

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA :

Davacılar vekili dava dilekçesi ile; davacıların , davalı kooperatifte ortaklık haklarının bulunduğunu, davalı kooperatif, 03.10.2019 tarihinde 42 sayılı, yönetim kurulu kararı ile müvekkillerinin ortaklık haklarını haksız ve hukuka aykırı bir şekilde sonlandırıldığını, davalı kooperatif almış olduğu bu kararı Kadıköy 27. Noterliği'nin 17 Ekim 2019 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacılara ilettiğini, davalının her ne kadar ortaklıktan çıkarılma sebebini kooperatif ana sözleşmesinin 10. Maddesine dayandırmış ise de; bu maddenin eski metninde ... sitesinde konut sahibi olmak koşulu olmadığını, bu koşul her ne kadar davalı tarafından değiştirildiği ileri sürülmekte ise de değişiklik yönünde alınmış bir genel kurul kararının olmadığını, 29.12.1993 tarih ve ... sayı ... sayfa nolu ticaret sicil gazetesi incelendiğinde alınmış bu kararın müvekkillerinin yokluğunda yeterli çoğunluk sağlanmadan alındığını, bu karar sözleşmenin esasına yönelik bir karar olup, bu kararın alınma usul ve karar nisabına uygun olmadığını, Kooperatif Ana Sözleşmesinin 33. Maddesine göre toplantı nisabı şahsen ve temsilen en az üye sayısının 1/4 olduğunu, bu maddenin 2. Fıkrası ana sözleşmede değişiklik yapılması ile ilgili kararların ortakların 2/3 çoğunluğu ile sağlanabildiğini, hem toplantı nisabı hem de karar nisabı kanunun ve ana sözleşmenin belirlediği kriterleri sağlamadığını, kooperatifinin artık bir amacının kalmadığını, tasfiye edilmesi gerektiğini, 03.10.2019 gün ve 42 sayılı yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılması kararının iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP :

Davalı kooperatif vekili cevap dilekçesi ile; 2702 üyelik numarası ile Kooperatif ortağı merhum ...'a veraseten Kooperatifin ortakları olan davacıların, ... Sitesindeki taşınmazlarını sattığı ve böylece ana sözleşmenin ... ortaklık için şart koştuğu “... sitesinde konut maliki olmak” koşulunu yitirdiklerini, kooperatif yönetim kurulu 03.10.2019 tarih ve 42 sayılı yönetim kurulu kararı ile davacının ortaklıktan çıkartılmasına karar verildiğini, bu kararın, Kadıköy 27.Noterliğinden keşide edilen ihbarname (25.10.2019- ...) ile davacılara bildirildiğini, Kooperatifler Kanunun 53/1.maddesi kooperatif genel kurul kararları aleyhine bozma davası açma süresinin “toplantıyı kovalıyan günden başlamak üzere bir ay içinde” olarak belirlendiğini, davacı bu yöndeki iddiasını bir aylık hak düşürücü süre içerisinde dava konusu yapılmamış olduğundan, bu aşamada dava konusu yapılmasına yasal olanak olmadığını, dava tasfiye istemine ilişkin bir dava olmadığından, tasfiye koşullarının oluşup oluşmadığı yönünde tahkikat yapılamayacağını ve karar verilemeyeceğini, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, " ...Davacıların, davalı kooperatifte 19-1 no'lu dairenin malikleri iken 17.09.2014 tarihli satış işlemiyle taşınmazı devrettikleri, davalı kooperatifin 18.05.2019 tarihli yaptığı genel kurulda Kooperatif ana sözleşmesinin 10. Maddesine aykırılıktan dolayı ... sitesinde konut sahibi olmadıklarından dolayı davacıların ortaklıktan çıkmasına karar verildiği, 3.10.2019 tarih ve 42 sayılı yönetim kurulu kararı ile bu çıkarma kararının üyeye tebliğine karar verildiği ve Kadıköy 27.Noterliğinin 25/10/2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacılara tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.

Davacıların ortaklıktan çıkarılma kararı, gerek 18.05.2019 tarihli genel kurulda gerekse 03.10.2019 tarihli yönetim kurulu kararında belirtildiği üzere Kooperatif ana sözleşmesinin 10. Maddesine aykırılık hususuna dayanmaktadır. Sözleşmenin 10. Maddesi 20.06.1993 tarihinde yapılan genel kurulda ana sözleşmenin değiştirilmesine karar verilmesi neticesinde değişikliğe uğramış ve 10. Maddeye "... sitesinde konut sahibi olmak" fıkrası ilave edilmiştir. Genel kurula 35 asil 2 vekil üye olmak üzere toplam 37 üye katılmış ana sözleşme değişikliği kararı oy çoğunluğu ile karar altına alınmıştır. Oysa ki Kooperatif Kanunu 51/VI Md. Ve Kooperatif ana sözleşmesinin 33 Madde'de ana sözleşme değişikliklerinin ortaklık cetvelinde imzası bulunanların 2/3 çoğunluğu ile karar altına alınması gerektiği açık ve net olarak belirlenmiştir. Yapılan ana sözleşme değişikliği kanuna ve emredici hukuk kurallarına aykırı olup karar nisabı sağlanmadan alınan değişiklik kararı hukuken yok hükmündedir. Ayrıca değişiklik kararı davacı ortaklara tebliğ edilmesi gerekirken bu usule de uyulmamıştır. Yok hükmünde olan ana sözleşme değişikliğine dayanılarak davacıların ortaklıktan çıkarılması mümkün olmadığı" gerekçesiyle davanın kabulü ile Davalı .... Yönetim kurulunun 03/10/2019 tarih ve 42 sayılı yönetim kurulu kararının iptaline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki açıklamalarını tekrar ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava ; kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin alınan yönetim kurulu kararının iptali ile çıkarma kararına dayanak yapılan ana sözleşmenin değişikliğine dair alınan genel kurul kararının yok hükmünde olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Somut olayda; davacıların murisi ...'ın 2702 üyelik numarası ile davalı kooperatif üyesi olduğu, davalı kooperatifin 18.05.2019 tarihli genel kurulunda, gayrimenkullerini satan ortakların kooperatif ortaklığından çıkarılmasına karar verildiği, kooperatif ana sözleşmenin 10 maddesinde düzenlenen " ... Sitesinde Konut Maliki Olmak" şartının kaybedilmiş olması nedeniyle kooperatif yönetim kurulunun 03/10/2019 tarih 42 sayılı kararı ile davacıların kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına karar verildiği, çıkarılma kararı davacılara 30/10/2019 tarihinde tebliğ edildiği, üç aylık hak düşürücü süre içerisinde huzurdaki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Kooperatifler Kanunu 42 maddesi, davalı kooperatif ana sözleşmesinin 23. Maddesinde; ana sözleşmede yapılacak değişikliklerin kooperatif genel kurulunun devir ve terk edilemez yetkileri arasında sayılmıştır.

Tüzük değişikliğini ilişkin Kooperatifler Kanunun 51 maddesinde; ana sözleşmenin değiştirilmesi kararlarında fiilen kullanılan oyların 2/3'ü çoğunluğu gerekli olduğu, ana sözleşmenin 33. Maddesinde yasaya paralel olarak ana sözleşmede değişiklik yapılması ile ilgili kararın ortaklar cetvelinde imzası bulunanların 2/3 çoğunluğu ile verileceği kararlaştırılmış olup söz konusu düzenlemenin emredici düzenleme olduğu görülmüştür.

Davacılar murisinden kalan üyelikten çıkarılma nedeni ana sözleşmeye sonradan eklenen 10. Maddesinde düzenlenen " ... Sitesinde Konut Maliki Olmak" şartının kaybedilmiş olması şartına dayandırılmıştır. Dosyaya ibraz edilen 29.12.1993 tarih ve ... sayı ... sayfa nolu ticaret sicil gazetesi incelendiğinde Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinin 01/10/1993 tarih ... sayılı nüshasında yayınlanan 05/06/1993 tarihli kooperatif genel kurul toplantı tutanağının 11 numaralı maddesi ile “ana sözleşmenin 10, 13 ve 14. Maddeler oy çoğunluğu ile değiştirildiği, Ana sözleşmenin “Ortaklık Koşulları başlıklı 10. Maddesine “... sitesinde konut sahibi olmak” fıkrası ilave edildiği anlaşılmıştır. Yukarıda ifade edildiği üzere ana sözleşme değişikliği yapılabilmesi için, Kooperatifler Kanunu 51. maddesi, ana sözleşmenin 33. maddesine göre, genel kurulda ortaklar cetvelinde imzası bulunanların 2/3 çoğunluğu ile kabul edilmesi gerekmektedir. Ancak ana sözleşmenin değişikliğine ilişkin alınan kararın genel kurula katılan üyelerin ne kadarın çoğunluğu ile alındığı, yasada emredici olarak düzenlenen 2/3 çoğunluğun sağlanıp sağlanmadığı hususu tespit edilememiştir.

Mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) hali işlemin, başta Kooperatif Kanunu, Ticaret Kanunu ile ilgili kanunların emredici hükümlerine aykırı olmasıdır. Genel kurul kararlarının yokluğu, bunda hukuki yararı bulunan herkes tarafından ve bir süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilir. Yok hükmünde olan genel kurul kararları şeklen meydana gelmemiş olması nedeniyle başlangıçtan itibaren hiçbir hüküm doğurmayacağından, bununla ilgili olarak açılan davalar bir tespit davası niteliğinde olacaktır. Bir genel kurul kararı şekil ve usul açısından geçerli olmakla birlikte, konusu bakımından TBK m. 27.maddesi uyarınca emredici hukuk kurallarına yahut ahlak ve adaba aykırı veya imkansız ise sonucu yine yokluktur. Kanunun; şekil, usul ve konusu bakımından amir hükümlerine karşı gelinmesi, kamu düzeni ve kamu yararının ihlali anlamına geleceğinden böyle bir kararın geçersiz olması, iptal davasının açılmasına bağlı olmayacaktır. Bu tür kararların tespiti herhangi bir süreye bağlı olmaksızın hukuki yararı olan herkes tarafından muhalefet şerhi aranmaksızın ileri sürülebilir. İptal edilebilirlik ise kanuna, esas mukaveleye ve afaki objektif iyi niyet kurallarına aykırılıktır. İptal edilebilir kararlar yönünden ise davanın 1 aylık hak düşürücü süre içerisinde açılması, red oyu kullanılması ve iptali talep edilen her bir madde bakımından muhalefet şerhinin sunulması gerekmektedir.

"Genel kurul kararlarının oluşması için yasanın öngördüğü koşulların hiçbirisi yoksa veya karar içeriği ve esasa ilişkin ögeleri yönünden kamu düzeni, yasanın koruyucu kurallarına veya ahlak ve adaba aykırı yada konusu imkansız ise mutlak butlanla batıldır ve yok hükmündedir. Bu tür kararlar baştan beri hükümsüzdür. Sonradan geçerli duruma getirilemez. Her ilgili süreye bağlı olmadan geçersizliğin tespiti isteyebilir... Batıl genel kurul kararları baştan itibaren hüküm doğurmazlar ve daha sonra sağlığa kavuşturulamazlar; mahkemece re'sen dikkate alınırlar; bir davada itiraz olarak ileri sürülebilecekleri gibi süreye bağlı olmaksızın bir tespit davasının konusunu da oluşturabilirler. Diğer yandan söz konusu kararlar işlem güvenliği yönünden bir önemli sakıncayı içerirler. Kooperatifin bir kararının, kararın alınmasından yıllar sonra bile butlanının ileri sürülebilmesi tehlikesi ve tehdidi, kooperatifin yönetiminde, pay sahiplerinde ve alacaklılarda büyük tedirginliğe neden olabilir. Yıllar sonra mahkemece butlanın tespiti, o kararın kurduğu birçok ilişkiyi çoğu kez geriye etkili olarak ortadan kaldırır. Bu sakıncası sebebiyle mahkemelerin, geçersizlik kararlarını sıkı değerlendirmeler sonucu vermeleri gerekir... Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkansız olan genel kurul kararları kesin olarak hükümsüzdür. Genel kurul kararlarının bir kısmının hükümsüz olması, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez, ancak kesin olarak hükümsüz kararlar olmaksızın diğer kararların alınmayacağı açıkça anlaşılırsa, kararların tamamı kesin olarak hükümsüz olur (TB m.27 kıyasen). Mutlak butlanla batıl olan genel kurul kararları kooperatif ortakları ve üçüncü kişiler açısından hiçbir hak ve borç doğurmaz. Genel kurulun bu tür kararlarının iptali, her zaman istenebilir, bir aylık hak düşürücü süreye tabi değildir. Ortakların mutlak butlanla sakat kararların iptalini isteyebilmesi için genel kurul toplantısında hazır bulunması, itirazını tutanağa yazdırması da gerekmez... Kooperatifler Kanunu'nun; toplantı nisabı sağlanmadan alınan kararları (KK m.45, 21, 22); temsile ilişkin hükümlere uyulmaksızın alınan kararları (KK m.49) ve karar nisabına uyulmaksızın alınmış kararlar (KK m.22, 51, 52, 84) emredici kanun hükümlerine aykırılık teşkil ettiğinden mutlak butlanla batıl kararlardır." (Kooperatifler Hukuku, Mahmut Coşkun, sayfa 741, 742, 743, 744).

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2015/4093 E. 2016/1678 K. sayılı ilamı yukarıda yer verilen hükümlerin emredici nitelikte olup, bu hükümlere aykırılık teşkil eden genel kurul kararlarının, yok hükmünde yani baştan beri hüküm ifade etmeyeceği açıklanmıştır. Bu itibarla çıkarma kararına dayanak yapılan ortaklık koşulu başlıklı ana sözleşmenin 10. Maddesine sonradan ilave edilen “... sitesinde konut sahibi olmak” şartına ilişkin değişikliğinin kanuna ve emredici hukuk kurallarına aykırı olup yok hükmünde olan ana sözleşme değişikliğine dayanılarak davacıların ortaklıktan çıkarılması mümkün olmadığından açılan davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan gerekçelerle; incelenen mahkeme kararının istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı yapılan inceleme itibariyle usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı tarafın istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b.1 gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1.Davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının hazineye gelir kaydına, alınması gerekli olan 732,00 TL istinaf harcından, davalı tarafından yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 651,30 TL harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-İstinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361/1 ve 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20/2 maddesi uyarınca HMK'nın ek 1.maddesindeki değişiklik dikkate alınarak kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.09/09/2026