Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/13 E. 2024/28 K.

T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2018/13 KARAR NO : 2024/28 BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ... DAVACI / KARŞI DAVALILAR : 1- ...-... 2- ... -... VEKİLİ : Av. ... - ... DAVALI / KARŞI DAVACI : 1- ... - ... VEKİLİ : AV. ... DAVALI 2- ... VEKİLİ : Av. ... -... DAVA : Alacak / Eser Sözleşmesine Dayalı DAVA TARİHİ : 05/01/2018 KARAR TARİHİ : 18/01/2024 KARAR Y.TARİHİ : 24/01/2024 Mahkememizde görülen "Alacak" davasının yapılan açık yargılaması sonucunda, aşağıdaki karar tesis edilmiştir. I-İDDİALAR 1. Davacılar/karşı davalılar vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkili firmalar ile davalı firma .... yetkilisi diğer davalı ... A.Ş arasında, müvekkillerine ait .... parsellerde kurulacak ... adlı 3 proje için, “farklı ebatlarda ... ... Sistem imalatı ve teslimi” konusunda, ... menşeili ... marka ... ve ... menşeili .... System imalatı ve kurulumu için, 08.09.2017 tarihinde sözleşme imzalandığını ve bu amaçla 14.09.2017 tarihinde 300.000,00 USD ödeme yapıldığını, sonrasında davalı firmaların, daha hızlı temin edileceği ve daha kaliteli olacağı gerekçesiyle, ... malı ... yerine, ... marka ... kullanılmasına dair teklifinin, “... marka ürünlerin, ...'de yürürlükte bulunan ... uygulaması kapsamında kalması koşuluyla" müvekkkili firmalarca kabul edilerek, taraflar arasında 27.09.2017 tarihinde 3 adet sözleşme daha imzalandığını, davalıların, sözleşmeye aykırı şekilde, kendilerine bedeli ödenmiş bulunan ... menşeili malzeme yerine, Türk menşeili ... System malzemesi kullandıklarını, yine güneş panellerinin, sözleşmeye aykırı şekilde, ... kapsamında olmayan ... üretimi yerine, ... malı olarak gönderilmesi neticesinde müvekkillerinin ... bedeli ödemek zorunda kaldığını, ayrıca davalıların eksik ve hatalı evrak tanzimi sonucu, malzemelerin yaklaşık 40 gün boyunca beklediğini ve müvekkillerinin gümrük masrafı ödemek zorunda kaldığını beyanla; müvekkillerinin ödemek zorunda kaldığı gümrük masraflarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 2. Davacı vekili 06/01/2023 tarihli dilekçesinde; sözleşmeye aykırı imalatlar nedeniyle dava konusu edilen 6.000,00 TL taleplerini 3.983.750,32 TL'ye, gümrükte bekleme nedeniyle dava konusu edilen 1.000,00 TL taleplerini 483.506,12 TL'ye, ve .... nedeniyle dava konusu edilen 3.000,00 TL taleplerini 1.095.275,12 TL'ye ıslah ederek dava değerini toplamda 5.552.531,56 TL olarak belirli hale getirmiştir. 3. Davacılar/karşı davalılar vekili cevaba cevap dilekçesinde; tarafların, öncelikle ... malı “... marka ....marka ...” imalatı ve kurulumu için sözleşme yaptıklarını, ... System imalatı için 14.09.2017 tarihinde 300.000,00 USD ödeme gerçekleştirildiğini, ancak davalıların, ödemeyi aldıktan sonra, zaman yönündeki haklı endişelerini kullanmak suretiyle davacı müvekkillerini zor durumda bırakarak, ... malı ... yerine, ... üretimi ... marka ... kullanılmasını teklif ettiklerini, davalıların bu önerisini, zor durumda bulunması sebebiyle davacı müvekkil şirketlerin, 23.09.2017 tarihli ihtirazi kayıtla, ... marka ürünlerin ...'de yürürlükte bulunan ... hükümleri kapsamı dışında kalması koşuluyla kabul ettiğini, davalı tarafından, sözleşmeye aykırı şekilde kullanılmış Türk menşeili sistemin, kalite ve dayanıklılık açısından, sözleşme ile kararlaştırılan ... menşeili sistemin çok gerisinde olduğu gibi Türk menşeili sistemin normal piyasa bedelinin müvekkilleri tarafından ... menşeili sistem için ödenmiş bedelin yaklaşık üçte biri olduğunu, ayrıca müvekkili şirket tarafından ayıplı mal konusunda, davalılara e.posta gönderildiğini, .... kanalıyla ihtarname keşide edildiğini, imalat ve uygulama konusundaki eksikliklerin, müvekkiller ve davalılar yetkililerince düzenlenmiş “Tespit Tutanağı" ve “Çalışma ve Faaliyet Raporu" ile yazılı kayda alındığını belirterek, asıl davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. II-SAVUNMALAR 4. Davalı/karşı davacı ... vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde; müvekkili firmanın, 27.09.2017 tarihli ve ..., ..., ... nolu sipariş emirlerindeki nitelik, kalite ve markadan oluşan malzemeyi tedarik ettiğini, montajını ve kurulumunu yine aynı evraktaki şartlarla eksiksiz olarak tamamladığını, davacıların/karşı davalıların iddiasının aksine, taraflar arasındaki ticari ilişkiye dair belge ve yazışmalarda veya sipariş emrinde, tedarik edilecek mal ve malzemelerin, ... malı olacağına dair herhangi bir anlaşma, hüküm veya mutabakat olmadığını, davacılar/karşı davalılar yetkilisi imzasını taşıyan nihai sipariş emirlerinde, “..." başlığı altında, 2. sayfalarda, montaj sisteminin“... montaj sistemi ..." montaj sisteminin dahil olduğunun, tedarik edilecek modülün “... üretimi ...” modül olduğunun açıkça belirtildiğini, davacıların iddiasının aksine, monte edilen modüllerin (parçaların) kalitesinin, ... malı modüllerin kalitesinden daha düşük olmadığını, Dava konusu modüllerin üretim yerinin ... olduğunun tüm taraflarca bilindiğini, taraflar arasındaki anlaşma, yazışmada ve sipariş emirlerinde, “... hükümlerine uygun malzeme ithal edilmesi" şeklinde bir mutabakat veya hüküm bulunmadığını, davacıların karşılaştıklarını iddia ettikleri vergi ödemelerine, kendi kusurlarıyla neden olduklarını, 22.09.2017 tarihli fotokopi belgenin, müvekkiline ulaştığına ilişkin herhangi bir veri veya belgenin bulunmadığını, davacıları / karşı davalıları bağlayan 27.09.2017 tarihli ve ..., ..., ... nolu sipariş emirlerindeki 3. sayfalarda “Ödeme (Payment)" başlığı altında bulunan “Tüm sevkiyatlar CİF olarak ... limanına gönderilecektir" hükmü gereğince, satışlarda, mallar gemiye yüklendikten sonra, navlun ve sigorta primi dışındaki masraflar ile diğer vuku bulabilecek her türlü risk ve sorumluluğun alıcıya geçtiğini, buna göre alıcı davacıların/karşı davalıların, gümrük belgelerini hazırlayıp vergileri ödemesi ve malları gideceği yere taşıması gerektiğini, bu nedenle ve 6102 sayılı TTK md. 152 ve devamı uyarınca, malların gümrükte beklemesi iddiasıyla davacıların, müvekkile şirketten herhangi bir talepte bulunamayacağını, davacıların / karşı davalıların, kendilerine müvekkile şirket tarafından satılmış malların menşei, nitelik ve miktarı ile ödeme tutarına dair bilgileri de içeren, dosyaya sunulmuş 21.09.2017 tarihli proforma fatura ile 21.11.2017 tarihli faturaya 8 gün içinde itiraz etmedikleri için, faturaların içeriğini de olduğu gibi kabul etmiş sayılacaklarını belirterek, asıl davanın reddine karar verilmesini, davacılar/karşı davalıların, davalı/karşı davacı müvekkilden aldıkları mal ve hizmet bedelinden, borçlu oldukları 39.880,00 USD'yi ödemediklerini, işini eksiksiz olarak bitirip zamanında teslim eden davalı/karşı davacı müvekkilin, 14.215,60 USD masraf yapmak zorunda kaldığını belirterek, 54.095,60 USD alacağın, faiziyle birlikte, davacı/karşı davalılardan alınarak, müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve karşı dava etmiştir. 5. Davalı ... En. Vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 04/04/2016 tarihinde ... firmasının ... temsilciliğini yapmak için anlaştığını, bu anlaşma çerçevesinde ... En. Harita. Ltd Şti firmalarına ait .... projelerinin ... ile üretimi ve patentinin kendisine ait olduğunu belirttiği ... marka montaj sistemi için ve montaj elemanlarının projelerde kulanımı için sözleşmeleri yaptığını, bu sözleşmelerin ... firmasının bilgisi dahilinde imzalandığını, bu anlaşmalarla ilgili olarak davacı firmanın ödemesi gereken tüm bedeli diğer davalının hesabına yatırdığını, ... firması ile anlaşma imzalandıktan ve gerekli ödeme alındıktan sonra ... marka paneli temin edemeyeceğini belirterek onun yerine ... üretimi olan ... marka güneş panelini temin ettiğini ve bu şekilde marka ve modelin değiştirildiğini, müvekkilinin davacıya bu durumu böyle ilettiğini ve davacının bu durumu ... marka ürünlerin ...'de yürürlükte bulunan ... uygulaması kapsamında kalması koşuluyla kabul ettiğini ve bu şartlarla 3 adet sözleşme imzalandığını, ... firmasının sözleşmeler imzalanıp, kendi şirket hesabına ödemenin tamamını aldıktan sonra üzerine düşen tüm hizmet ve yükümlülükleri ya hileli ve eksik şekilde yerine getirdiğini ya da hiç yerine getirmediğini, ... firmasının ... malı ... marka panel göndermesi gerekirken ... malı ... marka panel gönderdiğini, davacı firmanın ilk başta ... malı paneli istemediğini ancak 700.000 USD devlet teşvikini kaybetmemek için bu ürünleri kabul etmek zorunda kaldığını, fakat sonrasında bu ürünler için toplamda 1.100.000,00 TL ... bedei ödediğini, ... firmasının gönderdiği panellerde konşimento belgelerini yanlış düzenlediğini ve eksik bilgi verdiğini bu yüzden panellerin zamanında gümrükten çekilemediğini ve davacının yaklaşık 50.000 USD'ye yakın gümrük masrafı yaptığını, bu sebeplerden ötürü davacının diğer davalı yönünden haklı olduğunu, ... firmasının konusuna hakim ve ...'da yıllardır bu işi yaptığı güvencesini vererek referans olduğunu, müvekkilinin ... firmalarının işlerini sağlam ve ticaret ahlakına uygun yaptığı kanısı ile hareket ettiğini, müvekkili şirketin herhangi bir kusuru bulunmadığını beyan ederek müvekkili açısından davanın reddini talep etmiştir. III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR A. Taraflar Arasında Uyuşmazlık Bulunmayan Hususlar 6. Tarafların üzerinde anlaştıkları herhangi bir husus bulunmamaktadır. B. Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Konuları 7. Uyuşmazlık; asıl davada taraflar arasında kurulan güneş enerji şistemi kurulum montaj (eser) yüklenicinin yaptığı eksik ve ayıplı işlerde oluşan zararların tanzimi, karşı davada ödenmeyen yüklenici bakiye alacağının tahsili noktasında toplanmaktadır. IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER 8. Davacı ... Ltd. Şti ile davalı ... arasında akdedilen 27/09/2017 tarihli ve ..., ..., ... nolu sözleşmelerin incelenmesinde; diğer davalı ... En. A.Ş'nin "Yüklenicinin ...'deki Temsilcisi" sıfatıyla sözleşmede yer aldığı; ... nolu sözleşmenin ... ... 2 ... projesi için düzenlendiği, toplam 243.672,00 USD bedelli olduğu; ... nolu sözleşmenin ... ... 1 ... projesi için düzenlendiği, toplam 384.252,00 USD bedelli olduğu; ... nolu sözleşmenin ise .... ... projesi için düzenlendiği toplam 646.668,00 USD bedelli olduğu, 3 sözleşmenin toplam azami kurulum gücünün 2.244,00 kWp olduğu, sözleşmelerin tamamında "projelerin teçhizatı, ... montaj sistemleri tip .... (dikey olarak istiflenmiş 5 modül) ile yapılacaktır" kaydının bulunduğu, ve kullanılacak ürün tanımının ".... hücre" şeklinde yer aldığı, her 3 sözleşmenin ödeme bölümlerinde, modüllerin ödemesinin %30 hemen ön ödeme, %70 teslimattan 1 hafta önce; montaj sistemi ve montaj ödemesinin ise 1/3 sipariş teyidinde, 1/3 teslimattan hemen önce, 1/3 montaj malzemesinin komple tesliminden sonra yapılacağının yazıldığı, sözleşmede markası verilen panellerin üretim yerine ilişkin bir kayıt bulunmadığı, ancak davacı şirketler tarafından davalı şirketlere gönderilen 22/09/2017 tarihli mektupta özetle ... malı ürünlerin ... uygulaması kapsamında kalması ve davacı şirketler çok yüksek miktarda ek ödeme yükümlülüğü altına sokacak olması nedeniyle davalılarca temin edilerek gönderilecek ... marka ürünlerin ancak ... uygulaması kapsamı dışında kalması halinde kabul edileceği, aksi durumda ödemek zorunda kalınacak her türlü ek ödemenin davalılara rücu edileceğinin bildirildiği anlaşılmıştır. 9. Davalı ... şirketi tarafından davalılar ile imzalanmış sözleşmelere dayanak olarak düzenlenen faturaların incelenmesinde; faturaların toplam tutarının 1.319.472,00 TL olduğu, faturaların hiç birisinde kapsadığı ürünlerin ... üretimi veya ... üretimi oldukları konusunda kayıt bulunmadığı, sözleşme bedellerinin 1.274.592,00 USD olmasına karşın, faturaların toplam tutarlarının 1.319.472,00 USD olduğu, aradaki 44.880,00 USD farkın sistem kurulum fiyatındaki değişimden kaynaklı olduğu anlaşılmıştır. 10. Davacı ... En. Ltd. Şti vekilince davalı ...'ne keşide edilen .... Noterliği'nin 22/12/2017 tarih ve ... nolu ihtarnamesinin incelenmesinde; dava konusu sözleşmelerle kararlaştırılan ... malı ... ... Sistem imalatı ve teslimi için taraflarına 300.000 USD ödeme gönderildiği ancak, sözleşmeye aykırı davranılarak 3 kat daha düşük bir bedele ve kaliteye sahip olan ... üretimi malzeme kullanıldığı, ... kökenli malzeme kullanılması nedeniyle bir takım belgelerin temini edilmesinin hukuken mümkün olmaması nedeniyle taraflarınca gönderilen ödemenin en geç 3 gün içinde iadesinin talep edildiği, sözleşmeler uyarınca ... limanında yapılması gereken güneş panelleri tesliminin 11/11/2017 tarihinde limana indirilmesine rağmen eksik ve hatalı evrak düzenlenmesi nedeniyle gerçekleşemediği ve en geç 22/12/2017 tarihine kadar tesliminin sağlanması gerektiği, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği ve panellerin teslim alınmayacağı, uğranılan bütün zararlar ve mahrum kalınan 10 yıllık teşvik bedeli olan 700.000,00 USD'nin tahsili için yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiği, bu ihtarnameye cevap olarak iletilen e-posta bildiriminde ise, ihtarnamedeki her bir hususun tümüne gerçeği yansıtmadığı için itiraz edildiği görülmüştür. 11. Davalı ... Erk En. A.Ş tarafından düzenlenen çalışma ve faaliyet raporundaki 4 kişi tarafından imzalanmış 02/01/2018 tarihli tespit tutanağının sonuç bölümünde özetle; sahada kullanılan malzemelerin ithal olması gerekirken yerli olduğu, .... kaplama standartlarının belirlenenden daha düşük standartlarda malzemeler kullanıldığı, çakım ekibinin tecrübesizliği nedeniyle kazıklarda sapmalar, sehpalarda sapmalar ve diagonel kaymalar olduğu, sürekli eksik ve geç sevkiyatlar yapıldığı, taraflar arasında imzalanmış sözleşme yükümlülüklerinin tamamına aykırı davranış ve tespitler bulunduğunun kabul ve beyan edildiği görülmüştür. 12. Davacı ... İnş. Dan. Ltd. Şti'nin işveren sıfatıyla, davalılardan ... 'nin yüklenici sıfatıyla imzalamış oldukları 22/09/2017 tarihli Mektupta bahsi geçen sözleşmenin incelenmesinde; diğer davalı ... Enerji Teknolojilerİ A.Ş'ye; “Yüklenicinin ...'deki Temsilcisi” sıfatıyla yer verildiği, sözleşmenin; .... projesi için; 677,325 azami/kWp gücünde sistem kurulumu bedeli: (677,325 kW x 120 USD/kW) - 81.279,00 USD ve 2520 parça 275 Wp çok kristalli modül bedeli: (2520 x 275 Wp -— 693.000 Wp : 1000) - 693 kW x 438 USD/kW) — 303.534,00 USD olmak üzere toplam: 384.813,00 USD bedelli olduğu, sözleşmede “Projelerin teçhizatı, ... montaj sistemleri tip .... (dikey olarak istiflenmiş 5 modül) ile yapılacaktır.” kaydının bulunduğu, sözleşmede, GEŞ projesinde kullanılacak ürün tanımının; “....” olacağı, ödeme bölümünde modüllerin ödemesinin; % 30 hemen ön ödeme ve % 70 teslimattan 1 hafta önce, montaj sistemi ve montaj ödemesinin ise 1/3 sipariş teyidinde, 1/3 ilk teslimattan hemen önce, 1/3 montaj malzemesinin komple tesliminden sonra yapılacağının yazılmış olduğu, tüm teslimatların; ... Limanlarından (....) CIF yapılacağı anlaşılmıştır. Dosyanın incelenmesinde, bahsi geçen sözleşmenin iptal edilip edilmediği hususunda herhangi bir belgeye rastlanılmamış ancak, davacıların davalılara gönderdiği 22/09/2017 tarihli mektup ile .... Noterliğinin 22/12/2017 tarih ve ... nolu ihtarname içeriğinden; taraflar arasında 27/09/2017 tarihli ve ..., ..., ... nolu üç adet sözleşmenin düzenlenmesiyle, 08/09/2017 tarihli sözleşmenin dolaylı olarak hükümsüz kaldığı anlaşılmaktadır. 13. Mahkememizce, taraflar arasında kurulan sözleşme kapsamında yüklenicinin sözleşme yükümlülüklerine uygun olacak şekilde ifayı tam ve eksiksiz olarak yerine getirip getirmediği, sözleşmeye aykırılık oluşturacak ifa bulunup bulunmadığı, ayıp ihbarı veya eksik iş kapsamına taraflar arasında yazışma bulunup bulunmadığı, bu kapsamda asıl davada davacı tarafın talep edebileceği alacak veya tazminat bulunup bulunmadığı, karşı tarafta yüklenicinin ödenmeyen bakiye alacağı olup olmadığı ve diğer hususlarda Elektrik Elektronik Yüksek Mühendisi, İnşaat Mühendisi ve Nitelikli Hesaplamalar uzmanı tarafından alınan bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; Asıl Davada; dava konusu kapsamında, ... Enerji Ltd Şti ile ... firmasının imzaladıkları 27.09.2017 tarihli ve ..., ..., ... nolu sözleşmeler ile, azami kurulum güçleri toplam 2.244,00 kWp olan, sırasıyla .... adet Güneş Elektriği Sistemi (...) projelerinin, .... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde gerçekleştirilmesini ve karşılığında da toplam 1.274.592,00 ABD Doları bedel ödenmesini kararlaştırdıkları, 3 sözleşmenin her birisinde de, “projelerin teçhizatı, ... montaj sistemleri tip ... (dikey olarak istiflenmiş 5 modül) ile yapılacaktır” kaydının bulunduğu, ... firmasının, sözleşmelere uymadığı, kendisine ait ... üretimi teçhizat malzemelerini ...'ye ihraç etmediği ve dolayısıyla dava konusu projelerde kullanmadığı; 22.12.2017 tarihli e.posta mektubunda, projelerde kullanılan çelik elemanların ...'den tedarik edildiğini kabul ettiği, davacıların dayandığı mektubun yazıldığı 22.09.2017 tarihinden daha sonrası olan, 27.09.2017 tarihinde yeniden düzenlenerek imzalanmış olunan 3 adet sözleşmede, 08.09.2017 tarihli sözleşmelerdeki ... marka ... yerine, ... marka ... yazılmak, ve montaj sistemi ile kurulumu bedelini de 120 USD/kW yerine 130 USD/kW şeklinde artırmak suretiyle değişiklik yapılmış olunmasına rağmen, ... marka panellerin ... üretimi olması veya ... üretimi olmaması ya da ... uygulaması kapsamı dışında kalması yönünde, herhangi bir kayıt konulmamış olunması nedeniyle, 22.09.2017 tarihli mektupta ileri sürülmüş tek taraflı bildirimin hiçbir geçerliliğinin kalmadığı; karşı davaya ilişkin olarak; ... şirket defterinin, dava konusuna ilişkin hesabı özetini gösteren ve vergi danışmanınca onaylı, 19.04.2018 tarihli listeye göre, davacı/karşı davalı şirketler tarafından yapılmış ödemeler toplamının 1.279.592,00 USD olduğu; Bu toplam ödeme tutarı, 27.09.2017 tarihli ve .... nolu Sözleşmeler toplam tutarı ile karşılaştırıldığında (1.279.592,00-1.274.592,00-) 5.000,00 USD davacılar/karşı davalılar tarafından fazla ödeme yapılmış olunduğunun açığa çıktığı; faturalarda, sipariş teyidi olarak gösterilmiş 27.09.2017 tarihli .... nolu sözleşmelerin toplam bedeli 1.274.592,00 USD olmasına karşın, faturaların toplam tutarının 1.319.472,00 USD olduğu; aradaki (7.379.472-1.274.592<) 44.880,00 USD farkın, 3 sözleşmede de sistem kurulum fiyatı 130 USD/kW olmasına karşın, bu fiyatın, .... nolu faturalarda 150 USD/kW olarak hesaplanmasından doğduğu; sistem kurulum fiyatındaki 20 USD/kW'lik, toplamda ise (2244kWx20USD/kW-) 44.880,00 USD artış konusunda, taraflar arasında mutabakat olduğunu gösteren bir delilin, bakılan dava dosyasında bulunmadığı; bu duruma göre, davalı/karşı davacı vekilince, davacılar/karşı davalıların aldıkları mal ve hizmet bedelinden kaldığı iddia edilmiş 39.880,00 USD borcun, sözleşmelerde veya dava dosyasına kazandırılmış bir belgede dayanağının bulunmadığı; bu nedenle karşı davanın bu bölümünün dayanaktan yoksun olduğu, davalı ... tarafından, bakılan davanın açıldığı 05.01.2018 tarihinin yaklaşık 3,5 ay sonrasında, 19.04.2018 tarih ve ... no ile, davacılar/karşı davalılardan “... İnşaat Dan. Ltd. Şti" aleyhine düzenlenmiş faturada, toplam 14.215,60 USD alacak gösterildiği; ancak, dava konusu 3 adet sözleşmeye dayanmayan bu faturanın, yasal dayanağının ne olduğuna ilişkin herhangi bir kayıt ve delilin ya da tek yanlı iddiaları destekleyen herhangi bir ek belgenin, bakılan dava dosyasına kazandırılmadığı; bakılan 05.01.2018 tarihli asıl davaya verilmiş 01.03.2018 tarihli 1.cevap dilekçesi ile, bahsedilen 14.215,60 USD alacak iddiasını da içeren karşı dava da açılmış olunmasına karşın, bu iddiaya dayanak yapılan ... nolu faturanın, 49 gün sonrası olan 19.04.2018 tarihinde düzenlenmiş olunmasının da manidar görüldüğü; dolayısıyla söz konusu 14.215,60 USD alacak iddiasının yasal dayanağının olmadığı, davalı/karşı davacı firma tarafından, toplam (39.880,004 14.215,60-) 54.095,60 ABD Doları alacak iddiasıyla açılmış karşı davanın, geçerli dayanağının bulunmadığı bildirilmiştir. 14. Mahkememizce ... santrallerinde kullanılan panellerin, kazıkların ve bağlantı malzemelerinin menşei belirlenerek, niteliğine ilişkin değerlendirme yapılarak maliyetlerinin belirlenmesi, kazık derinlikleri ile mesafelerinin tespiti ile anılan hususlarda rapor düzenlenmesi bakımından .... Mahkemesi'ne talimat yazılarak rapor tanzim edilmiştir. Bilirkişi kurulu raporunun sonuç kısmında özetle; .... parsel numaralı taşınmazlar üzerinde tesis edilmiş olan; .... ... adlı üç adet .... yerine, Yerli üretim malı kullanılmış olduğu tespit edilmiş olup, aradaki fiyat farkı; 99.080,00 USD olarak, ... marka .... yerine; ... Malı ... marka ... kullanılmış olduğu tespit edilmiş olup, aradaki fiyat farkı; 112.814,85 USD olarak, hesaplandığı, ikisinin toplamı: (99.080,00 USD * 112.814,85 USD) - 211.894,85 USD olarak belirlendiği bildirilmiştir. 15. Mahkememizce talimat yolu ile alınmış olan bilirkişi raporları da değerlendirilmek suretiyle bilirkişi raporları ve ek raporlarına karşı taraf vekillerinin beyanları ve itirazlarını karşılayacak şekilde bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. Bilirkişi heyeti ek raporunun sonuç kısmında özetle; davalı-karşı davacının ... üretimi malzeme yerine ...'den tedarik ettiği malzemeyi kullanmak suretiyle sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle davacının tazminat talep edebileceği ...'den temin edilerek projelerde kullanılmış olan teçhizat malzemeleri, cins, marka, model, kalite, miktar ve fiyatlarının ne olduğunu gösteren, yerel mahkemeden alınmış tespit kararının ve ayrıca sözleşmelerde belirlenmiş ... üretimi malzemelerin fiyatlarını gösteren belgelerin dava dosyasına sunulmadığı, Sözleşmede kararlaştırılan ... üretimi malzeme yerine ...'den tedarik edilen malzeme kullanılması nedeniyle aradaki kalite farkı nedeniyle davacının talep edebileceği indirim/tazminat miktarına ilişkin olarak; davacı vekili itirazında söz konusu malzemelerin çakma makinesi, montaj ve işçilik için ... menşeeli firmadan 36.580,00 USD teklif alındığını (.... Tic. A.Ş'nin 36.580,00 USD teklif verdiğini) belirterek 300.000.USD- 36.580.USD — 263.420 USD zararı olduğu iddia ediyor olmakla ve itiraz ekine olan .... Tic. A.Ş'den aldığı çakma makinesi, montaj, işçilik toplamı 36.580,00.USD teklif metnini sunmuş olmakla birlikte, anılan belgelerdeki malzemelerin nitelik ve nicelik açısından tarafsız herhangi bir kurum ya da kuruluşa onaylatılmamış olması gerektiğinden, şu aşamada hesaplama yapmanın mümkün olmadığı, Davacı, karşı davalı .... Ltd. Şti.'nin gümrükte bekleyen paneller için gecikme bedeli olarak fazladan ödediği 22.473,00 USD'ni talep edebileceği, ancak bu noktada hatanın kimden kaynaklandığına dair kesin bir belge bulunmadığından hatalı belgeyi düzenleyenin sorumlu olacağı, bu noktada; sorumlunun tespiti açısından ; ... firmasından yanlış doldurulmuş belgelerin ve açıklamanın istenilmesi gerektiği, Davacı-karşı davalının ödemek zorunda kaldığını belirttiği ... bedeline ilişkin tazminat isteminin yerinde olmadığı davalı-karşı davacının sözleşmede belirtilen 1,5 m kazık derinliği ve 3,6 m kazık mesafesini aşan ve zeminden kaynaklanan bir maliyet artışı var ise maliyet artışını talep edebileceğinin düşünüldüğü bildirilmiştir. V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE 16. Asıl davada dava, taraflar arasında akdedilmiş olan güneş enerji sistemi kurulum montajını konu alan eser sözleşmesinde yüklenicinin yaptığı eksik ve ayıplı işlerde oluşan zararların tanzimi; karşı davada dava, ödenmeyen yüklenici bakiye alacağının tahsili istemine ilişkindir. 17. Davacılar ... İnş. Dan. Ltd. Şti. ve ... Enerji Har. İnş. Dan. Ltd. Şti. ile Davalı ... ve ... yetkilisi diğer davalı ... A.Ş. arasında, davacılara ait .... parsellerde kurulacak .... proje için önce 08.09.2017 tarihli "Sipariş Teyidi" başlıklı ve "Güneş Enerjisi Panel ve Montaj Sistemi" satım ve kurulumunu konu alan sözleşme akdedildiği, akabinde yine taraflar arasında 27.09.2017 tarihli aynı projeye ilişkin ancak bu defa güneş enerjisi panelinde farklılığa gidilerek sözleşme akdedildiği, bu anlamda davanın yanları arasındaki sözleşmenin hukuki niteliğinin “eser sözleşmesi” olduğu değerlendirilmiştir. 18. Taraflarca 27.09.2017 tarihli ve ..., ..., ... nolu sözleşmelerin toplam bedelinin 1.274.592,00.-ABD Doları olarak ve her üç sözleşmede de birim fiyat esasına göre bedel kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. 19. Bu kapsamda eldeki uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmesinden önce eser sözleşmesine ilişkin kısaca bir açıklama yapmakta yarar bulunmaktadır. 20. Öncelikle eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470). Eser sözleşmesinde yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde benzer alandaki işleri yüklenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır. 21. Yüklenici kararlaştırılan eseri aksine bir düzenleme yoksa kendisi veya kendi yönetimi altında başka bir kişiye yaptırabilir (TBK m. 473). Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan sürede işe başlamak ve bitirmek zorundadır. Ayıp, yasa ya da sözleşme hükümleri gereğince, bir eser veya malda bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Yüklenici, eserdeki açık ve gizli ayıplardan dolayı iş sahibine karşı sorumludur (TBK m. 474). Açık ayıp, eserin iş sahibine teslim anında kolaylıkla görülebilen ve fark edilebilen ayıplardır. Buna karşılık gizli ayıp, eserin tesliminden sonra ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıplardır. 22. İş sahibi, eseri teslim alır almaz işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmesi ve varsa ayıpları yükleniciye bildirmekle yükümlüdür (TBK m. 474). Eserdeki ayıp nedeniyle yüklenicinin sorumlu olduğu hallerde iş sahibi, seçimlik hak olarak; eser iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme, ve iş sahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı bulunmaktadır (TBK m. 475). 23. Yine eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder. Bunun dışında iş sahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır. Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorunda olup, bildirmemesi halinde eseri kabul etmiş sayılır (TBK m. 477). 24. Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara rağmen iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanmış bulunursa veya her hangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek bir nedenden dolayı meydana gelmiş olursa, iş sahibi eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz (TBK m.476) Buna göre ayıp iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanıyor ise iş sahibi eser ayıplı olmasına rağmen kanundan kaynaklanan, sözleşmeden dönme, bedelde indirim veya eserin ücretsiz onarılmasına ilişkin seçimlik haklarını kullanamaz ayrıca genel hükümlere göre tazminat da talep edemez (TBK m. 475). Ayrıca malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden iş sahibine karşı satıcı gibi sorumludur (TBK m. 472/1). 25. Asıl davada davacıların taleplerinin değerlendirilmesinde, sözleşmede kararlaştırılan güneş enerjisi paneli ve montaj sistemi yerine farklı üretim yeri ürünlerinin kullanılmış olması bakımından ayıplı ifa nedeniyle uğranılan zararlar ile yine yurt dışından ithal edilen güneş enerjisi panellerinin gümrükte davalı şirketin hatalı belge düzenlediği iddiasına dayalı uğranılan zararların tazmini talep edilmiştir. 26. Ancak asıl davada davacının taleplerinin değerlendirilmesinden önce, husumetin davalı ... Enerji Tek. A.Ş'ye düşüp düşmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. 27. Sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği sözleşme, kural olarak o sözleşmede taraf olanları bağlar. Sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda davanın tarafları da sözleşmenin taraflarıdır. Yargıtay içtihatlarında ve öğretide bu durum taraf sıfatı olarak adlandırılmaktadır. Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. 28. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. 29. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise, def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece re'sen nazara alınmasıdır. Mahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. 30. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir itiraz niteliğindedir. 31. Eldeki somut uyuşmazlıkta; davacılar ... İnş. Dan. Ltd. Şti ve ... İnş. Dan. Ltd. Şti. işveren sıfatıyla, davalılardan ... 'nin yüklenici sıfatıyla sözleşme akdettikleri, husumet yöneltilen ... Enerji Tek. A.Ş. ise sözleşmede tercümesinden de anlaşılacağı üzere yüklenicinin temsilcisi olarak yer aldığı anlaşılmaktadır. 32. Bu durumda davanın sözleşmenin akitleri olan Davacılar ile ... arasında görülmesi gerekmekte olduğundan husumetin davacılar tarafından ...'e yöneltilmesi gerekli ve yeterli iken, ...'nin ...'deki temsilcisi olan ... Enerji Tek. A.Ş'ye yöneltilmesi nedeni ile bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir (....). 33. Taraflar arasında yukarıda da belirtildiği gibi davacılara ait .... parsellerde kurulacak ... adlı güneş enerjisi paneli ve montaj sistemi olarak 3 proje yapımı hususunda öncelikle 08.09.2017 tarihli, akabinde ise 27.09.2017 tarihli sözleşme akdedilmiştir. 34. Davacı yanın ayıp iddiasını oluşturan husus ise taraflar arasında esasen 08.09.2017 tarihli sözleşmede ... olarak ... üretimi "..." markasının kararlaştırıldığını, ancak bunun yerine 27.09.2017 tarihli sözleşmede ... «...» üretimi "..." markasının kararlaştırıldığını ve ... uygulaması kapsamında kalması kaydıyla bunun kabul edildiğini, buna karşın davalı şirketin ... üretimi güneş panelinin kullanıldığını, bu nedenle 1.100.000,00.-TL ... bedeli ödemek zorunda kaldığını ileri sürerek, bu bedelin tazminini talep etmiştir. 35. Davacı/karşı davalı ... Ltd. Şti. ile davalı/karşı davacı ... arasında 08/09/2017 tarihinde imzalanmış sözleşmede, ... 1 ... projesinde “... ” marka ... kullanılacağı belirtilmiştir. 36. Davacı/karşı davalılar tarafından, davalı şirketlere hitaben yazılmış ve davalı ... Tek A.Ş.'ye 23.09.2017 tarihinde elden tebliğ edilmiş 22.09.2017 tarihli mektupta; taraflar arasında, ... menşeli ... marka ... satın alınması hususunda 08.09.2017 tarihli sözleşme imzalandığı; akabinde taraflarına daha hızlı temin edileceği ve daha kaliteli olduğu gerekçesiyle ... marka ve ... üretimi olduğu bildirilen ... kullanılmak istenildiği; ... malı ürünlerin ... uygulaması kapsamında kalması ve taraflarını çok yüksek miktarda ek ödeme yükümlülüğü altına sokacak olması nedenleriyle, davalılarca temin edilerek gönderilecek ... marka ürünlerin, ancak ... uygulaması kapsamı dışında kalması halinde kabul edileceği, aksi durumda ödemek zorunda kalınacak her türlü ek ödemenin, taraflarına rücu edileceği bildirilmiştir. 37. Ancak taraflar arasında 08.09.2017 tarihinden sonra imzalanan ve davaya konu edilen 27.09.2017 tarihli her 3 sözleşmede; kapsamlarındaki 3 adet ... projelerinde kullanılacak ürün tanımlarının yapıldığı, “Tedarik Kapsamı" başlıklı Sistem Kurulumu ve Modül bölümlerinde, malzemelerin, ... modüllerin (güneş panellerinin), ... üretimi olacaklarına veya ... üretimi olmayacaklarına ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığı görülmektedir. 27.09.2017 tarihli sözleşmeler ile 08.09.2017 tarihli sözleşmelerin hükmünün kalmadığının kabulü gerekmekte olup bu husus az yukarıda verilen ve davacılar tarafından keşide edilen ihtarnameden de anlaşılmaktadır. 38. Mektubun yazıldığı 22.09.2017 tarihinden daha sonra olmak üzere 27.09.2017 tarihinde yeniden düzenlenerek imzalanmış olunan 3 adet sözleşmede, 08.09.2017 tarihli sözleşmelerdeki ... marka ... yerine, ... marka ... yazılmak ve montaj sistemi ile kurulumu bedelini de 120 USD/kW yerine 130 USD/kW şeklinde artırmak suretiyle değişiklik yapılmış olunmasına rağmen, ... marka panellerin ... üretimi olması veya ... üretimi olmaması ya da ... uygulaması kapsamı dışında kalması yönünde herhangi bir kayıt konulmamış olduğu nazara alındığında tarafların güneş panellerinin üretim yeri hususunda davacının iddia ettiği yönde bir anlaşma yaptıklarına ilişkin her hangi bir delil de ortaya konulamamış olması nedeni ile davacıların ... bedeli ödemesi sonucu oluşan zarardan davalının sorumlu olduğunu ispat edemediği değerlendirilerek bu yöndeki istemin reddine karar verilmesi gerekmiştir. 39. Davacının diğer ayıp iddiası ise montaj sisteminin (... Sistem) de davacı tarafından üretilen «...» üretimi olacağını kararlaştırdıklarını ancak ...'de üretilen montaj sistemi kullanıldığını iddia ederek fazla bedel ödenmesi nedeni ile uğranılan zararın tazmini talep edilmiştir. Bu anlamda davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü ayıp iddiasının dayanağı kararlaştırılan montaj sisteminin .... üretimi olması gerekirken ... üretimi olmasına dayandırdığı, bu nedenle fazla bedel ödenmesi nedeni ile tazminat talep etmişlerdir. 40. Taraflar arasında akdedilen her üç sözleşmede de montaj sistemine yönelik olarak “projelerin teçhizatı, ... montaj sistemleri tip .... (dikey olarak istiflenmiş 5 modül) ile yapılacaktır” hükmünün bulunduğu anlaşılmaktadır. Davalı yüklenici şirketin hem davaya cevabında hem de davacının bu yöndeki iddiasını içerir ihtarnamesine vermiş olduğu cevabi ihtarnamesinde, montaj sisteminin üretim yerinin ... olacağını yönelik taraflar arasında her hangi bir kararlaştırma olmadığı savunulmuştur. Davacı yan tarafından dosyaya sunulan tüm deliller incelendiğinde taraflar arasındaki az yukarıda yer verilen sözleşme hükmü dışında montaj sistemlerinin üretim yerine yönelik her hangi bir kararlaştırma ya da kabul bulunmadığı değerlendirilmiştir. 41. Davacı yan tarafından "montaj sistemlerine" yönelik dava dilekçesinde ayıp olarak ileri sürülen vakıa, üretim yerinin «...» olmadığı ve ...'de üretimi yapılan montaj sistemine göre daha yüksek bir bedel ödenmesi olduğu, bu bağlamda sözleşmede kararlaştırılan malzemeye aykırı malzeme kullanılması nedeni ile ayıp iddiasında bulunulduğu, bunun dışında davalı yüklenici tarafından uygulanan montaj sisteminin kullanım amacına uygun olmadığı yönünde her hangi bir iddia ve delil ortaya konulmamış olduğu anlaşılmaktadır. 42. Davacı yanın montaj sistemine yönelik ayıp iddiası bakımından, taraflar arasında montaj sisteminin üretim yerinin ... olacağı yönünde bir kararlaştırma olduğu ispat edilemediği gibi davacının üstlendiği edimin "... montaj sistemleri tip ... (dikey olarak istiflenmiş 5 modül)" olduğu, bu sistemin üretim yerinin özellikle belirli bir ülke olacağının kararlaştırılmamış olması ve ...'de üretilerek uygulanan montaj sisteminin de ayıplı ya da üretim yerinin ... olması nedeni ile daha yüksek bir bedel ödendiğinin de ispat edilememiş olması karşısında bu yöndeki tazminat isteminin de reddi gerektiği değerlendirilmiştir. 43. Davacının ithal edilen güneş panellerinin gümrükte beklemesi nedeni ile ödemek durumunda kaldığı zararların da tazminini talep ettiği anlaşılmaktadır. 44. Taraflar arasında akdedilen sözleşmelerde teslim şekli olarak CIF (....) satış usulünün kararlaştırıldığı, sözkonusu teslim şeklinin ise mal bedeli, sigorta ve navlun masraflarının satıcı tarafından üstlenilmiş olduğu teslim şeklini ifade etmektedir. 45. Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda da ifade edildiği üzere taraflar arasında kararlaştırılan sözkonusu teslim şeklinde satıcının sorumlulukları arasında alıcının ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri yani taşıma belgelerini düzenlemekte bulunmaktadır. Bu anlamda satıcı, masrafları kendisine ait olmak üzere, kararlaştırılan varış limanına ilişkin olağan taşıma belgesini alıcıya sağlamalıdır. Bu taşıma belgesi, sözleşmeye konu olan malları kapsamalı, tarihi sevkiyat için mutabakata varılan süre dahilinde olmalı ve alıcının malları varış limanında taşıyıcıdan talep edebilmesine olanak sağlamalıdır. 46. Taraflar arasındaki teslim şekline göre davalı yüklenicinin yükümlülüğünde olan taşıma belgesindeki eksiklik ya da hata sonucu varma limanında ortaya çıkan gecikme (demuraj) bedeli ile ilgili sorumluluğun da yüklenicide olduğunun kabulü gerekmektedir. 47. Açıklanan nedenlerle davacılarca dosyaya kazandırılan gecikme (demuraj) bedeline ilişkin belgelerden davacının 22.473,00.-USD zarara uğradığı anlaşılması karşısında bu yöndeki istemin kabulüne karar verilmesi gerekmiştir. Davacı yan "TL" olarak zararın tazminini talep etmiş olduğundan bu yönde karar verilmesi gerekmiştir. Karşı dava bakımından yapılan incelemede; 48. Davalı/karşı davacı ... karşı dava dilekçesinde; davacı/karşı davalıların, aldıkları mal ve hizmet bedelinden borçlu oldukları 39.880,00.-USD'yi ödemediklerini; işini eksiksiz olarak bitirip zamanında teslim eden davalı/karşı davacının 14.215,60.-USD masraf yapmak zorunda kaldığını; taraflarınca, davacı/karşı davalılardan olan bakiye 54.095,60.-USD alacağın dökümünün, karşı tarafa gönderilmiş 08.01.2018 tarihli e-posta ile ayrıntılı olarak bildirildiğini ancak, ödeme yapılmadığını beyanla, toplam 54.095,60.-USD alacağının tahsili talep etmiştir. 49. Dava konusu kapsamında, taraflar arasında imzalanan 27.09.2017 tarihli ve ..., ..., ... no.lu Sözleşmeler ile, azami kurulum güçleri toplam 2.244,00 kWp olan, 3 adet Güneş Elektriği Sistemi projelerinin, .... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde gerçekleştirilmesi ve karşılığında da toplam 1.274.592,00 ABD Doları bedel ödenmesi kararlaştırılmıştır. Taraflar arasında toplam 2.244,00 kWp gücünde 3 adet Güneş Elektriği Sisteminin kurulumunun gerçekleşmiş olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. 50. ... şirket defterinin, dava konusuna ilişkin hesabı özetini gösteren ve vergi danışmanınca onaylı, 19.04.2018 tarihli listeye göre, davacı/karşı davalı şirketler tarafından yapılmış ödemeler toplamının 1.279.592,00.-USD olduğu, bu toplam ödeme tutarının, 27.09.2017 tarihli ve ..., ..., ... numaralı sözleşmeler toplam tutarı ile karşılaştırıldığında, davacılar karşı davalılar tarafından (1.279.592,00-1.274.592,00)= 5.000,00.-USD fazla ödeme yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. 51. Dosyada mevcut faturaların incelenmesinde; 27.09.2017 tarihli ..., ... ve ... noldu sözleşmelerin toplam bedeli 1.274.592,00.-USD olmasına rağmen, faturaların toplam tutarının 1.319.472,00.-USD olduğu; aradaki 44.880,00.-USD farkın; 3 sözleşmede de sistem kurulum fiyatı 130 USD/kW olmasına karşın, bu fiyatın .... nolu faturalarda 150 USD/kW olarak hesaplanmasından doğduğu; sistem kurulum fiyatındaki 20,00.-USD/kW'lik, toplamda ise (2244 kWx20 USD/kW)= 44.880,00.-USD artış konusunda, taraflar arasında mutabakat olduğunu gösteren bir delilin dosyada mevcut olmadığı, bu durumda, davalı/karşı davacı vekilince, davacılar/karşı davalıların aldıkları mal ve hizmet bedelinden kaldığı iddia edilmiş 39.880,00.-USD borcun, sözleşmelerde veya dava dosyasına kazandırılmış bir belgede dayanağının bulunmadığı, bu nedenle davalı karşı davacının bu yöndeki talebinin reddine karar vermek gerekmiştir. 52. Yine davalı/karşı davacı tarafça, ... tarafından, "dava tarihinden sonra" olmak üzere düzenlenen 19.04.2018 tarihli ve ... nolu, ... İnşaat Dan. Ltd. Şti aleyhine düzenlenmiş faturada; park tasarımının değiştirilmesi-yeni çizimlerin yapılması için ilave fiyat 3.012,00 $ + ilave otel ücreti 1.165,00 $ + güneş kabloları (7000 m) için ilave maliyet 1.207,00 $ + parkın inşaata hazır olmaması-park değişimleri için ilave bekleme maliyeti 6.500,00 $ + ilave banka masrafı 2.331,60 $ olmak üzere toplam 14.215,60 USD alacak çıkarıldığı ancak, dava konusu 3 adet sözleşmeye dayanmayan bu faturanın yasal dayanağı bulunmadığı kanaatine varılmıştır. 53. Davalı karşı davacı firma, sözleşme haricinde, çelik çakma kazıklarda kazık derinliklerinin artması nedeniyle, kazıklarda konstrüksiyon değişimi yapıldığını, daha büyük en kesit alanına sahip kazıklar kullanıldığını, başlangıçta 1,50 m olan kazık derinliklerinin artarak 2,5 m'yi bulduğunu, bu nedenlerle maliyet artışı olduğunu ileri sürmüştür. 54. Dava dosyasında, davacı karşı davalı tarafından sunulan .... kapsamında, üç adet ... projesine ait imzalı ve onaylı statik paftalar incelendiğinde; her üç projede, çelik çakma kazıklarının zemine gömülme derinliklerinin 2,50 m olduğunun tespit edildiği, işin sahibi olan davacı karşı davalı tarafça hazırlatılan projelerde, kazık derinliklerinin, davalı karşı davacı tarafı da bağlaması gerekmektedir. Projelerde, kazıkların yapılması gereken zemindeki derinlikleri 2,50 m olarak belirtilmiş olup; davalı taraf 2,5 m zemin derinliğine sahip kazık yaptığını iddia etmiştir. Buradan çıkarılacak sonuç ise; davalı karşı davacı tarafından yapılan işin projeye uygun olduğu ve proje dışı fazla iş yapılmamış olduğudur. Davalı karşı davacı tarafından, fazla derinlikte ve fazla en kesit alanına sahip çelik kazık işleri yapmış olduğuna ilişkin iddiasına yönelik olarak, dosya içerisinde mevcut herhangi bir bilge belge bulunmadığından; davalı karşı davacının bu yöndeki taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir. 55. Netice itibariyle; taraflar arasındaki sözleşmeler gereğince yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında, mahkememizce alınan bilirkişi raporlarındaki görüşler ve yapılan hesaplama gereğince; asıl davada davacıların 22.473,00.- USD demuraj alacağının bulunduğu, asıl ve birleşen davadaki diğer taleplerin ise; dosyadaki mevcut belgelere göre kanıtlanamadığı kanaatine varılmış olmakla; Davalı ... Enerji Tek. A.Ş yönünden pasif husumet yokluğundan davanın reddine, Davalı ... yönünden davanın kısmen kabulüne, 22.473,00.-USD karşılığı 84.453,53.-TL’nin 1.000,00.-TL’lik kısmına dava tarihinden, bakiye 83.453,53.-TL’sına ıslah tarihi olan 06.01.2023 tarihinden itibarin işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine; karşı dava bakımından ise davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. VI-HÜKÜM ASIL DAVA 1-Davalı ... Enerji Tek. A.Ş. yönünden pasif husumet yoluğundan davanın REDDİNE, 2-Davalı ... yönünden; Davanın KISMEN KABULÜNE, 22.473,00.-USD karşılığı 84.453,53.-TL’nin 1.000,00.-TL’lik kısmına dava tarihinden, bakiye 83.453,53.-TL’sına ıslah tarihi olan 06.01.2023 tarihinden itibarin işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, Fazlaya ilişkin istemin reddine, Karar ve İlam Harcı 3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.769,02.-TL harçtan peşin alınan 170,78-TL, yargılamanın devamı aşamasında yatırılan 94.823,37.-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 94.994,15-TL harcın mahsubu ile bakiye 89.225,13.-TL harcın kararın kesinleşmesine müteakip talep halinde yatırana iadesine, Yargılama Giderleri ve Gider Avansı 4-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere ve posta gideri olarak 971,70.-TL, bilirkişi ücreti olarak 16.000,00.-TL ve 389,40 TL keşif harcı olarak yapılan toplam 17.361,10.-TL yargılama giderinin red/kabul oranına göre 264,06-TL’nin davalı ...'den tahsili ile davacılara ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan başvurma harcı, vekalet harcı ve alınması gereken harç toplamı 5.810,12.-TL yargılama harcının davalı ...'den tahsili ile davacılara ödenmesine, 6-HMK'nun 333. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana İADESİNE, Vekalet Ücreti 7-Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 17.900,00.-TL vekalet ücretinin davalı ...'den alınarak davacılara ödenmesine, 8-Reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 355.361,56.-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı ...'ne ödenmesine, 9-Reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 17.900,00.-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı ... En Tekn. A.Ş'ne ödenmesine, KARŞI DAVA 10-Davanın REDDİNE, Karar ve İlam Harcı 11-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60.-TL harçtan peşin alınan 3.506,62-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.079,02.-TL harcın kararın kesinleşmesine müteakip talep halinde yatırana iadesine, Yargılama Giderleri ve Gider Avansı 12-Karşı davada davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 13-HMK'nun 333. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana İADESİNE, Vekalet Ücreti 14-Reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 32.933,49.-TL vekalet ücretinin karşı davada davacıdan alınarak karşı davada davalılara ödenmesine, Dair davacı/karşı davalı vekilinin, davalı karşı/davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin yüzüne karşı yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren .... Mahkemesine ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile .... Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yasa yolu açık olmak üzere 18/01/2024 tarihinde oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.18/01/2024 Başkan ... E-İmza Üye ... E-İmza Üye ... E-İmza Katip ... E-İmza NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"