Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026/9555 E. 2026/12695 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/4590 Esas, 2026/130 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/90 Esas, 2024/467 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 705 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydına 1. Derece Arkeolojik Sit Alanında kaldığına dair şerh konulduğunu, şerh nedeniyle taşınmazın tasarruf imkanının ortadan kalktığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelini davalı idareden tahsilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın 1. Derece Arkeolojik sit alanında bulunması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlandığını, inşaat yasağı olduğunu, takas imkanı bulunmadığını, bu nedenlerle belirsiz süreyle mülkiyet hakkının kısıtlandığını, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu parselin ... Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 21.04.2015 tarihli ve 864 sayılı sayılı kararıyla 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edildiği, Bakanlık ve ilgili birimlerce taşınmaza fiilen bir müdahalenin bulunmadığı, mahkemece yapılan gözlemde dava konusu taşınmazda davalı idarenin, davacının taşınmazı fiili kullanımlarını engellemeye yönelik bir kısıtlamasının ve müdahalesinin bulunmadığı ve kamulaştırmasız el atma olgusunun varlığını kabule elverişli bir durum bulunmadığı, bu haliyle taşınmaza fiili olarak da el atılmadığı anlaşılmakla, kamulaştırmasız el atma olgusu gerçekleşmemiş olup, dava konusu taşınmazın 1. derece arkeolojik sit alanı ilan edilmesi husununun, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek-1 maddesi kapsamında hukuki el atma olarak değerlendirilemeyeceğinden mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dava konusu taşınmaz ... Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 21.04.2015 tarihli ve 864 sayılı kararı ile 1. Derecede arkeolojik sit alanı olarak ilan edildiği, tapu kaydında "Doğal sit - Nitelikli Doğal Koruma Alanıdır. 1. Derece Arkeolojik Sit Alanında Kalmaktadır." şeklinde 10.12.2021 tarihli şerh bulunduğu, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında park ve yol olarak ayrıldığı ve taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmıştır.

3. Dava konusu taşınmaza davalı idare tarafından fiilen el atılmadığı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 5 inci maddesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin "... ... ve Diğerleri - Türkiye, ... ve Diğerleri - İtalya, Langobardi ve Diğerleri - İtalya" davaları ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.09.2013 tarihli ve 2012/5 - 1826 Esas, 2013/1298 Karar sayılı Kararları da gözetildiğinde tapu kaydına taşınmazın sit alanında kaldığına ilişkin şerh konulması kamulaştırmasız el atma olgusunun varlığını kabule elverişli olmadığından davanın reddine karar verilmesi doğrudur.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 10.09.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.