Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026/1658 E. 2026/9737 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/1527 Esas, 2025/3894 Karar KARAR : Esastan ret

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli ile enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının tahsili davasında yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı idareler vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idareler vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ... ili, ..., ... Mahallesi 425 87... parsel sayılı taşınmaza 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle el atıldığını, dahili davalı dilekçesi ile de kamulaştırma yapılmaksızın enerji nakil hattı geçirilmesi suretiyle fiilen el atıldığını ileri sürerek taşınmaz bedelinin davalı ... Bakanlığından, irtifak hakkı karşılığının ise davalı ... Genel Müdürlüğünden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı ... Bakanlığından, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının dahili davalı ... Genel Müdürlüğünden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığından 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek Madde 4 ve Yargıtay'ın yerleşik uygulamaları gereği davacı taraf lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, ıslah yoluyla arttırılan kısım için ıslah tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi gerektiğini, davacının imar haklarının düzenlendiği parselasyon işlemine karşı dava açmadığını, bu nedenle tazminata hükmedilme koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, imar planında eğitim alanı olarak ayrılan yerlerin kamulaştırma işlemlerinden imar planını yapmaya ve uygulamaya yetkili olan Belediye veya Valiliğin (İl Özel İdaresinin) sorumlu olduğunu, kamulaştırmasız el atmanın şartları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesini, uzlaşma dava şartı yerine getirilmeden açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal seçimi ve karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idare tarafından kamulaştırma işleminin yapıldığını, taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında Orta Dereceli Okul alanında kaldığını ve kendilerine husumetin yöneltilemeyeceğini, irtifak tesisinin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın müvekkili idare ait 380 kV ... - ... Enerji İletim Hattının ... numaralı direkleri arasında yer aldığını, bu hattın kesin kabulünün 15.12.1982 tarihinde gerçekleştirildiğini, Geçici kabulünün ise 1971 yılında yapıldığını, kesin ve geçici kabule ilişkin belgeleri dilekçe ekinde dosyaya sunduklarını, bu nedenle 2942 sayılı Kanun'un Geçici 6 ncı maddesi uyarınca maktu harca ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, ayrıca müvekkil idare lehine daimi irtifak hakkı tesisine ilişkin mahkemece kurulan hükmün taşınmazın tamamı üzerindeki toplam irtifak alanı için daimi irtifak hakkı tesisi ile tapuya kayıt ve tescili şeklinde kurulması gerekirken davacının hissesi oranında bölünerek kurulmasının Tapu Müdürlüğünde tescil sorunları yarattığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "Ortaokul Alanı" olarak ayrıldığı, taşınmazların boş arsa görünümünde olup, üzerilerinde herhangi bir yapı ve tesis bulunmadığı, üzerinden 5.438,50 m² yüksek gerilim hattı geçtiği, tapu kaydında yer alan irtifak hakkının davacının hissesinin geldiği hisseler ile bağlantısının olmadığının anlaşıldığı, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği, bu haliyle idarenin mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu, idarenin hukuka aykırı eylemi nedeniyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş deyişle davalı ... Bakanlığından değer karşılığının verilmesini isteyebileceği, bu itibarla; arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılmak suretiyle bedelinin tespit edilip davalı ... Bakanlığından tahsiline, taşınmazlardaki davacı taraf payının iptali ile Hazine adına tapuya tesciline, dava konusu taşınmazdaki irtifak bedeli karşılığının da davalı ... Genel Müdürlüğünden tahsiline ve davacı payları üzerinde irtifak hakkı tesisine, yerleşik Yargıtay içtihatları ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davanın konusunun para olması nedeniyle hükmedilen miktar üzerinden davacı lehine nispi vekâlet ücreti verilmesine dair kararda, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idareler vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili ile kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı ... Bakanlığından, irtifak hakkı karşılığının davalı ... Genel Müdürlüğünden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve istinafta ileri sürülmeyen sebeplerin temyiz aşamasında ileri sürülemeyeceği kuralına göre davalı idareler vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Davalı ... yönünden yapılan incelemede; dava konusu taşınmaza fiilen el atılmamış olduğu gözetildiğinde, 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası uyarınca ve Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru değildir.

5. Davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden yapılan incelemede ise; dosyaya sunulan kesin ve geçici kabul tutanaklarına göre dava konusu taşınmaza 1971 yılında enerji iletim hattı geçirilmek suretiyle fiilen el atıldığı, böylece taşınmaza 04.11.1983 tarihinden önce el atıldığı anlaşılmakla 2942 sayılı Kanun'un Geçici 6 ncı maddesinin yedinci fıkrası uyarınca maktu harca ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki, bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idareler vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının harca ilişkin (7) ve (8) numaralı bentlerinin hükümden tümüyle çıkartılması, yerine "Alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilâm harcının peşin alınan 427,60 TL karar ve ilâm harcı ile ıslah harcı olarak yatırılan 7.187,34 TL ve tamamlama harcı olarak yatırılan 1.301,00 TL olmak üzere davacıdan alınan toplam 8.915,94 TL harçtan mahsubu ile bakiye 8.488,34 TL harcın karar kesinleştiğinde talebi halinde davacıya iadesine," cümlesinin yazılması; hüküm fıkrasının vekâlet ücretine ilişkin (11) numaralı bendinde yer alan "78.700", "66.668,34" ve "12.031,66" sayılarının hükümden çıkartılması, yerlerine sırasıyla "30.000,00", "25.413,60" ve "4.586,40" sayılarının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ... Genel Müdürlüğünden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.