Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/9358 E. 2026/3224 K.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1727 Esas, 2025/485 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/507 Esas, 2024/362 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların, İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde kain 113 48... parsel sayılı taşınmaza (... Mahallesi 21 80... parsel sayılı taşınmaz) veraseten hissedarları olduğunu, taşınmazın 19.04.2013 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli ... Güneyi Uygulama İmar Planında “ilköğretim alanında” kaldığını, daha önce Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davaların görev yönünden reddedildiğini, daha sonra İdare Mahkemelerinde de açılan davaların görev yönünden reddedildiğini, davacının taşınmazda tasarrufta bulunamadığını, idarenin kamulaştırmasız el atmasının söz konusu olduğunu ileri sürerek davalıdan tahsiline ve davacılara ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; imar planlarının hazırlanmasının ... ile ilgisi olmadığını belirterek davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece maktu vekâlet ücretine hükmolunmasının hatalı olduğunu belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; 3194 Sayılı İmar Kanunu'nda yapılan son değişiklikle parselasyon planı yapılmaması sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma işleminden mücavir alan sınırları içerisinde Belediyelerin sorumlu tutulduğunu, eldeki dava bakımından kurumlarının tazminat sorumluluğunun bulunmadığını, imar planında okul alanı olarak ayrılan taşınmaz yönünden müvekkili idarenin, bölgedeki nüfus ve yapılaşma durumu dikkate alınarak kamu hizmetine ihtiyaç duyduğunda yapılan program dahilinde kamulaştırmayı gerçekleştirme zorunluluğu bulunduğunu ancak şu aşamada dava konusu taşınmaz açısından müvekkilinin kamulaştırma yapmaya zorlanmasının mümkün olmadığını, bu nedenle davanın reddinin gerektiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırma yapılmadan imar planında ilköğretim tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle hukuki anlamda el atılan taşınmaza emsal karşılaştırması yapılmak suretiyle belirlenen bedelin makul olduğu, belirlenen tazminatın davalı ... Bakanlığından alınarak davacıya verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, taşınmaza hukuki olarak el atılması nedeniyle harç ve avukatlık ücretinin maktu olarak belirlenmesinin de yerinde olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacılar tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

3. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.

4. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18 inci maddesine 04.07.2019 tarihinde 7181 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesi ile eklenen Ek fıkra uyarınca; ''Belediye veya valiliğin; parselasyon planlarını, imar planlarının kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır. Parselasyon planı yapmamaları sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işlemlerinden belediyeler veya valilikler sorumludur.'' hükmü getirilmiştir.

5. Bu açıklama doğrultusunda somut olayın incelenmesi neticesinde; dava konusu taşınmazın 19.04.2013 tasdik tarihli, 1/1000 ölçekli ... Güneyi Uygulama İmar Planında “ilköğretim alanında” kaldığı ve taşınmazda herhangi bir imar uygulaması yapılmadığı ve taşınmazın kadastral parsel niteliğini koruduğu anlaşılmıştır.

6. Bu itibarla; dava konusu taşınmazın ilköğretim alanı olarak planlanan bölümü bakımından kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun davalı ... Bakanlığında olmadığı, adı geçen idareye husumet yöneltilemeyeceği gözetilmeksizin bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.