Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/6164 E. 2026/662 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2016/383 Esas, 2024/298 Karar KARAR : Ret

Taraflar arasındaki 3194 sayılı İmar Kanunu'nun(3194 sayılı Kanun) 39 uncu maddesi uyarınca maili inhidam durumunda olan yapının bedelinin tahsili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ........ ili, ..., ...Mahallesi 5 33... parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırıldığını, davalıların kendi aralarında 18.10.2006 "Uşak Kentsel Yenileme projesine İlişkin Ön Protokol" yaptıklarını, Uşak Belediyesi tarafından kentsel dönüşüm alanı ilan edilen yerlerle ilgili olarak mülkiyet hakkını engelleyen birçok kararlar alındığını, 21.02.2011 tarihli ve 164 sayılı Belediye Meclis kararıyla kentsel dönüşüm alanı sınır tespiti kararı alındığını ve bu kararın 21.02.2011 tarihli ve 1038 sayılı ... oluru ve 23.02.2011 tarihli ve 1451 sayılı Başbakanlık ... ..... Durak- ...Mahallesi Gecekondu Önleme Bölgesi ilan edilmesi suretiyle mülkiyet hakkının kesintiye uğradığını, bu protokol çerçevesinde davalılarca yapılan çalışmalar sonucu mezkur 5 33... parsel üzerinde bulunan müvekkiline ait fabrika binasının 18.07.2011 tarihinde kentsel dönüşüm çalışması adı altında davalı idarenin kusurlu davranışları ve ...Metal Hurda Nak. Kuyumculuk Pet.Tur.İnş.San.Tic.Ltd.Şti. elemanları tarafından kolonlarından bir kısmının yıkılmak ve demir kapıları yerinden sökülmek suretiyle durulamayacak hale getirildiğini, daha sonra 22.11.2011 tarihinde Uşak Belediyesi ve aynı firma elemanları tarafından tamamen yıkılarak yerle bir edildiğini, haksız yıkımdan dolayı açmış oldukları tazminat davasının Uşak 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/37 Esas sayılı dosyasında devam ettiğini, taşınmaz üzerindeki mülkiyet haklarının gerek kullanımına mani olunması gerekse inşaat ruhsatı verilmemesi gibi durumlardan dolayı mülkiyet hakkına tecavüz edilmiş olmasının kamulaştırmasız el atmanın tipik bir örneğini oluşturduğunu, Uşak Belediyesi tarafından kamulaştırma yapılmadan taşınmaza el konulduğunu belirterek yapılacak keşifte belirlenecek miktar üzerinden davanın kabulüne, taşınmazın davalı idare adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı Uşak ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından zararların tazminine yönelik açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununa göre çözümlenmesi gerektiğini, Uyuşmazlık Mahkemesinin kararının bu doğrultuda olduğunu, bu nedenle mahkemenin bu davada görevli bulunmadığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114.maddesi gereğince dava şartı bulunmadığından davanın usul yönünden reddine karar verilmesini, husumet ve zaman aşımı yönünden de davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın idare açısından öncelikle husumet yönünden, aksi hâlde, müvekkili idare tarafından taşınmaza fiilen el atılmamış olduğundan haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 06.05.2014 tarihli ve 2012/391 Esas, 2014/286 Karar sayılı kararı ile konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin 06.05.2014 tarihli ve 2012/391 Esas, 2014/286 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; davalı idarece açılan bedel tespiti ve tescil davasına ilişkin kararın kesinleşmesi beklenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davacının fiilen el atıldığı yolundaki iddiası yönünden mahallinde keşif yapılarak bu husus bilirkişi raporuyla açıklığa kavuşturulmadan yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Birinci Karar Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkeme tarafından yanlış değerlendirme ile davanın usulden reddine karar verildiğini, davanın sadece haksız yıkımdan kaynaklı bir tazminat davası olmadığını, dava konusu taşınmazın kısmen ve tamamen yıkılmadan önce de taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının kullanımına engel olunduğunu, inşaat ruhsatı verilmediğini, bu şekilde kamulaştırmasız el atma davasının konusunu oluşturduğunu, mahkeme kararında örnek olarak gösterilen İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5.Hukuk Dairesinin 10.01.2024 tarihli ve 2023/3145 Esas, 2024/72 Karar sayılı kararında dava konusunun farklı olduğunu, davaya konu taşınmaz üzerindeki binanın her ne kadar 3194 sayılı Kanun’un 39... ıncı maddeleri kapsamına göre verilen Mahil-i İndiham kararı üzerine yıkımı gerçekleşmişse de talebinin kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı bina değerinin tespiti ve tahsili talebine ilişkin olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulu Muhakemeleri 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyanın incelenmesinden dava konusu taşınmazı da kapsayan alanla ilgili Başbakanlık Toplu Konut İdaresi ve proje ortağı Uşak Belediyesi tarafından 18.10.2006 tarihli "Uşak-... Kentsel Dönüşüm Projesine ilişkin Ön Protokol" ile Kentsel Dönüşüm Projesine dahil edildiği ve kamulaştırılmasına karar verildiği, dava konusu taşınmaz ile ilgili TOKİ Başkanlığı tarafından Uşak 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/101 D.İş sayılı dosyası ile acele el koyma davasının açıldığı, dava konusu taşınmaz üzerindeki binanın acele el koyma davası açılmadan 22.11.2011 tarihinde yıkıldığı, acele el koyma dosyasında ve TOKİ tarafından açılan bedel tespiti ve tescil davasında taşınmaz üzerindeki binanın bedelinin dikkate alınmadığı, yıkılan bina ile ilgili olarak Uşak Belediye Meclisinin aldığı kararın 3194 sayılı Kanun'un 39 uncu maddesine göre tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

3. 3194 sayılı Kanun uyarınca yıkılacak derecede tehlikeli yapıların Belediye tarafından yıktırılması yasal bir yetkinin kullanımından ibaret olup, yıkım idari bir işlem mahiyetinde olduğundan yazılı şekilde karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve kanuna uygun Mahkeme kararının ONANMASINA,

Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

19.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.