Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/13765 E. 2026/8588 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/31 Esas, 2025/676 Karar KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 8 38... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitini ve kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın müvekkili dernek adına kayıtlı olduğunu, taşınmazın dava dışı ... tarafından şartlı bağış şeklinde ve taşınmazın intifa hakkının vefatına kadar üzerinde kalması kaydı şartıyla devir edildiğini, müvekkili derneğin dava konusu taşınmazın kuru mülkiyet hakkı sahibi olduğunu, dava dışı ... ...'nin ise dava konusu taşınmazdaki intifa hakkı lehtarı olduğunun tapu kayıtlarından anlaşılabileceğini, ancak dava dışı ... ...'nin ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/140 Esas sayılı dosyasında müvekkili dernek aleyhine bağıştan rücuya dayalı tapu iptali ve tescil davası açtığını ve bu davanın halen derdest olduğunu, bu nedenle eldeki davada taraf teşkilinin sağlanmadığını, intifa hakkı sahibinin de davaya dahil edilerek taraf teşkilinin sağlanması gerektiğini, davacı ... tarafından yapılan kıymet takdirinin düşük olduğunu, dava konusu taşınmazın niteliği ve bulunduğu konumu itibarıyla daha değerli olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu taşınmazı ...Derneğine hiçbir surette satılmaması şartlarıyla şartlı olarak bağışladığını, ancak adı geçen derneğin kamulaştırma nedeniyle bağış şartını yerine getiremeyeceğinin anlaşılması üzerine ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/140 Esas sayılı dosyasında bağıştan rücuya dayalı tapu iptali ve tescil davası açtıklarını, müvekkilinin taşınmaz üzerinde 04.05.2011 tarihinden bu yana intifa hakkı sahibi olduğunu, intifa hakkının da kamulaştırma konusu olduğunu, bu nedenle bu dava açılmadan önce intifa hakkı yönünden satın alma usulünün tüketilmemiş olmasının dava şartı noktasında eksiklik oluşturduğunu, bağıştan rücuya dayalı olarak açtıkları tapu iptali ve tescil davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, taşınmazın konumu itibarıyla değerli olduğunu ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 18.11.2022 tarihli ve 2022/2 Esas, 2022/434 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı taraftan tahsil edilerek taşınmaz bedelinin nemalarının intifa hakkı sahibine, intifa hakkı sona erdiğinde taşınmaz bedelinin mülkiyet ihtilafına ilişkin dosyanın sonucuna göre belirlenecek olan hak sahibine ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 23.02.2023 tarihli ve 2022/3596 Esas, 2023/402 Karar sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içerisinde bulunan arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsalin satış değeri alınarak, emsalin ve dava konusu taşınmazın birbirlerine üstünlük oranları tartışılıp her iki taşınmazın da kadastro parseli olması sebebiyle düzenleme ortaklık payı ilavesi veya eksiltmesi yapılmaksızın bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapusunun iptali ve davacı idare adına tesciline dair verilen kararda usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal kabul edilen taşınmaz satışına ilişkin satış akit tablosunun ilgili Tapu Müdürlüğünden, emsal taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan metrekare değeri ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden getirtilip denetlenmediği gibi dava konusu taşınmaz ile emsal olarak incelenen ... Mahallesi 2 23... parsel sayılı taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından belirlenen emlak vergisine esas metrekare değerlerinin karşılaştırılmasında, emsal taşınmazın dava konusu taşınmazdan daha değerli olduğu anlaşıldığı hâlde, ters orantı kurularak dava konusu taşınmazın emsalden daha değerli olduğu kabul edilmek suretiyle değer biçildiğinden raporun inandırıcı görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, dosyaya sundukları emsallerin değerlendirilmediğini, yeterli emsal araştırması yapılmadığı gibi emsal karşılaştırmasının da kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki ve intifa hakkı sahibi arasında kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yöntem itibarıyla yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Aynı kamulaştırma kapsamında dava konusu taşınmaza 40 metre mesafede yer alan 56 25... parsel sayılı taşınmaz için ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2024/212 Esas, 2025/144 Karar sayılı dosyasında 22.12.2020 değerlendirme tarihi itibarıyla 7.895,15 TL/m² değer biçildiği ve bu parsele ilişkin kararın taraf temyizi üzerine Dairemiz denetiminden geçerek onandığı dikkate alındığında, dava konusu taşınmaz için 09.06.2020 değerlendirme tarihi itibarıyla 13.285,56 TL/m² değer biçen bilirkişi heyetinden dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan parsele ilişkin bedelden ayrılma nedenleri konusunda ek rapor alınıp, sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, 07.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.