Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/8776 E. 2025/6274 K.

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1860 Esas, 2024/375 Karar KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar İLK DERECE MAHKEMESİ : Yalova 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/83 Esas, 2022/486 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Yalova İmes Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davacı idare ile uzlaşma sağlayan davalılar ..., ..., ..., ..., ... yönünden dava konusuz kaldığından bu davalılar yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili ile bir kısım davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davacı idare ile uzlaşma sağlayan davalılar ..., ..., ..., ..., ... yönünden dava konusuz kaldığından bu davalılar yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince 26.03.2024 tarihli ek karar ile temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiştir.

Ek karar davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Dosya içeriğine göre Bölge Adliye Mahkemesince dava miktarı dikkate alınarak temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiş ise de 15.04.2022 tarihli ve 31810 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 24.02.2022 tarihli ve 2021/34 Esas, 2022/21 Karar sayılı kararı ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 341 inci maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin “kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği gözetildiğinde; temyiz yoluna başvurulabilen kararları düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi için de aynı hususun uygulanması gerektiğinden temyiz incelemesine konu edilen kararın miktar itibarıyla kesinlik sınırına bakılmaksızın temyizinin olanaklı bulunduğu kabul edilmelidir.

Bu durumda, temyiz dilekçesinin miktardan reddine ilişkin ek kararın hatalı olduğu anlaşılmakla; Bölge Adliye Mahkemesinin 26.03.2024 tarihli ek kararının ortadan kaldırılması gerekir.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; ek kararın kaldırılmasına karar verildikten sonra, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Yalova ili, ... ilçesi, ... köyü 263 ada 5 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Yalova İmes Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalılar cevap dilekçesinde özetle; taşınmaza idarece belirlenen bedelinin düşük olduğunu belirterek kamulaştırma bedelinin yeniden tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı idare ile uzlaşma sağlayan davalılar ..., ..., ..., ..., ... yönünden dava konusuz kaldığından bu davalılar yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı taraflara derhâl ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile Yalova İmes Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve bir kısım davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın metrekare değerinin yüksek hesaplandığını, münavebe ürünlerinin gerçeği yansıtmadığını, kapitalizasyon faiz oranının % 5 olması gerektiğini, ürün verimlerinin yüksek hesaplandığını, taşınmazın kuru arazi olduğunu, objektif değer artış oranının yüksek uygulandığını, masrafın brüt gelirin 1/3'ü oranında alınmasının hatalı olduğunu, taşınmazın eğimli olduğunu, tarıma müsait bir yapıya sahip olmadığını, faize ilişkin hükmün hatalı olduğunu ileri sürerek gerçek değerin tespit edilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kaldırma kararı sonrasında sadece m² birim bedelinde 2 TL'lik artış sağlandığını, bunun kabul edilemeyeceğini ayrıca tarımsal münavebenin ve verilerin hatalı olduğunu, önceki yıllarda daha yüksek bedellere hükmedildiğini, objektif değer artış oranının hatalı uygulandığını, kapitalizasyon faiz oranının daha düşük belirlenmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artış oranının hatalı uygulandığını, kapitalizasyon faiz oranının daha düşük belirlenmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir metoduna göre değer biçilmesinde yöntem itibari ile bir isabetsizlik bulunmadığı, ancak münavebeye alınan ürünlerin verim miktarlarının belirlenmesinde Çiftlikköy İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi veri listelerinin son 5 yıldaki ortalama verim miktarının alınması gerektiği ve ürün fiyatlarında ise 2019 yılı Çiftlikköy İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin ekinde yer alan TAMSİS verilerinden faydalanılması gerektiği belirtilerek resen yapılan hesaplama sonucu belirlenen m² birim bedeline %25 oranında objektif değer artış oranı uygulanmak suretiyle tespit edilen bedel üzerinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek, kararın kesin olarak verilmesinin Anayasa Mahkemesi kararına aykırı olduğunu, 2942 sayılı Kanun'da yer alan faize ilişkin hüküm Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edildiğinden depo edilmiş bedele dava tarihinden 4 ay sonrası üzerinden faiz uygulanmasının yasal dayanağı kalmadığı gözetilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu Yalova ili, ... ilçesi, ... köyü 263 ada 5 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dairemiz denetiminden geçen, dava konusu taşınmazla aynı kamulaştırma kapsamında olup dava konusu taşınmaza yakın mesafede bulunan taşınmazlara 2023/9538 Esas, 2024/5527 Karar; 2023/9882 Esas, 2024/5526 Karar; 2023/9537 Esas, 2024/5523 Karar; 2023/9539 Esas, 2024/5522 Karar ve 2023/9529 Esas, 2024/4116 Karar sayılı dosyalarda aynı değerlendirme tarihi itibarıyla 2019 yılı TAMSİS verimleri kullanılmak suretiyle bulunan m² birim bedeline %20 objektif değer artırıcı unsur uygulanarak belirlenen nihai m² birim bedeli olan 87,16 TL’nin onandığı hususu gözetildiğinde, onanmak suretiyle denetimden geçen iş bu parsellerden ayrılma nedenleri hususunda ek rapor alınmadan resen yapılan hesaplama ile ve soyut gerekçelerle %25 objektif değer artışı uygulanmak suretiyle denetime elverişsiz biçimde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Bölge Adliye Mahkemesince verilen 26.03.2024 tarihli ek kararın ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,28.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.