Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2025/4423 E. 2026/4921 K.

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi SAYISI : 2024/185 Değişik iş SUÇ : Sahte belge düzenleme, defter, kayıt ve belgeleri gizleme KARAR : İddianamenin iadesine kararına karşı yapılan itirazın reddi TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 01.03.2024 tarihli ve 2022/39105 Soruşturma, 2024/18286 Esas sayılı iddianamesinin iadesine ilişkin, İstanbul Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesinin, 12.03.2024 tarihli ve 2024/159 İddianame değerlendirme sayılı kararına vaki itirazın reddine dair mercii İstanbul Anadolu 9. Ağır Ceza Mahkemesinin, 02.04.2024 tarihli ve 2024/185 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271/4. maddesi uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 02.04.2024 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309/1. maddesi uyarınca, 20.01.2025 tarihli ve ...-...-...-...-...-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 06.02.2025 tarihli ve KYB-2025/10070 sayılı Tebliğnamesi ile soruşturma dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM A. Kanun Yararına Bozma İstemi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 06.02.2025 tarihli ve KYB-2025/10070 sayılı kanun yararına bozma isteminin; "213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na muhalefet suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 15/02/2022 tarihli ve 2021/232520 soruşturma, 2022/13250 esas, 2022/10164 sayılı iddianamenin iadesine dair İstanbul Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesinin 21/02/2022 tarihli ve 2022/175 iddianame değerlendirme sayılı kararını müteakip, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca yeniden düzenlenen 01/03/2024 tarihli ve 2022/39105 soruşturma, 2024/18286 esas, 2024/14035 sayılı iddianamenin ikinci defa iadesine ilişkin İstanbul Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesinin 12/03/2024 tarihli ve 2024/159 iddianame değerlendirme sayılı kararına yönelik itirazın reddine dair mercii İstanbul Anadolu 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 02/04/2024 tarihli ve 2024/185 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.

İstanbul Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesinin 12/03/2024 tarihli kararı ile sahte fatura düzenlediği belirtilen karşı şirketlerin vergi inceleme raporlarının temin edilerek bu şirketler hakkında açılan kamu davalarının tespiti, şüphelinin defter ve belgeleri, banka kayıtları ve ödeme belgeleri ile birlikte bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğinden bahisle iddianamenin iadesine karar verilmiş ise de;

1-Benzer bir olaya ilişkin Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 19/12/2022 tarihli ve 2022/1372 esas, 2022/20556 karar sayılı ilâmında, "...5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 170/3. maddesinde iddianamede nelerin gösterileceği, aynı Kanun’un 174/1. maddesinde iddianamenin hangi hallerde iadesine karar verileceğinin belirtildiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesinde yer alan “Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler.” hükmü uyarınca, Cumhuriyet savcısının dava açmasının zorunlu olduğu ve suçun hukuki nitelendirilmesinin de Cumhuriyet savcısına ait olduğu, bu durumda mahkemece, iddianamede gösterilen olaylarla ilgili olarak ibraz edilen deliller ve yargılama sırasında ibraz edilebilecek deliller birlikte değerlendirilerek yargılama sonucuna göre bir karar verilmesinin gerekeceği, şüpheli hakkında kamu davasının açılması için yeterli şüphenin bulunduğu, iddianamenin iadesi kararında belirtilen gerekçelerin CMK’nin 174/1-b maddesi uyarınca suçun sübûtuna doğrudan etki edecek mahiyette olmadığı anlaşılmakla; kanun yararına bozma istemine atfen düzenlenen ihbarnamedeki düşünce bu nedenle yerinde görüldüğünden..." şeklindeki,

Yine anılan Dairenin 20/09/2021 tarihli ve 2021/12170 esas, 2021/6782 karar sayılı ilâmı ile de; "...Benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 18. Ceza Dairesinin 15.01.2019 tarihli ve 2018/3659 esas, 2019/1297 karar sayılı ilâmında da belirtildiği üzere, bilirkişi raporu alınmasının mahkemenin takdirinde olduğu, bu hususun iddianamenin iadesi sebebi yapılamayacağı, gerek görüldüğünde mahkemesince bilirkişi incelemesi yaptırılabileceği gibi, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2018/427 esas, 2018/517 karar sayılı ilâmında da belirtildiği üzere, vergi suçlarında fatura asıllarına ulaşarak duruşmada incelenmesi zorunluluğundan vazgeçilmiş olduğu, somut olayda iddianameye konu eylemin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesinde düzenlenen sahtecilik suçunu değil, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359/b maddesinde düzenlenen vergi suçunu teşkil ettiği, faturaların sahte olduğuna ilişkin dosyada mevcut vergi suçu raporu ve vergi tekniği raporu bulunduğu, mahkemenin bu hususta tekrar rapor alabileceği gibi iade gerekçelerinin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 174. maddesinde sayılan iade sebepleri kapsamında da bulunmadığı gözetilmeden, itirazın kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden” bahisle ... kararının, 5271 sayılı CMK’nin 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA," şeklindeki açıklamalar nazara alındığında;

Dosya kapsamına göre, şüpheli hakkında, sahte belge düzenlemek suretiyle 213 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan kamu davası açıldığı, soruşturma dosyası kapsamında İstanbul Vergi Kaçakçılığı-4 Denetim Daire Başkanlığınca düzenlenen 25/10/2021 tarihli vergi tekniği raporunun, yine aynı tarihli vergi suçu raporunun, 01/11/2021 tarihli vergi inceleme tutanağı ile mütalaa formunun bulunması karşısında, şüpheli hakkında kamu davası açılmasına yeterli delilin bulunduğu gibi, iade sebeplerinin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 174. maddesinde sayılan iade nedenleri arasında da bulunmadığı gözetilmeden,

2-5271 sayılı Kanun’un 174/4. maddesinde yer alan, "Cumhuriyet savcısı, iddianamenin iadesi üzerine, kararda gösterilen eksiklikleri tamamladıktan ve hatalı noktaları düzelttikten sonra, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesini gerektiren bir durumun bulunmaması halinde, yeniden iddianame düzenleyerek dosyayı mahkemeye gönderir. İlk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez." şeklindeki düzenleme karşısında, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 15/02/2022 tarihli iddianamenin 21/02/2022 tarihli iade kararı üzerine belirtilen eksiklikler giderildikten sonra yeniden tanzim edilmesi sonrasında, İstanbul Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesince ilk iade kararında yer almayan farklı bir gerekçe olan "...Şüpheli tarafından sahte olarak düzenlendiği iddia edilen faturaların dosya içinde bulunmadığı, faturaların temin edilerek yasal unsurları taşıyıp taşımadığının tespiti gerektiği,... şüpheli bu belgeleri düzenlenmediğini beyan ettiğinden sahte faturalar üzerindeki yazı ve imzaların şüpheliye ait olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği,... karşıt şirketlerle ilgili vergi inceleme raporları ve haklarında açılan kamu davalarının tespiti ve temini gerektiği,... şüpheli hakkında Vergi Usul Kanununa Muhalefet suçundan İstanbul Anadolu 11. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/333 Esas ve İstanbul Anadolu 15. Asliye Ceza Mahkemesinin 2024/55 Esas sayılı dosyalarındaki kamu davaları halen derdest olduğundan bu davalar incelenip değerlendirilerek gerekli ise birleştirme talepli iddianame düzenlenmesi gerektiği..." nedenlerine dayalı olarak iade edildiği anlaşılmakla, belirtilen mevzuat hükmü gereğince Mahkemesince İstanbul Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesinin 21/02/2022 tarihli iade kararı ile belirtilen iade nedenlerinden farklı gerekçelerle iddianamenin iadesine karar verilemeyeceği gözetilmeden; itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe 1. 5271 sayılı Kanun‘un 170. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; kamu davasını açma görevinin Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirileceği ve soruşturma evresi sonunda toplanan delillerin, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturması halinde Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemekle yükümlü olduğu; aynı maddenin üçüncü fıkrasında iddianamede nelerin gösterilmesinin gerektiği, dördüncü fıkrasında ise; iddianamede, yüklenen suçu oluşturan olayların, mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanacağı ve yüklenen suçu oluşturan olaylar ve suçun delilleriyle ilgisi bulunmayan bilgilere yer verilmeyeceği belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “İddianamenin iadesi” başlıklı 174. maddesi; “(1) Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;

a) 170 inci maddeye aykırı olarak düzenlenen,

b) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Suçun sübûtuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,

c) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Önödemeye veya uzlaştırmaya ya da seri muhakeme usulüne tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaştırma ya da seri muhakeme usulü uygulanmaksızın düzenlenen,

d) (Ek:17/10/2019-7188/20 md.) Soruşturma veya kovuşturma yapılması izne veya talebe bağlı olan suçlarda izin alınmaksızın veya talep olmaksızın düzenlenen,

İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir.

(2) Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez.

(3) En geç birinci fıkrada belirtilen süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır.

(4) Cumhuriyet savcısı, iddianamenin iadesi üzerine, kararda gösterilen eksiklikleri tamamladıktan ve hatalı noktaları düzelttikten sonra, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesini gerektiren bir durumun bulunmaması halinde, yeniden iddianame düzenleyerek dosyayı mahkemeye gönderir. İlk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez.

(5) İade kararına karşı Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir."

Şeklinde düzenlenmiştir.

3. Şüpheli hakkında, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 15.02.2022 tarihli ve 2021/232520 Soruşturma, 2022/13250 Esas sayılı iddianamenin, İstanbul Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesinin, 21.02.2022 tarihli ve 2022/175 İddianame değerlendirme sayılı kararında yer alan, " Her ne kadar İstanbul Anadolu C.Başsavcılığı tarafından 15/02/2022 tarih, 2021/232520 Soruşturma no, 2022/13250 Esas ve 2022/10164 iddianame numarası ile şüpheli hakkında Vergi Usul Kanununa Muhalefet suçundan tanzim edilen iddianame mahkememize tevzi edilmiş ise de; şüphelinin savunmasının alınmadığı, savunması alınarak ileri sürebileceği delillerin toplanması gerektiği, karşıt şirketler hakkında açılmış dava var ise davanın araştırılması gerektiği, karşıt şirketlerle ilgili raporlar getirilerek bilirkişi raporu alınması gerektiği, 2016-2017 yıllarında sahte olarak düzenlendikleri iddia edilen faturalar dosyada bulunmadığı, faturaların temini gerektiği anlaşıldığından.." şeklindeki gerekçeyle iadesine karar verilmiş, bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.

4. İddianamenin iadesi kararı sonrası, şüphelinin savunmasının alındığı, faturaların teminine çalışıldığı ancak diğer iade sebepleri yerine getirilmeden şüpheli hakkında düzenlenen İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının, 01.03.2024 tarihli ve 2022/39105 Soruşturma, 2024/18286 Esas sayılı iddianamesinin, İstanbul Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesinin, 12.03.2024 tarihli ve 2024/159 İddianame değerlendirme sayılı kararında yer alan, " Şüpheli tarafından sahte olarak düzenlendiği iddia edilen faturaların dosya içinde bulunmadığı, faturaların temin edilerek yasal unsurları taşıyıp taşımadığının tespiti gerektiği, şüpheli bu belgeleri düzenlenmediğini beyan ettiğinden sahte faturalar üzerindeki yazı ve imzaların şüpheliye ait olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği, karşıt şirketlerle ilgili vergi inceleme raporları ve haklarında açılan kamu davalarının tespiti ve temini gerektiği, şüpheli hakkında Vergi Usul Kanununa Muhalefet suçundan İstanbul Anadolu 11. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/333 Esas ve İstanbul Anadolu 15. Asliye Ceza Mahkemesinin 2024/55 Esas sayılı dosyalarındaki kamu davaları halen derdest olduğundan bu davalar incelenip değerlendirilerek gerekli ise birleştirme talepli iddianame düzenlenmesi gerektiği anlaşıldığından" gerekçesiyle ikinci kez iadesi karar verilmiş ve bu karara yönelik itirazın da merci İstanbul Anadolu 9. Ağır Ceza Mahkemesinin, 02.04.2024 tarihli ve 2024/185 Değişik İş sayılı kararı ile reddedildiği anlaşılmıştır.

5. 5271 sayılı Kanun'un 174. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği üzere; "...iddianamenin iadesini düzenleyen bu maddeye göre, davaya bakacak olan mahkeme kamu davasının açılması için delillerin yeterli şüpheyi ortaya koymasına karşın, iddianamede bazı fazla önemli olmayan noksanlık saptarsa, örneğin şüphelinin açık kimliğinin belirtilmemesi, uygulanması gereken kanun maddesinin gösterilmemesi, bütün delillerin mahkemeye verilmemiş olması ve benzeri gibi, iddianameyi tamamlaması için Cumhuriyet savcılığına geri verilmesine karar verecektir. Geri verilme nedenleri maddede dokuz ayrı bentte gösterilmiştir. Bunun üzerine Cumhuriyet savcısı eksikleri tamamlayarak aynı iddianameyi veya gerekiyorsa yeniden düzenleyeceği iddianameyi mahkemeye sunacaktır. Amaç, davanın bir duruşmada sonuçlanmasını sağlayacak alt yapıyı oluşturmaktır..." Bu kapsamda iddianamenin iadesi kararı üzerine, Cumhuriyet savcısının izleyebileceği iki yol bulunmaktadır; bunlardan ilki, iade kararında belirtilen eksiklikleri giderdikten, hatalı noktaları düzelttikten sonra yeniden iddianame düzenlemektir. Eksiklik ve yanlışlıklar giderildikten sonra artık mahkeme, yeni ve başka sebeplere dayanarak yeniden iddianamenin iadesine karar veremez. İkinci yol ise, iade kararına karşı itiraz kanun yoludur. İtiraz merciinin kararı kesin olduğundan, Cumhuriyet savcısını da mahkemeyi de bağlayıcı niteliktedir. İddianamenin iadesi kararı, kesinleşmiş olmak koşuluyla, Cumhuriyet savcılığını bağlayıcı, kesin nitelikte bir karar niteliğinde olup, gereklerinin yerine getirilmesi zorunludur. İddianamenin iadesinin en önemli sonucu; kamu davasının açılmasına, bir başka ifade ile kovuşturma evresine geçilmesine engel oluşudur. Cumhuriyet savcısı, iddianame iade edildikten sonra yapacağı soruşturmada, yeni deliller elde etmesi veya başka şüphelilerin varlığını belirlemesi halinde, başka suç ve şüphelilere yer vereceği gibi, yapacağı soruşturma sonucunda elde ettiği bilgiler ışığında kovuşturmaya yer olmadığına da karar verebilecektir.

6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 15.02.2022 tarihli ve 2021/232520 Soruşturma, 2022/13250 Esas sayılı iddianamenin, İstanbul Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesinin, 21.02.2022 tarihli ve 2022/175 İddianame değerlendirme sayılı kararı ile suçun sübutuna doğrudan etki edecek deliller toplanmadan düzenlendiği gerekçesiyle iadesine ilişkin kararın itiraz edilmeksizin kesinleşmesi üzerine; iade kararının bağlayıcı gerekleri yerine getirilmeden ve dosyaya yeni bir delil de ikame edilmeden, aynı eylem nedeniyle ikinci kez düzenlenen iddianamenin, aynı sebeplerle birlikte farklı sebepler de eklenerek iadesine ilişkin karar ile iş bu karara vaki itirazın reddine dair inceleme konusu mercii kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ancak başka sebeplere dayanarak yeniden iddianamenin iadesine karar verilemeyeceği, bu nedenle ilk iadedeki sebeplerin yerine getirilmesi gerektiği anlaşılmakla, kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

II. KARAR Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, kanun yararına istemi doğrultusunda düzenlediği Tebliğnamedeki düşünce yerinde görülmediğinden KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNİN oy birliğiyle REDDİNE,

Dosyanın, gereği için mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 12.05.2026 tarihinde karar verildi.