Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/20643 E. 2026/6198 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/22 E., 2024/262 K. Mahkeme kararı davacı-birleşen dosya davalısı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı-birleşen dosya davalısı vekili Mahkememize ibraz etmiş olduğu dava dilekçesinde özetle; ... Başkanlığı SSK’dan emekli ve vefat eden babası .....’den dolayı ölüm aylığı almakta iken boşandığı eski eşi ile ayrı olup aynı çatı altında yaşamadı halde ...’ca ayrıldığı eşi ile beraber yaşadığı gerekçe ve iddiası ile ölüm aylığının kesilerek durdurulduğunu, SSK Gen. Müd. ve İzmir ... İl Müdürlüğüne yaptığı itiraz dilekçesi ile “beraber yaşamadığını ve tekrar yeniden araştırma ve inceleme yapılarak ölüm ayığının bağlanması ve mağduriyetinin giderilmesini” talep ettiğini, müracaatına karşılık İzmir ... İl Müdürlüğünce gönderilen, 29.06.2011 tarih, ... sayılı yazı ile SG Kontrol Memuru tarafından düzenlenen 27.12.2011 tarih, 292 sayılı raporda ayrıntılı bir şekilde inceleme yapıldığı ve boşandığı eşi ile beraber yaşadığının tespit edildiği, tekrar denetime gerek görülmediği, itirazının devam etmesi halinde ilgili mahkemeye müracaat etmesinin gerektiğinin bildirildiğini, ancak yukarıda da belirttiği gibi eski eşi ile ayrıldıktan sonra hiçbir şekilde bir araya gelmediği gibi beraberde oturmadığını, yersiz yere asılsız iddia ve tespit neticesi kesilen ölüm aylığının tekrar bağlanması için, ayrıldığı eski eşi ile ayrıldıktan sonra bu zamana kadar beraber yaşamadığının ve aynı çatı altında oturmadığının tespitine, kesilen ölüm aylığının bu nedenle tekrar almaya hak kazanmış olduğu ve maaşının kesildiği tarihten tekrar bağlanma tarihine kadar arada alamadığı birikmiş ölüm aylılarının da tarafına geri iadesine dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı-birleşen dosya davalısı vekili Mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde özetle; 5510 sayılı Kanun'un 56.maddesinde, eşinden boşandığı halde, boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadıkları belirlenen eş ve çocukların bağlanmış olan gelir ve aylıkların kesileceğini, bu kişilere ödenmiş olan tutarların 96. maddesine göre geri alınacağı hükmünün yer aldığını, Kurum SG Kontrol Memuru ... tarafından düzenlenen 27.12.2010 gün ve 2010/GG/292 sayılı araştırma ve soruşturma raporunda, davacı ... (..)'ın 19.02.2001 tarihinde resmi olarak boşandığı eşi ...'la birlikte yaşamaya devam ettiğinin tespit edilmesi nedeniyle Kurumdan 3...0 tahsis numarası ile almakta olduğu yetim aylığının 0l.10.2008 tarihinden itibaren kesildiğini, fuzulen ödenen aylıkların yasal faizi ile birlikte kendisinden tahsili amacıyla İzmir 18.İcra Müdürlüğünün 2011/11007 sayılı dosyası ile icra takibine başlatıldığını, 5510 sayılı Kanun'un “Kurumun Denetleme ve Kontrol Yetkisi” başlıklı 59. maddesinde bu Kanunun uygulanmasına ilişkin işlemlerin denetiminin Kurumum denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütüleceği, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında belirledikleri Kurum alacağım doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemlerin, yemin dışında her türlü kanıta dayandırılabileceği, bunlar tarafından düzenlenen tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğuna yer verildiğini belirterek açılan davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir. III.MAHKEME KARARI Mahkemenin 15.04.2015 tarihli kararı ile "-Davanın kabulü ile Davacıya ...’dan babası ... dolayı 3...0 tahsis numarası ile aldığı ölüm (yetim) aylığının kesilmesi işleminin iptaline, davacıya 2011/4 aydan itibaren kesilen ölüm aylıklarının yeniden bağlanması, ödenmeyen ölüm aylıklarının ödenmesi gerektiğinin tespitine, Mahkememiz dosyası ile birleşen İzmir 11. İş Mahkemesinin 2012/859 E., 2012/57 K. sayılı dava dosyası yönünden; - Davanın reddine" karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. İlk Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davalı-birleşen dosya davacısı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 05.05.2016 tarihli kararıyla "... Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56. maddesinin ikinci fıkrasında, eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesileceği, bu kişilere ödenmiş olan tutarların, 96. madde hükümlerine göre geri alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır. Anılan maddeye dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanun'un 59., 100., 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 28., 45., 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 3., 45 – 53., 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32., 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6., 24 – 33., 189., 190., 191., 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6., 19., 20., maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, özellikle boşanan eşlerin her ikisinin de kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden geniş kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, yine bu yerlerdeki komşular tespit edilerek bilgilerine başvurulmalı, kurum işlemine dayanak tutanakları düzenleyen kurum denetmenleri dinlenilmeli, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. B. Mahkemece Verilen İkinci Karar Mahkemenin 21.11.2016 tarihli kararı ile önceki hükümde direnilmesine ve "- Davanın kabulü ile Davacıya ...’dan babası ...’den dolayı 3...0 tahsis numarası ile aldığı ölüm (yetim) aylığının kesilmesi işleminin iptaline, davacıya 2011/4 aydan itibaren kesilen ölüm aylıklarının yeniden bağlanması, ödenmeyen ölüm aylıklarının ödenmesi gerektiğinin tespitine Mahkememiz dosyası ile birleşen İzmir 11. İş Mahkemesinin 2012/859 E., 2012/57 K. sayılı dava dosyası yönünden; - Davanın reddine" karar verilmiştir. G. Hukuk Genel Kurulu Tarafından Verilen Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Hukuk Genel Kurulunun 12.10.2021 tarihli kararıyla, "...Somut olayda davacı ile eşi ...’ın 11.12.2000 tarihinde boşandıkları, boşanma kararının 19.12.2001 tarihinde kesinleştiği, davacının babası ...’in 12.06.2009, annesi ... 25.02.2009 tarihinde vefat ettiği, davacıya babasının ölümünden sonra ölüm aylığı bağlandığı, 23.12.20 09... .04.2010 tarihlerinde yapılan ihbarlar üzerine davacının eski eşi ile birlikte yaşayıp yaşamadığı konusunda Kurum kontrol memuru tarafından 27.12.2010 tarih ve GG-292 sayılı araştırma raporu düzenlendiği, raporda davacının .. Mahallesi 955. Sokak No:1 ../... adresinde çevre soruşturması yapıldığı, yapılan soruşturmada ... Mahallesinde dört dönemdir muhtarlık yapan ...’nun ifadesinde “davacı ile eski eşinin 8-10 yıldır birlikte ikamet ettiğini” yine tutanak tanığı ...’in “davacı ile eski eşinin birlikte yaşadıklarını davacının eski eşinin sabit bir iş olmadığını, hurdacılık yaparak geçindiğini” beyan ettikleri ve tutanakları imzaladıkları, boşanmalarına rağmen eski eşi ile birlikte yaşadığı tespit edilen davacının ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun’un 56. maddesi gereğince kesilmesi gerektiği yönünde görüş bildirildiği, bu rapora istinaden davacının babasından dolayı aldığı ölüm aylığının kesilerek borç tahakkuk ettirildiği bunun üzerine Kurum işlemine karşı eldeki davanın; Kurum tarafından da davacı aleyhine İzmir 18. İcra Müdürlüğünde yersiz ödendiği belirtilen aylıklara ilişkin ilamsız icra takibi başlatıldığı takibin itiraz üzerine durması nedeniyle birleşen itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmaktadır. 40.Mahkemece yapılan yargılama sırasında davacının eski eşinin ... kimlik paylaşım sisteminden adresinin tespit edildiği, ... Mahallesi 955. Sokak No: 1 adresi ile ilgili abonelik araştırmaları ve yalnızca eski eşin kimlik paylaşım sisteminden tespit edilen adresinde kolluk araştırması yapıldığı, seçmen bilgi kayıtlarının getirtildiği ve tutanak tanıkları da dahil olmak üzere davacının tanıklarının dinlendiği görülmüştür. 41.Bu durumda yukarıda yapılan açıklamalara, somut olaya ilişkin maddi ve hukukî olgulara göre; davacı ile eski eşinin bozma ilamında belirtildiği şekilde ve ayrıca medula kayıtlarında yer alan yerleşim yerleri ve adresleri tespit edilmeli, tespit edilen adreslerde ve tanık ifadelerinde geçen eski eşin kaldığı belirtilen ... Mahallesi 951. Sokakta bulunan ağıldaki dam çevresinde kapsamlı kolluk araştırması yapılmalı ve bu araştıma sonucu tespit edilen komşu tanıklar ile Kurum işlemine dayanak raporu düzenleyen kontrol memuru dinlenmeli ayrıca denetmen tutanağında da imzaları bulunan tutanak mümzi ... ve ...’in tutanaktaki imzalı beyanlarını mahkemedeki tanıklıkları sırasında gerekçesiz değiştirdikleri dikkate alınarak toplanan deliller ile birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. 42.Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında, dosya kapsamındaki delillere göre yapılan araştırmanın yeterli olduğu, davacı ile boşandığı eşinin fiilen birlikte yaşadıklarına dair kesin bir kanaat oluşmasının mümkün bulunmadığı, bu nedenle mahkeme kararının onanması gerektiği ileri sürülmüş ise de, bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir. 43. Hâl böyle olunca direnme kararının Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenler yanında yukarıda açıklanan genişletilmiş gerekçe ve nedenlerden bozulmasına karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. H. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar Mahkemenin 25.09.2024 tarihli kararı ile '' Mahkememiz dava dosyası yönünden - Davanın reddine - Davacı tarafından peşin yatırılan 18,40 TL harçtan alınması gerekli 427,60 TL den mahsubu ile eksik 409,20 TL harcın davacı ...'den alınarak hazineye irat kaydına - Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık ücret tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davacı ...'den alınarak davalı ...'ya ödenmesine - Davacı ... tarafından yapılan giderlerin davacı uhdesinde bırakılmasına - Davalı ... tarafından yargılama gideri yapılmadığından karar verilmesine yer olmadığına b-) Mahkememiz dosyası ile birleşen İzmir 11. İş Mahkemesinin 2012/589 E., 2012/57 K. sayılı dava dosyası yönünden; - Davanın kabulü ile Davalının İzmir 18. İcra Müdürlüğünün 2011/11007 sayılı takip dosyasıona yaptığı itirazın iptali ile 12.814,87 TL yersiz ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine Alacağın likit olmaması, yargılamayı gerektirmesi sebebiyle davacının icra-inkar tazminat talebinin reddine'' karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı-birleşen dosya davalısı vekili; müvekkilinin boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı gerekçesiyle kesilen ölüm (yetim) aylığının iptali talebiyle açılan davada, yerel Mahkemece davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir. Vekil, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamı doğrultusunda yapılan araştırmalarda; eski eşin ikamet ettiği ileri sürülen ağıl sahibinin beyanlarıyla eşin ayrı yaşadığının kesinleştiğini, tutanak tanıklarının ise denetmen raporundaki ifadelerin aksine tarafların birlikte yaşamadıklarını beyan ederek çelişkiyi müvekkil lehine giderdiklerini savunmuştur. Bilirkişi raporundaki "işlemin iptali gerekse de birikmiş aylıkların ödenemeyeceği" yönündeki yorumun hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, tarafların sadece çocukları için bir araya geldiklerini ve bir an için sonradan bir araya geldikleri kabul edilse dahi o tarihe kadar olan aylıkların ödenmesi gerektiğini ileri sürerek, İzmir 8. İş Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl dava bakımından fiili birliktelik nedeniyle kesilen ölüm aylığına ilişkin Kurum işleminin iptali ve aylık bağlanması gerektiğinin tespiti; birleşen dava bakımından itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesi ile 439. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı-birleşen dosya davalısının temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı-birleşen dosya davalısı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 04.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.