İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/728 E. 2025/539 K.

T.C. İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/728 Esas KARAR NO : 2025/539 DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 10/02/2023 KARAR TARİHİ : 23/06/2025 İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/109 Esas, 2023/496 Karar, 13/06/2023 tarihli Yetkisizlik kararı ile Mahkememiz yukarıdaki esasına kaydı yapılan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında akededilen 26.08.2021 tarih sözleşme gereğince '' ...'' işleri hususunda alt yüklenici sözleşmesi akdedildiğini, müvekkili tarafından üstlenilen iş sözleşmeye uygun ve eksiksiz şekilde teslim edilmiştir. Hatta üst yüklenici ... aktif olarak binayı dahi kullanmadığını, iş eksiksiz ve tam olarak teslim edilmesine rağmen müvekkilin hakedişleri bugüne de sözleşmeye uygun şekilde yapılmadığını, müvekkillinin hakedişi haksız ve hukuka aykırı gerekçeler ile kesintiler yapılmış ve tüm müzakerele rağmen kesin hakediş rakamlarında mutabakata varılamadığını, bu hususların tamamı hem mail yoluyla hem de ... 23. Noterliği, ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesiyle kesin hakediş hesaplamalarına itirazlarımız davalı tarafa ihtar edildiğini, itirazlarımızın olumlu neticelenmemesi sebebi ile 27.01.2023 tarihinde ... Arabuluculuk bürosu... başvuru no ile kesin hakediş raporuna itirazlarımız ve sözleşmeden kaynaklı fiyat farkı taleplerimiz konularıyla arabuluculuk başvurusu yapıldığını, arabuluculuk süreci halen devam ettiğini, sözleşme hükümlerinin kısmen veya tamamen yerine getirilmediği sürece geçerli olmak şartına bağlı olmak üzere müvekkil tarafından davalıya ... Bankasına ait 10.09.2021 tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubu verilmiştir. Ancak davalı buna yönelik hiç bir tespiti dahi olmaksızın haksız ve hukuka aykırı olarak davalı 10.02.2023 tarihinde teminat mektununun paraya çevrilerek ödenmesi talebiyle bankaya başvuru yapmıştır. Banka ilgililerinin bildirmesi sonucu müvekkilin haberi olduğunu, Müvekkilin ne teminat mektubundan ne de sözleşmeden kaynaklı davalı tarafa hiç bir borcu olmadığını, aksine müvekkilin sözleşmeden kaynaklı alacağı bulunduğunu, ... Bankasına ait; 10.09.2021 tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubuna ilişkin ödenmemesine yönelik ivedilikle tedbir kararı verilmesine, ...Bankasına ait; 10.09.2021 tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı müvekkilin borçlu olmadığının tespiti ile müvekkilin 26.08.2021 tarihli sözleşmeden kaynaklı hiç bir borcu olmadığının tespitine,... Bankasına ait 10.09.2021 tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı ödeme yapılması halinde, yapılan ödemenin yasal faizi ile birlikte iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... K. sayılı kararında 6100 sayılı HMK m.116 uyarınca yetki itirazı ilk itirazlar arasında olduğunu, ilk itirazlar ise ön sorun olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin 29.maddesinde belirtildiği üzere yetkili mahkemeler İstanbul Mahkemesi olduğunu, esasa ilişkin olarak davacının dava konusu 26.08.2021 t.li sözleşme gereğince üstlenilen iş sözleşmeye uygun ve eksiksiz şekilde teslim ettiğini beyan ederek Müşteri ... tarafından binanın aktif olarak kullanıldığını, işi eksiksiz ve tam olarak teslim edilmesine rağmen hakkedişlerinin sözleşmeye uygun şekilde yapılmadığını, hakkedişinden haksız ve hukuka aykırı gerekçeler ile kesintiler yapıldığını, müzakerelere rağmen kesin hakediş rakamlarında mutabakata varılamadığını, ihtarnameler gönderdiğini ifade ettiğini, davacının bu beyanının yanlış, eksik ve Mahkemeyi yanlış yönlendirebilecek nitelikte olduğundan kabul edilemeyeceğini, davacının 26.08.2021 tarihli sözleşmenin birçok hükmüne, iş programına uymamış, müvekkilin uyarıda bulunmasına gerek olmadığı halde yaptığı tüm uyarıları görmezden gelmiş, işi savsamış, yapması gereken işlerin bir kısmını ifa etmediği için, bu eksik işler müvekkil şirket tarafından (...'nın ağır yaptırımlarına maruz kalmamak için) üstelenilerek tamamlandığını, şayet bugün ... söz konusu binayı kullanabiliyor ise bunun sebebi davalı şirketin, davacının yapmadığı eksik işleri müvekkil şirketin (...'in) üstlenip tamamlaması ve/veya tamamlanmasını sağlamasından dolayı olduğunu, davacının işi sözleşme şartlarına göre ifa etmemiş , yine işi tam ve eksiksiz olarak da teslim etmemiş olup taraflar arasında imzalanması gereken geçici kabul tutanağını imzalamamış, kesin hakkedişe haksız itirazlar ileri sürmek suretiyle bilhassa imzalamaktan kaçınmış, üstüne de müvekkilden tahsil ettiği tutarların faturalarını dahi düzenlemediğini, davacının kendisinin hazırlayıp gönderdiği ve taraflar arasındaki sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan iş programına göre malzeme onay sunumlarını 2022 Ocak Ayına kadar tamamlanması gerekiyor iken bu taahhüdünü yerine getirmediğini, yapılan toplantılarda malzeme sunumları yapması davacıya defalarca hatırlatılmasına rağmen, davacı ısrarla iş programına uygun şekilde sunum yapıp onayını almadığını, taraflar arasındaki sözleşmede işin davacı tarafından teslim tarihi 30.04.2022 olarak kararlaştırılmış olmasına rağmen davacı bu tarihe uymamış, müvekkil şirketin sabırlı bekleyişini suistimal ettiğini, iş sahibi (müşteri) ... ve ... firması ... da sürekli müvekkile ve bazen de davacıya uyarı yazıları, yapılması gereken eksiklikleri göndermişlerse de davacı tarafından işler sürekli ertelenmiş, hatalı imalatlar yapılmış, sahada yetkin bir şantiye şefi bulundurulmamış, saha yönetimsiz bırakılmak suretiyle işlerin sarpa sarmasına neden olunduğunu, cevap dilekçesi ekinde ...'nın ve kontrolör ...'nun bazı yazılarını sunduklarını, tüm yazışmaların içeriklerine okuma güçlüğü olmasın diye dilekçede yer veremeseler de ekte bazılarını sunduklarını, sair diğer yazışmaları sunma haklarını da saklı tuttuklarını, yazışmalardan görüleceği üzere davacı işin yapımı sırasında işin ehli bir yüklenici gibi davranmamış, davalı şirketi son derece müşkül durumda bırakmış, işin gecikmesine açıkça sebebiyet verdiğini, davalı şirketin şantiye sorumlusunun yukarıda anılan 13.07.2022 tarihli e postasına rağmen, davacı ısrarlı şekilde eksik/ayıplı işleri gidermemiş, bu nedenle ... bu defa 06.08.2022 tarihli e- postası ile eksiklikleri tekrar müvekkil şirkete bildirdiğini, bu sırada davalı şirketin de davacının aksiyon alması için çabalamışsa davacı üstlendiği işi yönetememiş ve sürüncemede bıraktığını, nihayetinde ... artık oldukça geciken işi daha fazla bekleyememiş, sahaya kendisi bir elektrik ekibi sokarak, aslında davacının üstlendiği işi yaptırmış/tamamlatmış ve bu bedeli de kendisine sözleşme taahhüdü olan müvekkil şirketten tahsil ettiğini, davacının üstlendiği işi basiretli bir tacir olarak takip etmemesi, şantiyesini ısrarlı şekilde yönetimsiz bırakması sebebiyle müvekkil şirket tarafından mecburen İstanbul'dan ..'a ek personel takviyesi yapılmış, bu takviyenin maliyeti de (davacının üstlenmesi gereken maliyet) haklı olarak müvekkil şirket tarafından kesin hakkedişe davacıdan kesilmek üzere yansıtıldığını, davacının iş bitiminde tüm sistemlerde yapılması gereken saha test raporlarını paylaşmadığını, zira işi sözleşmeye göre yapmamış olduğundan bu testler müvekkil şirket ve Müşteri ... ile birlikte yapılmak zorunda kalındığını, davacı tarafından ... projeler hatalı şekilde teslim edildiğini, bu projelerde hesaplarla yatay projeler arasında farkların olduğu, pano güçlerinin doğru yazılmadığı, sahadaki durumla birbirini tutmadığı anlaşılmış, bu sebeple müvekkil şirket üçüncü bir kişi ile çalışmak zorunda kaldığını, davacının sistemlerin teslim dosyasını belli bir düzen içerisinde iletmemiş, uzun talep ve çabalar neticesinde davacıdan sadece kullanma klavuzlarının alınabildiğini, halbuki bunların belli bir düzen içerisinde hem hard, hem soft copy (hem fiziki, hem de elektronik belge olarak) olarak tüm firma iletişim bilgilerini kapsayacak şekilde, kullanıcı talimatlarıyla birlikte davacı tarafından müvekkil şirkete teslim edilmesi gerekiyorken bu husus da yerine getirilmediğini, davacının davacı işi yönetimsiz bırakmış, yapması gereken işleri fen ve tekniği ile şartname hükümlerine uygun yapmamış, yaptıklarını geç ve/veya ayıplı yapmış, iş programına uymamış, sözleşmenin, şartnamenin ve diğer eklerinin birçok hükmünü de ihlal ettiğini, en nihayetinde müvekkil şirket eksiklikleri kendisi tamamlayıp davacıya kesin hakkedişleri ve geçici kabul yapılması için davet gönderdiğinde de davacı yine mutabakat yapmaktan, fatura kesmekten, geçici kabul yapmaktan ısrarla kaçındığını, davacıya e postalar ve noter ihtarnameleriyle defalarca hakkedişi ve geçici kabul tutanağı gönderilmesine rağmen davacı ne mutabakat yapmış, ne de faturasını kestiğini, davacı şirkete ... 44.Noterliğinden tasdikli ... tarihli ve ... yevmiyeli ihtarname ile ekinde kesin hakkedişi gönderilmiş ve faturası talep edildiğini, davacı tarafından ise ihtarnameye olumlu yanıt dönüş yapılmadığını, ancak davalı şirket, taşeronları ile olan iyi ilişkilerini iyiniyetle sürdürme gayesi ile tekrar görüşmeleri başlatmış ancak taraflar arasında uzlaşı mümkün olmadığını, davalı şirket en sonunda ... 44.Noterliğinden tasdikli ... tarihli ve ... yevmiyeli ihtarnamesi ile verilen teminat mektubunu nakde çevirebilmek amacıyla (sözleşmedeki garanti hükümleri ve yasalardan doğan haklar -ayıplı ifa, zamanaşımı vb- saklı kalmak üzere) anılan sözleşmeyi feshederek teminat mektubunu nakde çevirmek durumunda kaldığını, davacının işbu cevap dilekçesinde yer verilen ve henüz yazmadığımız birçok eksik işlerden sorumluluğu taraflarca imzalı 26.08.2021 tarihli sözleşme ve ekleri ile müvekkil ... A.Ş. ile müşteri ... arasında imzalanmış sözleşme ve eklerinden kaynaklandığını, davacı ve müvekkil şirket arasında imzalı sözleşmede; Ana Sözleşme, ... ile Müşteri arasında akdedilmiş sözleşmeyi, ihale özetini, ekli birim fiyat-iş-toplam bedel listesini kitapçık halindeki belgeler bütününü ifade eder şeklinde tanım yapılmış, sözleşmenin 2.maddesinde de alt yüklenicinin (davacının), ... ile Müşteri arasında akdedilen Ana Sözleşme ve eklerindeki, ... için belirlenen yükümlülükler de dâhil olmak üzere, işbu sözleşmedeki tüm taahhütlerini yerine getirmeyi kabul ettiği taraflarca hüküm altına alındığını, bu nedenle ekte ... ve müvekkil şirket arasında kabul edilen, elektrik işleri sistem şartnamesini de sunduklarını, ilaveten bu şartname de teknik bilirkişiler tarafından incelendiğinde davacının üstlendiği işteki eksiklikleri daha net olarak anlaşılacağını, 26.08.2021 tarihli taraflar arasındaki sözleşmenin; dilekçede belirtilen bazı hükümlere sadece sözleşmenin daha kolay anlaşılabilmesi bakımından yer verdiklerini, davacının 27.01.2023 tarihinde .. Arabuluculuk bürosu ...başvuru no ile kesin hakediş raporuna itirazları ve sözleşmeden kaynaklı fiyat farkı talepleri konularıyla Arabuluculuk başvurusu yaptığını ifade ettiğini, açıklandığı üzere ekli sözleşme uyarınca davacının fiyat farkı talebinin kabul edilemeyeceğini, taraflar .arasında sözleşmenin fiyat farkı verilmeyeceğine dair hükümleri taraflarca ıslak imzalı şekilde yapılacak sözleşme veya mutabakat ile değiştirilebilir olduğunu, olaylarında ise bu hususta taraflarca davacı lehine herhangi bir değişiklik yapılmadığı gibi müvekkil tarafından da bu hususta tek taraflı taahhüt de verilmediğini, davacının bu yöndeki talebi mesnetsiz olup reddi gerektiğini belirterek ilk itiraz olarak Mahkemenizin yetkisine itiraz ettiğini, yetkili mahkeme Çağlayan'da bulunan İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu bu sebeple yetkisizlik kararı verilmesini, Arabuluculuk faaliyeti sonucunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini sunması için 1 haftalık kesin süre içinde sunulmadığından davanın dava şartı yokluğundan usulden reddedilmesine, haksız ve dayanaksız davanın külliyen reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, tapu kaydı, davacı vekili tarafından sunulan flash bellek, taşınmaza ilişkin tapu kayıtları ve İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığından alınan İmar durumu bilgiler, davalı vekili tarafından sunulan dekont sureti, YapıKredi Bankasından gelen dekont aslı dosyamız içerisine alınmıştır. ... Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat ile, mahallinde keşif yapılmak suretiyle dosya İnşaat Mühendisi ve iki Elektrik Mühendisinden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 22/08/2024 tarihli bilirkişi raporu ile; sözleşme kapsamında yapılan işin bedelinin 1.975.550,12 TL olduğu, taraflarınca da kabul edilen ek yapılan işlerin bedelinin 118.578,75 TL olduğu, dolayısıyla toplamda (1.975.550,124118.578,75) 2.094.128,87 TL imalat yapıldığı ve önceki hekedişlerden düşülen 305.702,58 TL sonrası kalan bedelin 1.788,426,29 TL (2.094.128,87 -305.702,58 TL) olduğu bu tutardan ise, taraflarınca tespit edilen ve kesilmesi gereken kesintilerin ( iş eldiveni:10,00TL, iş gözlüğü:50,00 TL, ....montaj faturası:61.250,00 TL, yangın Durdurucu: 565,91 TL, test devreye alma/dökümatasyon işleri: 35.000,00 TL) TOPLAMI OLAN 61.875,91 TL nin ve önceki hakkedişte kesilen 30.570,26 TL kesin hesap teminatının iadesi vede %2 tutarındaki 35.768,53 TL bedelli genel gider kesintisinin 1.788.426,29 TL den düşülmesi ile 1.686.352,11 TL kaldığı ve bu tutara KDV eklenip stopaji avans ve önceki ödemelerin düşülmesi ile ödenmesi gereken hakkediş bedelinin rapordaki tabloda da ayrıntılı olarak izah edildiği üzere 224.194,94 TL olduğu tespit edildiği, rapordaki ikinci tabloda arz edilen tespitlere göre, davacının dava konusu yaptığı 10.09.2021 tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı davalıya borçlu olmadığı, hatta anılan iş kapsamında 224.194,94 TL alacağının bulunduğu tespit edildiğinden, davalı tarafça tahsil edilmiş olan teminat mektubunun tutarının davacıya iade edilmesi gerektiği, ancak, belirtildiği üzere, 24.01.2023 tarihli hakkedişteki “zarar gören/değişimi yapılan imalatlar” başlığı altındaki; elektrik imalatları zarar sonrası tadilat, değişecek prizler ve seramik imalatlarına verilen zararların parasal karşılığı olarak 13.333,33 + 6.324,55 + 2.500,00 = 22.157,88 TL, sahada uygun personel bulundurulmaması ile ilgili olarak 01.06 - 20.08 arasındaki 80 günde sözleşme hükümlerine göre personel bulundurmama cezası toplamı olan 60.000 TL ve nefaset kesintisi ( 36.564,00 TL) ile Haziran-Ekim dönemlerinde Diem (davalı) tarafından sağlandığı belirtilen personel desteği tutarı olan (19.516 + 423.920 + 421.763 + 424.526 +428.547) 118.272 TL ye ait toplamı 236.993.88 TL olan davalı tarafça bu kesintilere dair açıklayıcı bir tutanak, belge ve doküman sunulması ve Mahkemece de bu durumun kabul edilmesi halinde hakedişin rapordaki ikinci tabloda arz edildiği gibi olacağı, tabloda arz edilen tespitlere görede, davacının dava konusu yaptığı ... tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı davalıya kısmen borçlu olmadığı, anılan iş kapsamında 38.394,22 TL borçlu bulunduğu tespit edildiğinden, davalı tarafça tahsil edilmiş olan teminat mektubunun sadece 197.55,00 - 38.394,22 = 159.155,78 tutarının davacıya iade edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Dosya yeniden talimat Mahkemesine gönderilerek ek rapor için bilirkişilere tevdi edilmiş, düzenlenen 10/01/2025 tarihli ek raporda; sözleşme kapsamında yapılan işin bedelinin 1.975.550,12 TL olduğu, taraflarınca da kabul edilen ek yapılan işlerin bedelinin 118.578,75 TL olduğu, dolayısıyla toplamda (1.975.550,12 + 118.578,75) 2.094.128,87 TL imalat yapıldığı ve önceki hekedişlerden düşülen 305.702,58 TL sonrası kalan bedelin 1.788,426,29 TL (2.094.128,87 -305.702,58 TL) olduğu bu tutardan ise, tarafımızca tespit edilen ve kesilmesi gereken KESİNTİLERİN (kök raporda ve yukarıda izah edilen, ayrıca önceki hakkedişte kesilen 30.570,26 TL kesin hesap teminatının iadesi vede %2 tutarındaki 35.768,53 TL bedelli genel gider kesintisinin) 1.788.426,29 TL den düşülmesi ile 1.661.741,84 TL kaldığı ve bu tutara dava tarihinde geçerli olan %18 tutarındaki, KDV eklenip stopaj avans ve önceki ödemelerin düşülmesi ile ödenmesi gereken hakkediş bedelinin aşağıdaki tabloda da ayrıntılı olarak izah edildiği üzere 107.553.56 TL olduğu, bu tabloda arz edilen tespitlere göre, davacının dava konusu yaptığı 10.09.2021 tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı davalıya borçlu olmadığı, hatta anılan iş kapsamında 107.553,56 TL alacağının bulunduğu tespit edildiğinden davalı tarafça tahsil edilmiş olan teminat mektubunun tutarının davacıya iade edilmesi gerektiği, ancak belirtildiği üzere, 24.01.2023 tarihli hakkedişteki “zarar gören/değişimi yapılan imalatlar” başlığı altındaki; elektrik imalatları zarar sonrası tadilat, değişecek prizler ve seramik imalatlarına verilen zararların parasal karşılığı olarak 13.333,33 + 6.324,55 + 2.500,00 =22.157,88 TL, sahada uygun personel bulundurulmaması ile ilgili olarak 01.06 - 20.08 arasındaki 80 günde sözleşme hükümlerine göre personel bulundurmama cezası toplamı olan 60.000 TL ve nefaset kesintisi ( 36.564,00 TL) ile Haziran-Ekim dönemlerinde Diem (davalı) tarafından sağlandığı belirtilen personel desteği tutarı olan (19.516+ 23.920 + 21.763 + 24.526 + 28.547) 118.272 TL ye ait toplamı 236.993.88 TL olan tutarında, Mahkemece de kabul edilmesi halinde hakedişin raporda sonuç kısım ilk tabloda arz edildiği gibi olacağı, bu tabloda arz edilen tespitlere göre de, davacının dava konusu yaptığı 10.09.2021 tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı davalıya kısmen borçlu olmadığı, anılan iş kapsamında - 155.035,66 TL borçlu bulunduğu tespit edildiğinden, davalı tarafça tahsil edilmiş olan teminat mektubunun sadece 197.55,00 - 155.035,66 - 42.514,34 TL tutarının davacıya iade edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Davacı vekili 30.01.2024 tarihli dilekçesi ile talep sonucunun dava dilekçesinde belirtilen teminat mektubunun istirdatına ilişkin olduğuna dair beyanda bulunmuştur. Davacı vekili tarafından 16/06/2025 tarihinde sunulan kısmen ıslah talebi ile; dava dilekçesindeki sehven talep edilen yasal faiz taleplerini ticari avans faizi olarak kısmen ıslah ettiklerini belirterek fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla; davanın kabulü ile ...Bankasına ait; 10.09.2021 tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı davacının borçlu olmadığının tespiti ile davacının 26.08.2021 tarihli sözleşmeden kaynaklı hiç bir borcu olmadığının tespitine, Yapı Kredi Bankasına ait; 10.09.2021 tarihli ... nolu 197.555,00 TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı ödeme yapılması halinde, yapılan ödemenin ticari avans faizi ile birlikte iadesine karar verilmesini talep etmiştir. Dava, taraflar arasındaki ...Köyü ... ada 9 parsel Kozan Adana adresindeki bina yapım işi/elektrik işlerinin yapılması konulu alt yüklenici sözleşmesi kapsamında borçlu olunmadığı ve sözleşme kapsamında verilen teminat mektubu nedeniyle borçlu olunmadığı iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır. Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında 26/08/2021 tarihinde düzenlenen Alt - Yüklenici sözleşmesi incelendiğinde; işbu sözleşme'nin tarafları, bir yanda merkezi...adresindeki ...Tic. A.Ş. (Bundan sonra “...” veya “İşveren” olarak anılacaktır) ile diğer yanda merkezi ... adresinde yerleşik ...A.Ş. (Bundan sonra “ALT-YÜKLENİCİ” olarak anılacaktır) olduğu, “İşyeri”, ...'in tasarım ve projesine konu olan Müşteri'nin tasarım ve projeyi uygulatacağı yeri ve Sözleşme kapsamında Müşteri'nin ... Köyü 688 ada 9 parsel ... adresindeki elektrik işleri şantiyesi olduğu, sözleşmenin konusu ve amacının Müşteri'ye ... Köyü 688 ada 9 parsel ... adresindeki ... Bina Yapım İşi / ELEKTRİK işlerinin; Sözleşme ve eklerindeki, Ana Sözleşme ve eklerindeki teknik ve hukuki şartlara bağlı kalınmak suretiyle yapılmasını oluşturduğu, sözleşme'nin imzalanmasından sonra ALT-YÜKLENİCİ, işyeri'ni en geç 5 takvim günü içinde ...'e başvurarak teslim alacağı, işin başladığı tarihin, yer tesliminin yapıldığı tarih olduğu, işin teslim süresinin ALT-YÜKLENİCİ, Sözleşme'de tanımlanan ve daha sonra yazılı olarak anlaşma bulunmasa dahi, ALT-YÜKLENİCİ'nin fiilen yapımına girişerek zımnen kabul ettiği artan ve/veya değiştirilen işleri, geçici kabul eksiklikleri de giderilmek şartıyla, en geç 30.04.2022 tarihinde, tamamen ayıpsız ve eksiksiz olarak teslim edeceği, ALT- YÜKLENİCİ Sözleşme'nin eki olan iş programına harfiyen uyacağı, geçici kabul sırasında verilen sürenin sözleşme'nin teslim süresine dâhil olduğu, sözleşmede düzenlenen ceza hükümleri uygulanabileceği, işin bedelinin sözleşme'nin eki olan 26.08.2021 tarihli fiyat teklifindeki şartlar üzerinden ANAHTAR TESLİM GÖTÜRÜ BEDEL usulü olarak söz konusu işler yapılacaktır. İşin tutarı 1.975.550,12TL “dir.(Sözleşmede Dövize bağlı fiyatların bulunduğu döviz olarak ödenecektir.) Fiyatlara Katma Değer Vergisi (KDV) dâhil olmayıp, KDV, İşveren'e ait olduğu, sözleşmenin götürü bedel usulü olması durumunda, herhangi bir şekilde metraj artışı, birim fiyat yükselmesi vb. sebeplerle toplam bedel üzerinden farklı bir ödeme yapılmayacağı, söz konusu işin yapılması için gerekli tüm proje çizim ve keşif çalışmaları, bu İşin uygun standartlarda yapılması için gerekli her türlü ekipman, sarf Malzeme, bu toplam fiyata dahil olup, Sözleşme eki keşif özetinde birim fiyatı bulunmasa bile, şartnamede ve projede yer aldığı takdirde bu birim fiyatlara dahil kabul edilecektir. Tüm imalatlar bu götürü bedele dâhil kabul edileceği, sözleşmenin birim fiyat usulü olması durumunda kesin hakedişte hesaplanan metrajlar üzerinden ödemeler yapılacağı, ALT-YÜKLENİCİ bu hususu baştan kabul ve taahhüt ettiği, hak ediş ve ödemelerin ALT-YÜKLENİCİ Sözleşme'nin 3. maddelerinde belirtilen iş için ödemeler usulüne göre hazırlanmış ve Müşteri tarafından kabul edilmiş aylık hakediş ve ona ait fatura karşılığı, sözleşmede belirtilen ödeme planı ve şartlarına göre yapılacağı, iş ile ilgisi aksi belirtilmedikçe ihzarat ödenmeyeceği, Muhtelif vergilerde, işçilik rayiçlerinde, işin miktarında veya döviz kurundaki artım ya da eksilme ne oranda olursa olsun ALT-YÜKLENİCİ'a hiçbir nam ve isim altında fiyat farkı ve kur farkı ödemesi yapılmayacağı, yer teslimi yapılmasından sonra, ALT-YÜKLENİCİ'un yazılı isteği üzerine, Sözleşme bedelinin belirtilen oranında ve aynı tutarda banka avans teminat mektubu karşılığı iş avansı verildiği, avans ödemesinin; Avans ödemesi %30 olarak yapılacağı, 11.1. ALT-YÜKLENİCİ, İş'in devamı esnasında, İşveren'in, bu Sözleşme eki proje ve şartnamelerde dilediği değişiklikleri yapmaya, değişiklik yapmasa dahi dilediği malzemeler ile imalat kalemlerini kısmen veya tamamen taahhütten çıkarmaya, yeni imalat yaptırmaya, yetkili olduğunu beyan ve kabul etiği, işveren dilerse herhan kaleminde yer alan bir malzemeyi kendisi temin ederek işte kullanılmasını talep edebilir olduğu, bu durumda o iş kalemine ait birim fiyat analizinde yer alan malzeme bedeli düşülerek yeni birim fiyat oluşturulacağı, işveren tarafından ALT-YÜKLENİCİ'a teslim edilen malzememin sorumluluğunun ALT-YÜKLENİCİ'ye ait olacağı, işbu Sözleşme'den doğacak her türlü ihtilafın çözümünde uygulanacak yetkili hukuk Türk Hukuku olduğu, teknik konularda ve projeyle ilgili mimarlık-mühendislik mevzularında çıkan ihtilaflar taraflarca belirlenecek uzman tarafından, O'nun vereceği kararlar doğrultusunda çözüldüğü, böyle bir uzmanın taraflarca tayin olunamadığı durumlarda ve diğer tüm konularda çıkan ihtilaflarda İstanbul mahkemeleri ve İcra-iflas Müdürlüklerinin yetkili kılındığı anlaşılmaktadır. TBK 473/f.1 hükmüne göre: “Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkaran gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, iş sahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir.” Genellikle TBK M. 473/f.1 (BK m. 358/1) hükmünün henüz iş görme sürecinde iken yüklenciyi temerrüde düşürmeyi sağladığı belirtilmektedir. Buna göre hükmün amacı ileride zaten temerrüde düşeceğini belli etmiş bulunan yükleniciye karşı iş sahibine borçlu temerrüdündeki hakları vadeden önce tanımaktır. Böylece, TBK M. 473/f.1 hükmü TBK m. 123-125 hükümlerinde düzenlenen temerrüt sonuçlarını, bazı şartlarla, henüz eser borcunun muaccel olmadığı bir zamana taşımış sayılacaktır. Buna göre şartlar oluştuğunda, iş sahibi vadeyi beklemeksizin önce TBK m. 123 uyarınca yükleniciye uygun bir ek süre verecek (şayet TBK m. 124 şartları varsa süre vermesi gerekmeyecek), ardından TBK m. 125 uyarınca, hala ifa ve gecikme tazminatı istemek, ifadan vazgeçip olumlu zararının tazminini istemek ve sözleşmeden dönerek olumsuz zararının tazminini istemek şeklindeki seçimlik haklarını kullanabilecektir. TBK m. 473/f.1’de sayılan dönme sebepleri, yüklenicinin kusuru olmadan ortaya çıksa dahi, iş sahibi sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir. Şu halde, işe hiç başlanmaması veya çalışmaların gereğinden yavaş yürümesi ya da vade tespit edilmişse işin vadede bitmeyeceğinin anlaşılması halinde, iş sahibi, bu durum yüklenicinin kusuru olmaksızın ortaya çıkmış olsa bile sözleşmeden dönme hakkına başvurabilecektir. Ancak bu dönme sebeplerinin yüklenicinin sözleşmeye aykırı tutumu ile uygun nedensellik bağı içinde bulunmaları gerekir. Şu halde bütünüyle yüklenicinin iradesi dışında gerçekleşen ve öngörülmesi mümkün olmayan sebeplerle işe başlanmaması, işin ertelenmesi ve vadeye yetişmeyeceğinin anlaşılması durumlarında, iş sahibi sözleşmeden dönemeyecektir. Keza, eğer gecikmeler iş sahibine yüklenmesi mümkün sebeplerle olmuyorsa, gene yüklenici işe başlama ve sürdürme yükümünü ihlal etmiş olmaz ve sözleşmeden dönme hakkı kullanılamaz. İş sahibinin dönme hakkını sınırlayan bu durum madde metninde sadece eserin vadeye yetişmeyeceğinin anlaşılması hali için belirtilmiştir. Fakat öğretide haklı olarak belirtildiği gibi, işe hiç başlanmaması ve işin tehir edilmesi hallerinde de bu koşul aranacaktır. İş sahibinin üzerine düşen herhangi bir yükümü yerine getirmemesi üzerine TBK m. 473/1’deki durumlar ortaya çıkmışsa, yüklenici işe başlama ve sürdürme yükümünü ihlal etmiş olmaz. Örneğin kullanılacak malzemeyi sağlamayı üstlenen iş sahibinin bunu yeterince sağlayamaması, sözleşme gereği proje ve talimatları vermesi gereken iş sahibinin bunu yeterince sağlayamaması sebebiyle işin durması veya yavaşlaması böyledir. Yeter ki yüklenici bu sebeplerin gerektirdiğinden daha uzun bir süre işi durdurmuş veya yavaşlatmış olmasın. TBK m 473/1 metninde sözleşmeden dönme hakkı veren durumlar için her ne kadar “iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme” sözü geçmekteyse de, burada işin mutlaka iş sahibinin kusuru yüzünden gecikmesinin değil, ona atfedilebilecek (onun faaliyet alanında gerçekleşen) herhangi bir nedenle gecikmesinin de sözleşmeden dönmeyi önleyeceği kabul edilmektedir. Örneğin, iş sahibi yapılacak inşaatın projelerini anlaştığı mimar mühendis kendisine teslim etmediği için yükleniciye veremiyorsa, gene de dönme hakkını kullanamamalıdır. Buna karşılık, iş sahibi işin başlamasına veya görülmesine bizzat engel olsa bile buna yüklenicinin tehlike yaratan veya hukuka aykırı bir davranışını önlemek için başvurmak zorunda kalmışsa, bu yüzden doğal gecikmeler karşısında gene de sözleşmeden dönme hakkı kullanılabilmelidir. Zira söz konusu durumlarda her ne kadar çalışmaları iş sahibi durduruyor veya yavaşlatıyor görünse de, bu gecikmeye asıl sebep yüklenicinin özen borcuna aykırı tutumudur. Yine belirtmek gerekir ki, işin görülmesine engel olan veya yavaşlatan sebeplerin iş sahibinin faaliyet alanında gerçekleşmesine veya bütünüyle dış olaylardan kaynaklanmasına rağmen, eğer yüklenici bunlar hakkında iş sahibine vaktinde uyarıda bulunsaydı söz konusu gecikme olmayacak idiyse, gene de yüklenici bundan sorumlu sayılabilir ve iş sahibi sözleşmeden dönebilir. Bu durumu sezip gereken önlemleri alması veya gerekeni yapması için iş sahibini uyarması işin uzmanı sayılan yükleniciden beklenebilmelidir. Bu durumdaki yüklenicinin iş sahibine ihtarda bulunmaması onun özen yükümünü ihlal etmesi anlamına gelir ve gecikmelerden sorumlu olur. İşte bu açıklamalara göre yüklenici sözleşmeyi ihlal etmiş sayılmaz ise iş sahibinin sözleşmeden dönme hakkı hazırlık faaliyetlerinin gecikmesine rağmen doğmayacaktır. Tersine, bu gibi durumlarda yüklenicinin iş sahibinden yeterli bir süre uzatımı isteyebileceği kabul edilmektedir. Mahkememizce de denetlenebilir ve hüküm kurmaya elverişli olarak kabul edilen, mahallinde keşif yaptırılmak suretiyle aldırılan bilirkişi raporunda yapılan tespitler nazarında; taraflar arasında akdedilen 26.08.2021 tarihli sözleşme gereğince '' ... Köyü 688 ada 9 parsel ... adresindeki ... Bina Yapım İşi / ELEKTRİK işlerinin; Sözleşme ve eklerindeki, Ana Sözleşme ve eklerindeki teknik ve hukuki şartlara bağlı kalınmak suretiyle yapılması'' işleri hususunda alt yüklenici sözleşmesi akdedildiği, bu sözleşmenin 4.1 maddesine göre işin teslim tarihinin 30.04.2022 olduğu, anahtar teslim götürü bedel olarak işin tutarının 1.975.550,12 TL olup, KDV nin ise işverene ait olduğu, 16.2 maddesi uyarınca işin geç yada eksik teslim edilmesi halinde sözleşme bedelinin yüzde 1’i oranında cezai şart ödemesinin kabul edildiğini, 18.madde uyarınca da sözleşme bedelinin %10 u tutarında kesin teminat mektubunun geçici kabulden sonra 01.09.2024 tarihine kadar geçerli olan teminat mektubunun verileceği, 26.08.2021 tarihli sözleşme sonrasında iş programının, davacı tarafından hazırlanarak 09.10.2021 tarihinde davalı tarafa mail olarak gönderilmiş olduğu, davalı tarafça talep edilen değişiklikler sonrasında revize iş programının ise 12.10.2021 tarihinde mail olarak gönderilmiş olduğu tespit edilmiştir. Bu iş programına göre de işin fiilen 03.09.2021 tarihinde başlayacağı ve 02.04.2022 tarihinde biteceği, 27.04.2022 – 30.04.2022 tarihleri arasında da geçici kabulünün yapılacağının planlandığı görülmüştür. Dosya kapsamında mevcut yazışmaların incelenmesinde, davalı firma yetkilisi tarafından, kozan bina yapım işinde alt yüklenici olarak çalışan içerisinde davacının da bulunduğu tüm yüklenicilere 29.06.2022 tarihinde gönderdiği mailde, eksik listesi gönderildiği ve bu listenin incelenmesinde, Elektrik, Mekanik ve Mimari başlığı altına gruplandırıldığı, davacı firmanın sorumluluğundaki elektrik eksikliklerinin genel olarak priz-anahtar ve armatür montajlarını kapsadığı, davalının 07.07.2022 tarihinde gönderdiği mailde, işin kabulünün 20.07.2022 tarihinde yapılacağını, Geçici kabulün yapılmasını doğrudan etkileyecek gecikmeler, test ve devreye alımların herhangi bir şekilde aksaması ve işveren tarafından uygulanması muhtemel gecikme cezalarının da bu doğrultuda taraflarına yansıtılacağı belirtilmiştir. Enerjisa tarafından işyerinde yapılan incelemelerde tespit edilen eksik listesi incelendiğinde, elektrik harici mekanik ve mimari imalatlarda da eksikliklerin tespit edildiği, bodrum, zemin 1. Kat ve 2. Katta yer alan mahal listelerinde yer alan eksiklikler incelendiğinde; eksik elektrik imalatlarının genel ve çoğunluğunun tesisat ve kablolama ve altyapı imalatları haricinde kalan anahtar, priz ve aydınlatma elemanları montajı olduğu, ve bu aydınlatma armatürlerinin temininde davalının yükümlüğünde bulunduğu dosyaya flash bellek içerisinde sunulan sevk irsaliyelerine göre de bu armatürlerin çoğunun 30.04.2022 olan işin bitmesi gereken tarihten çok sonra 03.06.2022 tarihinde davacıya teslim edildiği, ayrıca eksik listesinde belirtilen elektrik harici özellikle mimari imalatlarda yer alan (yine özellikle sıva ve boya imalatları) eksikliklerden dolayı elektrik imalatlarına buna bağlı olarak süresinde tamamlanmadığı, bundan da (taşeronun - davacının ) işin süresinde tamamlanmaması dolayısıyla sorumlu olmadığı kanaatine varılmış olup, bilirkişi raporunda tablo halinde gösterilen toplamda imalat tutarının (A) 1.975.550,12-TL, ek imalat tutarının (B) 118.578,75-TL, toplam imalat bedelinin (A+B) 2.094.128,87-TL, önceki hak ediş tutarının (D) 305.702,58-TL olup, kesin hak ediş imalat tutarının (C-D) 1.788.426,29-TL olduğu, bu tutardan ise önceki hak edişte kesilen 30.570,26-TL ile % 2 tutarındaki 35.768,53-TL genel gider kesintisinin ve arz edilen iş kalemleri haricinde hak edişe yansıtılan ancak davacı tarafça kabul edilmeyen iş kalemleri ile ilgili olarak; davalı yanca dava dosyasına sunulmuş faturaların ve mail yazışmaların incelenmesi yolu ile ayrıca bilirkişi marifetiyle yerinde yapılan tespitler sonucunda davacı firma nam ve hesabına yapılan iş kalemleri tek tek tespiti sureti ile davacının sorumluluğunda olduğu kabul edilen bilirkişi raporunda G maddesi başlığı altında (G1+G2+G3+G4+G5+G6+G7+G8) belirtilen kesintiler toplamının 157.254,71-TL mahsubu ile kesin hak ediş tutarının 1.661.741,84-TL kaldığı ve bu tutara dava tarihinde geçerli olan % 18 tutarındaki KDV eklenip stopaj avans ve önceki ödemelerin düşülmesi ile ödenmesi gereken hak ediş bedelinin 107.553,56-TL olduğu bu yönden yapılan tespitlere göre davacının dava konusu yaptığı 10.09.2021 tarihli ... no'lu 197.550,00-TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı davalıya borçlu olmadığı kanaatine varılmış olup, yukarıda arz edilen iş kalemleri haricinde hakedişe yansıtılan “zarar gören/değişimi yapılan imalatlar” başlığı altındaki; elektrik imalatları zarar sonrası tadilat, değişecek prizler ve seramik imalatlarına verilen zararların parasal karşılığı olarak 13.333,33 + .324,55 + 2.500,00 = 22.157,88 TL, sahada uygun personel bulundurulmaması ile ilgili olarak 1.06 – 20.08 arasındaki 80 günde sözleşme hükümlerine göre personel bulundurmama cezası toplamı olan 60.000 TL ve nefaset kesintisi ( 36.564,00 TL) ile Haziran-Ekim dönemlerinde ... davalı) tarafından sağlandığı belirtilen personel desteği tutarı olan 19.516+ 23.920+ 21.763+ 24.526+ 28.547) 118.272-TL bedellere ilişkin olarak bilirkişi marifetiyle yerinde yapılan tespitler sonucunda ve dosya kapsamında mevcut delillerin değerlendirilmesi neticesinde söz konusu tutarların davacının sorumluluğunda bulunduğunun davalı tarafça somut delillerle ispatlanamadığı değerlendirilmekle neticeten Mahkememizce davanın kabulü ile Taraflar arasında düzenlenen 26.08.2021 tarihli alt yüklenici sözleşmesi kapsamında düzenlenen ...Bankası A.Ş. ait 10.09.2021 tarih ... no'lu 197.555,00-TL tutarlı kesin teminat mektubundan dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile teminat mektubunun paraya çevrilerek ödenmesi nedeniyle tahsil olunan 197.555,00-TL'nin istirdadı ile bu tutarın ödeme/tazmin tarihi olan 10.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile, Taraflar arasında düzenlenen 26.08.2021 tarihli alt yüklenici sözleşmesi kapsamında düzenlenen ... Bankası A.Ş. ait 10.09.2021 tarih ... no'lu 197.555,00-TL tutarlı kesin teminat mektubundan dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile teminat mektubunun paraya çevrilerek ödenmesi nedeniyle tahsil olunan 197.555,00-TL'nin istirdadı ile bu tutarın ödeme/tazmin tarihi olan 10.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 2-Harçlar Kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 13.494,98-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 3.373,75-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 10.121,23-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 31.609,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan; 3.373,75-TL Peşin/nisbi Harcı, 3.030,30-TL Keşif Harcı, 17.250,00-TL Bilirkişi ücreti, 12.592,50-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 36.246,55TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazine adına gelir kaydına, 7-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine, Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı. 23/06/2025 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır