İlk Derece Mahkemesi 2026/731 E. 2026/733 K.

T.C. İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/731 Esas KARAR NO : 2026/733

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 06/02/2024 KARAR TARİHİ : 14/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... aleyhine ... 4. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus takip başlatıldığını, takip dayanağı bonolarda herhangi bir faiz kaydı bulunmamasına rağmen davalı ... tarafından yıllık yüzde 10 oranında faiz talep edildiğini, 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca yabancı para borçlarında devlet bankalarının bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiğini, davalının yasal oranı aşan faiz talebi nedeniyle 21.500,00-USD tutarında haksız bir alacak oluşturulduğunu, zorunlu arabuluculuk sürecinde uzlaşma sağlanamadığını, davalının kötüniyetli hareket ederek müvekkilinden fazladan tahsilat yapmaya çalıştığını, icra veznesine yatırılan paranın 21.500,00-USD karşılığı kısmının davalıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini, icra dosyasındaki fazla faiz miktarından müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini talep ettiğini, davalı aleyhine dava konusu miktarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istediğini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE; Dava, İİK 72. maddesine dayalı menfi tespit ve fazla ödenen bedelin istirdadı talebine ilişkindir. ... 4. İcra Dairesi... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davalı tarafından davacı aleyhine alacağının tahsili amacıyla kambiyo senetlerine mahsus takip başlatıldığı anlaşılmıştır. Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya icra müdürü ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle; "... 4. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası üzerinden davalı ... tarafından davacı ... aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine mahsus takipte, davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde, takip dayanağı bonolarda faiz kaydı bulunmamasına rağmen davalı tarafın yıllık %10 faiz talep etmesinin yasal olmadığını belirttiğini, 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca yabancı para borçlarında devlet bankalarının bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiğini ifade ettiğini, davalının kötüniyetli olarak fazladan 21.500,00-USD tahsilat yapmaya çalıştığını iddia ettiğini, bu kapsamda icra veznesindeki paradan 21.500,00-USD karşılığı tutarın davalıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiğini, ayrıca davalı aleyhine %20 oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istediğini, davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığını, bilirkişi incelemesinde ise takip talebinde belirtilen yıllık %10 faiz oranına borçlunun yasal süresi içerisinde itiraz etmemesi nedeniyle bu oranın kesinleştiğini ve akdi faize dönüştüğünü, bu nedenle takip sonrası dönem için yıllık %10 faiz oranının uygulanmasının yerinde olduğunu tespit ettiğini, icra takip dosyasındaki hesaplamaların Borçlar Kanunu'nun 100. maddesi uyarınca kısmi ödemelerin öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmesi suretiyle yapıldığını, 23.06.2023,17.07.2023 ve 15.12.2023 tarihlerindeki ödemeler dikkate alınarak yapılan hesaplamalar neticesinde 15.12.2023 tarihi itibarıyla toplam işlemiş faiz tutarının 856.235,36-TL olarak hesaplandığını, dosya borcunun 15.12.2023 tarihi itibarıyla 61.668,15-TL bakiye kaldığını, tüm bu hususların hukuki takdirinin mahkemeye ait olduğu kanaatine varıldığı tespit edilmiştir." denilmiştir. Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya icra müdürü ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen ek raporda özetle; "İcra dosyasında yapılan incelemeler neticesinde; 3095 Sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince 15.12.2023 tarihi itibarıyla 448.319,03-TL.işlemiş faiz hesaplandığı ve 346.248,18-TL.fazla ödeme yapıldığı tespit edilmiştir." denilmiştir. Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya icra müdürü ...'ya tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle;"15.12.2023 tarihinde ki ödeme sonrası dosya hesap durumuna göre, kalan borç miktarı 316.026,02 TL’dir . Borçlu ise icra dairesine 1.040.080,25 TL ödeme yapmıştır. Yapılan hesaplama sonucunda, borçlunun 724.054,23 TL tutarında fazla ödeme yaptığı tespit edilmiştir. Söz konusu fazla ödemenin, ödeme günündeki 1 USD = 29,0804 TL kuru üzerinden 24.898,35 USD’ye tekabül ettiği hesaplanmıştır. Dosyaya yapılan $ 24.898,35 fazla ödeme mevcuttur. " denilmiştir. Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya hesap uzmanı bilirkişiye ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen kök ve ek raporda özetle;" Takipte itiraz görmeksizin %10,00 takip faizinin kesinleştiği kabul ile15.12.2023 tarihli yapılan fazla ödeme 10.774,43 SD '... 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin... Esas,...Karar sayılı kararı uyarınca, 7.285,28USD fazla ödeme ile tespitine hüküm verildiği üzere 15.12.2023 tarihi itibariyle 3.489,15USD bakiye fazla ödemenin daha var olduğu hesaplanmıştır. " denilmiştir. İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi; menfi tespit davasını, bir hukuki ilişkinin ya da ondan doğan bir hak veya yetkinin mevcut olmadığının, bir belgenin sahteliğinin ya da herhangi bir nedenle hükümsüzlüğünün tespiti için hukuki yarar bulunması koşuluna bağlı olarak açılan ve sonucunda herhangi bir mahkumiyet istemini içermeyip, konusunu teşkil eden hususun bir kararla tespitini amaçlayan dava olarak tanımlamıştır. Borçlu icra takibine süresinde itiraz etmediği ve takibin kesinleşmesi halinde borcunun bulunmadığını bu dava türü ile ileri sürebilir. Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak davalı alacaklıya düşer. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Mahkememizce alınan 23/03/2026 tarihli kök ve 25/06/2026 tarihli ek bilirkişi raporları ve dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde; 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 99 ve 6102 Sayılı TTK.'nun 711.maddesi uyarınca seçimlik hakkını, fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden ödeme yapılması yönünde kullanması halinde, takip konusu alacak tahsil tarihine kadar yabancı para alacağı olarak değerlendirileceğinden, alacaklı, bu alacağa 3095 Sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince vade tarihinden fiili ödeme tarihine kadar Devlet Bankalarının o para birimi ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranına göre isteyebilir. Bu durumda; alacaklı, talebiyle bağlı kalmak ve takip talebindeki %10 oranını aşmamak kaydıyla yabancı para alacağı olan asıl alacak için 3095 Sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince takip tarihinden fiili ödeme tarihine kadar devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faiz talep edebilir. Takip konusu edilen alacak USD cinsinden olup, 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca, sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanması gerekmektedir. Taraflar arasında faize ilişkin herhangi bir anlaşma olmadığından 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca gerekçeli ve hükme esas almaya elverişli bilirkişi raporlarında yapılan faiz hesabına göre yapılan fazla ödemenin 32.143,30 USD olduğu tespit edilmiştir. Davacının talep gibi 21.500,00 USD gecikme faizi yönünden borçlu olmadığı anlaşılmıştır. Bu sebeple davacının davasının kabulüne dair karar verilmiştir. Davalı tarafın kötüniyeti ispatlanamadığından kötüniyet tazminatına hükmedilmemiştir ve aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile; ... 4. İcra Müdürlüğü’nün ...Esas sayılı dosyasında talep edilen takip sonrası faizin yasal oranı aşan 21.500,00-USD'lik kısmından davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, fazla ödenen 21.500,00 USD 'nin ödeme tarihi olan 15/12/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca 1 yıl vadeli USD cinsi mevduatlara uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya istirdatına, 2- Şartları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminat talebinin REDDİNE, 3-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 44.897,09TL ilam harcından peşin alınan 11.224,28TL harcın mahsubu ile bakiye 33.672,81 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 4-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 3.600,00 TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 5-Davacı tarafından sarf edilen 23.500,00TL bilirkişi ücreti,1.990,00TL posta masrafı, 427,60TL başvuru harcı, 11.224,28 TL peşin harç olmak üzere toplam 37.141,88TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 104.588,25TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 7-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine, Dair, tarafların yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/09/2026

Katip ... ✍e-imzalıdır

Hakim ... ✍e-imzalıdır