İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2026/642 E. 2026/74 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2026/642
Karar No
2026/74
Karar Tarihi

T.C. SAMSUN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ /// TÜRK MİLLETİ ADINA ///

T.C. SAMSUN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2026/642 Esas KARAR NO : 2026/74

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

TALEP EDEN : MUKA MAKİNA İNŞAAT SAN VE TİC A. Ş. VEKİLİ : Av. ... FERİ MÜDAHİL : ... VEKİLİ : Av. ...

TALEP : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) TALEP TARİHİ : 23/07/2026 KARAR TARİHİ : 22/09/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 22/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Çek İptali talebinin dosya üzerinden yapılan incelemesi sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: I. TALEP Talep eden vekili; müvekkili ...nin lehtarı, ...nin keşidecisi olduğu, ...Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait, 24.07.2026 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 500.000,00 TL bedelli çekin taraflar arasındaki ticari ilişkiden doğan borcun ödenmesi amacıyla müvekkiline teslim edildikten sonra kaybolduğunu, yapılan aramalara rağmen bulunamadığını, çekten doğan hakların kullanılabilmesi ve çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesinden kaynaklanabilecek zararların önlenmesi için iptal kararı verilmesi gerektiğini ileri sürerek, uygun görülecek teminat karşılığında çek hakkında ödemeden men kararı verilmesini ve çekin zayi nedeniyle iptalini talep etmiştir. II. MÜDAHALE İSTEMİ Müdahale isteminde bulunan ...; iptali istenen çekin kendi elinde bulunduğunu, çekin talep eden şirket yetkilisinin cirosuyla kendisine geçtiğini, birbirine bağlı cirolar uyarınca yetkili ve meşru hamil olduğunu, çekin alacağına karşılık kendisine verildiğini, şirket ortakları arasındaki uyuşmazlığın kendisine yansıtılamayacağını ileri sürerek müdahale isteminin kabulünü, dilekçesinin talep edene tebliğini ve talep edene istirdat davası açıp Mahkememize bildirmesi için bir haftalık kesin süre verilmesini; verilen süre içerisinde dava açılmaması veya açıldığının bildirilmemesi halinde ise ödeme yasağının kaldırılmasını ve yargılama giderlerinin talep edene yükletilmesini istemiştir. III. DELİLLER Talep dilekçesi ekindeki çek görüntüsü ile çek teslim bordrosu incelenmiştir. Anılan belgelerde, işbu dosyada iptali istenen 24.07.2026 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 500.000,00 TL bedelli çekin bilgilerinin yer aldığı görülmüştür. ... Bankası A.Ş.nin, Mahkememizin 23.07.2026 tarihli müzekkeresine cevaben gönderdiği 24.07.2026 tarihli yazıda, dava konusu ... seri numaralı çek hakkındaki ödeme yasağının banka kayıtlarına işlendiği ve cevap tarihi itibarıyla çekin ibrazına rastlanmadığı bildirilmiş; keşideci şirkete ilişkin imza sirküleri de yazı ekinde sunulmuştur. Üçüncü kişinin çek aslını Mahkememize ibraz ederek sunduğu müdahale dilekçesi ile talep eden tarafından çeki elinde bulunduran ... aleyhine açılan ve Samsun 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/1885 Esas sırasına kaydedilen istirdat davasına ilişkin dava dilekçesi ve tevzi formu da değerlendirilmiştir. IV. UYUŞMAZLIK VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME a. Talebin hukuki niteliği ve uygulanacak hükümler 1-Dava, zayi nedeniyle çekin iptali istemine ilişkindir. Kıymetli evrakın iptali, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 382/2-e-6. maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işi olup hasımsız olarak görülür. 2-6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651 ve 652. maddeleri uyarınca, senedin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi iptal isteminde bulunabilir; iptal kararı, hakkın senet ibraz edilmeksizin ileri sürülmesine imkan sağlar. Çeklerin iptalinde, aynı Kanun'un 818/1-s maddesinin yollamasıyla 757 ila 763. maddeleri ile 764. maddesinin birinci fıkrası uygulanır. 3-TTK'nın 758. maddesinde çeki elinde bulunduran kişinin bilinmesi, 763. maddesinde ise çekin mahkemeye sunulması halinde talep sahibine iade davası açması için uygun süre verilmesi öngörülmüştür. İade davası açılmaması durumunda ödeme yasağı kaldırılır; mahkemeye sunulmuş olan çek de sunan kişiye geri verilir. İade yükümlülüğünün maddi koşulları ise TTK'nın 792. maddesinde düzenlenmiş olup yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap edip etmediği veya iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığı, çekişmeli olarak yürütülecek istirdat davasında değerlendirilir. b. Yargıtay uygulaması 4-Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 10.02.2016 tarihli, 2015/7222 Esas ve 2016/1291 Karar sayılı kararında; çek hamilinin yargılama sırasında ortaya çıkması üzerine talep sahibine istirdat davası açması için süre verilmesi, bu davanın açılması halinde iptal davasının konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi ve ödeme yasağının devam ettirilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Aynı kararda, hasımsız yürütülen çek iptali davasına üçüncü kişilerin asli veya fer'î müdahale yoluyla taraf olamayacağı da belirtilmiştir. 5-Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 26.06.2012 tarihli, 2011/10841 Esas ve 2012/10997 Karar sayılı kararında da mülga 6762 sayılı TTK'nın 730/20. maddesinin yollamasıyla uygulanan 675. maddesi uyarınca, verilen süre içerisinde istirdat davası açılmışsa muhatap hakkındaki ödeme yasağının devamına karar verilmesi gerektiği açıklanmış ve istirdat davası açılmış olmasına rağmen tedbirin kaldırılması bozma nedeni sayılmıştır. Anılan düzenlemenin 6102 sayılı TTK'daki karşılığı olan 763. madde yönünden de aynı esas geçerlidir. c. Çekin Mahkememize ibrazı ve istirdat davasının açılması 6-Somut olayda, üçüncü kişi ... yargılama sırasında Mahkememize başvurarak dava konusu çekin elinde bulunduğunu ve çekin yetkili hamili olduğunu ileri sürmüş, çek aslını doğrudan Mahkememize ibraz etmiştir. Böylece iptali istenen çekin bulunduğu ve çek üzerinde hak iddia eden kişinin kim olduğu belirlenmiştir. Üçüncü kişinin başvurusu, hasımsız iptal yargılamasını taraflar arasındaki hak sahipliği uyuşmazlığının çözümleneceği bir davaya dönüştürmeyip TTK'nın 763. maddesinde düzenlenen usulün işletilmesini gerektirmiş; bu doğrultuda talep edene istirdat davası açması için süre verilmiştir. 7-Talep eden tarafından verilen süre içerisinde ... aleyhine istirdat davası açılmış ve dava Samsun 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/1885 Esas sırasına kaydedilmiştir. Anılan istirdat davası, her biri 500.000,00 TL bedelli ... ve ... seri numaralı iki çeke ilişkin olup işbu dosyada iptali istenen 24.07.2026 keşide tarihli, ... seri numaralı çek de açıkça bu davanın kapsamındadır. 8-İstirdat dava dilekçesinde, çekin şirketi temsil yetkisi sona eren kişi tarafından talep edenin iradesi dışında ciro edilerek devredildiği ve mevcut hamilin çeki kötü niyetle veya ağır kusurla iktisap ettiği ileri sürülmüştür. Bu iddiaların doğruluğu, ciro işlemlerinin hukuki sonuçları ve çekin talep edene iadesinin gerekip gerekmediği istirdat davasında incelenecek hususlardır. İşbu yargılama bakımından belirleyici olan, çekin doğrudan Mahkememize sunulmuş ve verilen süre üzerine çeki elinde bulunduran kişiye karşı istirdat davası açılmış olmasıdır. Bu nedenle, hak sahipliği konusunda bir değerlendirme yapılmaksızın ve istirdat davasının sonucu beklenmeksizin, konusuz kalan iptal davasının esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. d. Ödeme yasağı ve teminat 9-İptal davasının konusuz kalması, çek hakkında verilmiş ödeme yasağının da kaldırılmasını gerektirmez. Talep edenin verilen süre içerisinde istirdat davası açmış olması karşısında, TTK'nın 763. maddesinde ödeme yasağının kaldırılması için öngörülen koşul gerçekleşmemiştir. Çek üzerindeki hak sahipliği uyuşmazlığı istirdat davasında devam ettiğinden, bu uyuşmazlığa ilişkin geçici hukuki korumanın da sürdürülmesi gerekir. Açıklanan kanun hükmü ve Yargıtay uygulaması doğrultusunda, ödemeden men yönündeki tedbirin Samsun 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/1885 Esas sayılı dosyasında kaldırılmadıkça devamına karar verilmiştir. 10-Ödeme yasağı karşılığında alınan teminat ise HMK'nın 392/1. maddesi uyarınca, tedbir nedeniyle karşı tarafın veya üçüncü kişilerin uğrayabilecekleri muhtemel zararların güvencesini oluşturmaktadır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında teminatın iadesi, asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya tedbirin kalkmasından itibaren 1 ay içerisinde tazminat davası açılmamasına bağlanmıştır. Somut olayda tedbirin işbu dosyanın sona ermesiyle kaldırılmayıp istirdat davası kapsamında devamına karar verildiğinden, teminatın iadesi bakımından da tedbirin hukuki etkisinin sona ereceği istirdat davasındaki nihai durumun gözetilmesi gerekir. Bu nedenle teminatın, Samsun 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/1885 Esas sayılı dosyasında verilecek kararın kesinleşmesinden itibaren 1 ay içinde tedbir nedeniyle tazminat davası açılmaması ve iadesinin talep edilmesi şartıyla talep edene iadesine karar verilmiştir. e. Yargılama giderleri ve sonuç 11-Yargılamanın hasımsız çek iptali istemine ilişkin niteliği gözetilerek yargılama giderleri talep eden üzerinde bırakılmış, kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen iadesine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Dava konusuz kaldığından ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli karar ve ilam harcı zaten peşin alındığından bu konuda yeniden bir değerlendirme yapılmasına yer olmadığına, 3-Ödemeden men yönündeki tedbir kararının, Samsun 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/1885 Esas sırasında kayıtlı istirdat dava dosyasından kaldırılmadıkça, TTK'nın 763. maddesi uyarınca DEVAMINA, 4-Teminatın, Samsun 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/1885 Esas sırasında kayıtlı istirdat dava dosyasından verilecek kararın kesinleşmesi tarihinden sonraki 1 ay içerisinde tazminat davası açılmaz ve iadesi talep edilir ise talep edene iadesine, 5-Yargılama giderlerinin davanın nev'i itibarıyla talep eden üzerinde bırakılmasına, 6-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde resen iadesine, Dair; gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize ya da Mahkememize gönderilmek üzere başka yer emsal mahkemeye verilecek bir dilekçe ile Samsun BAM'da istinaf yolu açık olmak üzere dosya üzerinden karar verildi. 22/09/2026

Katip ... ¸

Hakim ... ¸

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında e-imza ile imzalanmıştır.

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2026/642, K. 2026/74, T. 22.09.2026, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2026-642-e-2026-74-k-1183dc202918