İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2026/395 E. 2026/197 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2026/395
- Karar No
- 2026/197
- Karar Tarihi
T.C. İSTANBUL 24. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2026/395 Esas KARAR NO : 2026/197
DAVA : Tapu İptali Ve Tescil DAVA TARİHİ : 24/12/2024 KARAR TARİHİ : 13/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dilekçesinde özetle; davacı yüklenici şirket ile davalılardan ... arasında 01.07.2015 tarihinde akdedilen Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi ve yapılan paylaşım protokolü uyarınca, .... ili, .... ilçesi, ...de yer alan B Blok 58 numaralı bağımsız bölümün davacı şirkete ait olduğu, ancak kat irtifakı tesisi esnasında geçici olarak davalı arsa sahibi adına tescil edildiği, daha sonra arsa sahibi şirketin bölünmesiyle hak ve borçların diğer davalı ...’ye geçtiği belirtilmiştir. Davalı ... yetkililerinin değişmesi gerekçesiyle tapu devri için verilen vekaletnamenin geçersiz hale geldiği, davalının yeni vekaletname vermekten kaçınarak söz konusu taşınmazı organik bağı bulunan diğer davalı ...’ye muvazaalı ve kötü niyetli olarak tapuda devrettiği, ayrıca taşınmaz üzerine sözleşmeye aykırı şekilde ipotek ve haciz şerhleri işlendiği ve icraen satış aşamasına gelindiği ifade edilmiştir. Bu nedenlerle davacı vekili; taşınmazın üçüncü kişilere devrinin engellenmesi ve cebri icra satışının durdurulması yönünde temratsız ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davanın kabulü ile B Blok 58 numaralı bağımsız bölümün tapu kaydının iptal edilerek 6306 sayılı Kanun uyarınca takyidattan ari şekilde davacı adına tescilini ve sözleşmeye aykırılıklar ile vekaletname sunulmaması sebebiyle doğan toplamda 79.552-TL cezai şartın avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı ... ve davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle, davacı yüklenici ... ile müvekkillerinden ... arasında 01.07.2015 tarihinde Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi akdedildiği, bölünme işlemi sonucunda sözleşmesel hak ve borçların diğer müvekkil ...’ye geçtiği ve işlemlerin yürütülmesi için davacı şirkete vekaletname verildiği belirtilmiştir. Sözleşmenin üzerinden 9 yılı aşkın süre geçmesine rağmen inşaatın tamamlanmadığı, güncel bilirkişi raporlarına göre inşaat seviyesinin henüz %30-35 dolaylarında olduğu, buna karşın davacı şirket yetkilileri ile arsa sahibi temsilcilerinin el ve iş birliği içerisinde hareket ederek vekalet görevini kötüye kullandıkları, sözleşmeye göre hak edilenden çok daha fazla (yaklaşık 40 adet) daire tapusunu üçüncü kişilere satarak haksız menfaat temin ettikleri ve suç işledikleri iddia edilmiştir. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde bina yapma yükümlülüğünü sadakat ve özen borcuna uygun olarak eksiksiz yerine getirmeyen yüklenicinin arsa sahibinden tapu devri ve tescil talep etme hakkının bulunmadığı, müvekkil ...'in mülkiyeti kendisine ait olan B Blok 58 numaralı bağımsız bölüm üzerinde tasarrufta bulunarak devretmesinde hukuka aykırılık olmadığı ve şirketler arasında iddia edilen muvazaalı mal kaçırma ilişkisinin gerçeği yansıtmadığı savunulmuştur. Kendi edimlerini ifa etmeyen ve dürüstlük kuralına aykırı davranan davacının cezai şart talep etmesinin de hukuken mümkün olmadığı ileri sürülerek; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın öncelikle usulden, mahkeme aksi kanaatte ise esas yönünden tüm talepler bakımından reddine karar verilmesi, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talep edilmiştir. Davalı ...'in cevap dilekçesinde özetle, davacı ... tarafından müvekkil şirkete ait .... ili, .... ilçesi, ...de kayıtlı B Blok 58 numaralı bağımsız bölümün tapu iptali ve tescili ile cezai şart talepli açılan davanın haksız, hukuki dayanaktan yoksun ve temelsiz olduğu ileri sürülerek reddi talep edilmiştir. Müvekkil şirketin dava konusu taşınmazı, diğer davalı arsa sahibinden piyasa rayicine göre bedelini ödemek suretiyle iyi niyetli olarak satın aldığı, davacının diğer davalı ile arasındaki kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayanarak tapu iptali isteyebilmesi için yerleşik Yargıtay uygulamaları gereği sözleşmesel yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini ispat etmesi gerektiği, oysa 9,5 yıllık süre boyunca davacının edimlerini ifa etmediği ve hatta taahhüt edilenden daha fazla tapuyu uhdesine geçirdiği savunulmuştur. Davacının iddia ettiği fiili ve organik bağ ile kötü niyet iddialarının asılsız olduğu, dilekçede geçen taşınmazın önceki malike "geçici süreliğine" devredildiği yönündeki beyanların hukuksal karşılığının "inanç sözleşmesi" olduğu, 05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bu iddianın ancak karşı tarafın imzasını taşıyan yazılı bir belge ile ispatlanabileceği, basiretli bir tacir olan davacının ise dosyaya böyle bir delil sunamadığı ifade edilmiştir. Ayrıca devir işleminin üzerinden yıllar geçtiği, inanç sözleşmesi dışındaki olası hukuki gerekçeler yönünden de taleplerin hak düşürücü süre ve zamanaşımına uğradığı, davacının yükümlülüklerini yerine getirmemesine rağmen taşınmaz üçüncü kişiye geçtikten sonra hak iddia etmesinin ciddi bir suiniyet (kötü niyet) göstergesi olduğu beyan edilerek; haksız davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir. DELİLLER : ... İcra Dairesi'nin .../.... esas sayılı dosyası, faturalar, ticari defterler ve belgeler, muavin defter kayıtları, bilirkişi incelemesi, tüm dosya kapsamında toplanan deliller. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, taraflar arasındaki sözleşme gereğince dava konusu taşınmazın davacıya ait olup olmadığı, dava konusu taşınmazın davacı adına tescil taleplerinin yerinde olup olmadığı, davalıların sözleşmeye aykırı hareket edip etmediği, dava konusu taşınmazın davalı taraflarca muvazalı şekilde devrinin yapılıp yapılmadığı, davacının sözleşmeye aykırılık sebebiyle cezai şart ve tazminat taleplerinin yerinde olup olmadığı, davacı şirket yetkililerinin vekalet görevin kötüye kullanıp kullanmadığı, dürüstlük kuralına aykırı hareket edip etmediği, davacının sözleşme kapsamındaki edimlerini yerine getirmediği ve davalının bu sebeple edimden kaçınmaya yönelik savunmasının yerinde olup olmadığının tespiti noktasında toplandığı anlaşıldı. Mahkememizin 02/04/2026 tarihli celse ara kararında tarafların bilirkişi raporuna karşı itirazlarının değerlendirilmek üzere dosyanın bilirkişiye tevdine karar verildiği görülmüştür. Bu doğrultuda; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Delil ikamesi için avans" başlıklı 324. maddesinde "(1) Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. (2) Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. (3) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır." düzenlemesi bulunmaktadır. 03.04.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliğinin 45. maddesinde: “(1) Davacı, yargılama harçları ile her yıl Bakanlıkça çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Gider avansı, her türlü tebligat ve posta ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderler için davacıdan alınan meblağı ifade eder. (2) Adli yardım talebiyle açılan dava ve işlerde adli yardım konusunda bir karar verilinceye kadar harç, gider ve delil avansı alınmaz. Kanunlardaki özel hükümler saklıdır. (3) Gider avansının yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması halinde, mahkemece bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir. Dava şartı olan gider avansının yatırılmaması veya tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğundan reddedilir. (4) Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Delil avansı, tarafların dayandıkları delillerin giderlerini karşılamak üzere mahkemece belirlenen kesin süre içinde ödemeleri gereken meblağı ifade eder. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. Taraflardan biri avans yükümlülüğünü yerine getirmediğinde, diğer taraf bu avansı da yatırabilir. Delil avansını yatırmayan taraf, o delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılır. Tarafların üzerinde tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerle, kanunlardaki özel hükümler saklıdır…” düzenlemesi yer almaktadır. Yönetmeliğin 45. maddesinde, gider avansı ve delil avansı birlikte düzenlenmiş olup gider avansının, her türlü tebligat ve posta ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderler için davacıdan alınan meblağı ifade ettiği, davacının, her yıl Bakanlıkça çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorunda olduğu, delil avansının ise tarafların dayandıkları delillerin giderlerini karşılamak üzere mahkemece belirlenen kesin süre içinde ödemeleri gereken meblağı ifade ettiği vurgulanmıştır. Yukarıda açıklandığı üzere, Yönetmelikte gider avansının içinde delil avansı için gerekli giderler de gösterilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 94. maddesinde "Kanunun belirlediği süreler kesindir. Hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Aksi hâlde, belirlenen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir. Bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez." hükmü düzenlenmiştir. Ayrıca verilen sürenin amaca uygun, yeterli ve elverişli olması, kesin süreye uymamanın doğuracağı hukuki sonuçların açık olarak anlatılması ve anlatılanların tutanağa geçirilmesi, bunlara uyulmaması durumunda mevcut kanıtlara göre karar verilip ilgili tarafların uyarılması gerekir. Bu hüküm gereği mahkememizin 02/04/2026 tarihli celsenin 4 nolu ara kararı gereği duruşma gününe kadar bilirkişi ücretini yatırmadığı görülmüştür. Yapılan açıklamalar ışığında, somut olayda, davacıdan kesin süre içinde yatırılması istenilen bilirkişi masrafının delil avansı niteliğinde olduğunun kabulü gerekir. HMK'nın "Sürelerin belirlenmesi" başlıklı 90. maddesinin "(1) Süreler, kanunda belirtilir veya hâkim tarafından tespit edilir. Kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, hâkim kanundaki süreleri artıramaz veya eksiltemez. (2) Hâkim, kendisinin tespit ettiği süreleri, haklı sebeplerle artırabilir veya eksiltebilir; gerekli gördüğü takdirde, bu konudaki kararından önce tarafları da dinler." ; HMK'nın "Kesin süre" başlıklı 94. maddesinin ise "(1) Kanunun belirlediği süreler kesindir. (2) (Değişik:22/7/2020-7251/6 md.) Hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Bu takdirde hâkim, tayin ettiği kesin süreye konu olan işlemi hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde açıklar ve süreye uyulmamasının hukuki sonuçlarını açıkça tutanağa geçirerek ihtar eder. Kesin olduğu belirtilmeyen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir; bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez. (3) Kesin süre içinde yapılması gereken işlemi, süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar. " hükmünü ihtiva ettiği, buna göre kanun ya da hakim tarafından tayin edilmiş olan kesin süre içerisinde yapılması gereken işlemi yapmayan tarafın, anılan yasal düzenlemeler uyarınca artık bu işlemi yerine getirmesine yasal olarak imkan bulunmadığı gibi belirtilen işlemi yapma hakkının da ortadan kalktığının kabulü gerektiği, HMK'nın "Delil ikamesi için avans" başlıklı 324. maddesinde taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda olduğu aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılacağının düzenlendiği, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliğinin 45/4. maddesinin de aynı yönde olduğu anlaşılmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Delil ikamesi için avans" başlıklı 324. maddesinde "(1) Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. (2) Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. (3) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır." düzenlemesi bulunmaktadır. 03.04.2012 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliğinin "Harç, gider avansı ve delil avansının ödenmesi" başlıklı 45. Maddesinde "... (4) Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Delil avansı, tarafların dayandıkları delillerin giderlerini karşılamak üzere mahkemece belirlenen kesin süre içinde ödemeleri gereken meblağı ifade eder. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. Taraflardan biri avans yükümlülüğünü yerine getirmediğinde, diğer taraf bu avansı da yatırabilir. Delil avansını yatırmayan taraf, o delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılır. Tarafların üzerinde tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerle, kanunlardaki özel hükümler saklıdır. (5) Delil avansının ödenmesine, hâkim tarafından dilekçelerin verilmesi, ön inceleme aşaması veya tahkikatın başında karar verilir..." düzenlemesi mevcuttur. Delil avansına yönelik ara kararında mahkemece, hangi delil için ne miktarda avans yatırılacağı açıkça belirtilmeli ve avansın kesin süre içinde yatırılmaması halinde bu delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılacağı kabul edilerek dosya kapsamındaki delillere göre karar verileceğinin ilgili tarafa ihtar edilmesi gerekmektedir. Başka bir deyişle ihtaratın geçerli olması için, taraflarca tamamlanması gereken işlemin açıkça belirtilmesi ve ihtarata uygun hareket edilmemesi halinde hangi hukuki sonuçla karşılaşılacağının açıklanması şarttır. Somut olayda, yukarıda açıklandığı üzere davacının mevcut bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmesi için dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş ve ancak ücret yatırılmamıştır. Bu kapsamda dosyanın mevcut hali ile yapılan değerlendirme sonucunda davacının, dava konusu taşınmazın geçici süreliğine davalı ... adına kaydedildiği iddiasına dair ispat vasıtası sunamadığı, devrin sebebine dair yapılan açıklamaların davalı tarafından kabul edilmediği de göz önüne alındığında tüm dosya kapsamına göre davacının ispat yükü altında olduğu ve ancak iddialarını ispat edemediği sonuç ve kanaati ile, HMK. 189/1 maddesi dikkate alınarak ispatlanamayan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın reddine, 2-Alınması gerekli 732,00-TL harçtan davacı tarafça yatırılan 427,60-TL harcın mahsubuyla bakiye 304,40-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafça yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-AAÜT gereğince hesap edilen 1,00-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 6-Davalı tarafından yatırılan kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde istem halinde davalıya iadesine, 7-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 8-İhtiyati tedbir kararının karar dava dosyası kesinleşinceye kadar devamına, 9-Dosyanın kesinleşmesine istinaden talep halinde teminatın iadesine, Dair, 6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili ... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı. 13/10/2026
Katip ... ¸e-imzalıdır
Hakim ... ¸e-imzalıdır