İlk Derece Mahkemesi 2026/1877 E. 2026/573 K.

T.C. İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1877 Esas KARAR NO : 2026/573

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 17/08/2026 KARAR TARİHİ : 17/08/2026

Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı asil dava dilekçesinde özetle; çantada muhafaza edilen çek yaprakları içinden ... Seri Numaralı 1 adet boş çek yaprağının kaybolduğunu, çeki teyid etmek için tarafımızı telefonla arayan kimliği belirsiz tanımadığımız kişilerin çekle ilgili göndermiş oldukları çeşitli fotoğrafları göndermeleri sonucunda öğrendiğini, kaybolan çek yaprağının kopyalama yöntemi olduğunu düşündüğümüz bir yöntemle, aynı numaralı çek yaprağının farklı tutarlarda, farklı vadelerde ve farklı imzalar atılarak düzenlendiğini öğrendiklerini, olayla ilgili olarak ayrıca ... Cumhuriyet Savcılığına, ... İş Emri Nolu Soruşturma dosyasıyla Şikayette bulunduklarını, çekin geçerli bir çek olup olmadığının şu anda tespit edilemeyeceği ve çekin ödenmesi için ilgili bankanın şubelerinden herhangi birisine ibraz edilmesi ve/veya Merkez Bankası ... Sisteminden Otomatik olarak tahsil edilmeye çalışılması durumunda büyük bir mağduriyet yaşayacaklarını beyanla çeklerin iptal edilmesini dava ve talep etmiştir. Dava TTK'nun 651. maddesi gereğince kıymetli evrakın zayi sebebi ile iptaline ilişkindir. TTK'nun 818. maddesi yollaması ile aynı yasanın 680 inci madde uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması hâlinde tedaüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için TTK'nun 757,758,759 ve devamı maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkı sadece hamile aittir. Böyle bir iddiaya sahip keşideci yani imzasını içeren fakat kaybettiği çekin bedelinin kendisinden istenmesi hâlinde aynı kanunun 792 inci maddesi uyarınca borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak hakkına sahiptir. Çek iptali davası ile amaçlanan hamilin belgesi olarak borçludan çek bedeli tahsil hakkı sağlamaktır. Keşidecinin böyle bir alacağı da söz konusu değildir. Çek keşidecisi bu hâli le ancak rızası dışında elinden çıktığını söylediği çek bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde TTK'nun 790-792 inci maddeleri uyarınca çeki elinde bulunduran kişiyi hasım gösterip davasını açmak ve mahkemeden o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir. HMK'nun "Dava Şartlarının İncelenmesi" başlıklı 115. maddesi; "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. (2)Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. (3)Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez." hükmünü amirdir. Tüm dosya kapsamı ve davacının iddiası ile dava konusu çekin davacının çek hesabına ait olduğu ve davacının işbu davayı keşideci (hesap sahibi) sıfatı ile açtığı anlaşılmıştır. (hamil sıfatı ile açmadığı anlaşılmıştır) Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır. Zayi olmuş çek hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir. Keşideci şirket yetkilisi olan davacı, boş çek yaprağının kaybolduğunu, kimliği belirsiz kişiler tarafından kopyalanma yöntemi ile sahte olarak imzalandığını, çekte hamil sıfatının bulunmadığını belirtmiştir. Hamil olmayan şirket yetkilisi tarafından zayi nedeni ile iptal davası açılamaz. HMK'nun 114/1-d (tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartıdır) ve HMK nun 115/2. maddeleri gereğince dava şartlarından olan bu hususun sonradan giderilmesi mümkün olmadığından bu konuda davacıya ek süre vs. verilmesine gerek olmaksızın dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki hükmün kurulması gerekmiştir. HÜKÜM : (Yukarıda açıklanan nedenler uyarınca); 1-TTK'nun 818/1-s yollamasıyla TTK.757 maddesine göre iptal talebi hamile ait olduğundan, keşideci şirket yetkilisi olan davacının kaybolan çek yaprağına karşı dava açma hakkının bulunmaması sebebi ile davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, 2-Alınması gerekli harç peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair, kararın tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili istinaf yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi.17/08/2026

Katip e-imzalıdır

Hakim e-imzalıdır