İlk Derece Mahkemesi 2026/1861 E. 2026/736 K.

T.C. İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1861 Esas KARAR NO : 2026/736

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 13/10/2026 KARAR TARİHİ : 14/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İddia ve savunmaların özeti: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkilin ...Bankası A.Ş. Gayrettepe Şubesi nezdinde...numaralı çek hesabı bulunduğunu, bu hesaba bağlı çek defterinin müvekkiline 26.02.2002 tarihinde teslim edildiğini, çek defterinde yer alan ... ve ...seri numaralı iki çekin üzerlerine müvekkilinin kaşesi basılıp yetkilisince imzalandıktan sonra; hiç kimseye teslim edilmeden müvekkilinin iradesi dışında elinden çıktığını, yapılan tüm aramalara rağmen çeklerin bulunamadığını, çeklerin teslim tarihinden bu yana 24 yılı aşkın sürede muhatap bankaya hiç ibraz edilmediğini, muhatap bankada dava konusu kaybolan; ...Bankası A.Ş. Gayrettepe Şubesi'ne ait Keşidecisi ...LTD. ŞTİ. olan 42902446 hesap nolu, ...ve ... seri numaralı, 26.02.2002 teslim tarihli , lehtar- bedel ve keşide tarihi doldurulmamış 2 adet çekin kayıtlarında halen "ibraz edilmemiş çek" olarak göründüğünü, bu durumu müvekkiline bildirdiğini, muhatap banka tarafından çeklerin kayıtlardan çıkışının yalnızca keşinleşmiş bir çek iptali kararı ile yapılabileceğinin belirtildiğini, müvekkilinin imzasını taşıyan çeklerin ele geçiren herhangi bir kişi tarafından doldurularak muhatap bankaya ibraz edilebileceğini, müvekkilinin çeki iyiniyetle iktisap eden hamile karşı çekin iradesi dışında elinde çıktığını ileri süremeyeceğini ve çek bedelinden sorumlu tutulacağını, dava konusu çeklerin muhatap banka kayıtlarında açık kaldığı sürece riskin devam ettiğini, çek hesabının da kapatılamadığını, bu nedenle çeklerin iptali ve karar kesinleşinceye kadar çekler için ödeme yasağı getirilmesinin zorunlu hale geldiğini belirterek özetlenen gerekçelerle ve resen göz önüne alınacak hususlar doğrultusunda; ...Bankası A.Ş. Gayrettepe Şubesi'nin ... numaralı çek hesabından tahsis edilen, 12276 ve 12290 seri numaralı çeklerin zayi nedeniyle iptal edilmesini dava ile talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; talep, talep eden tarafından açılan talebe konu çeklerin zayi nedeniyle iptali isteminden ibarettir. Talebin hukuki dayanağı TTK'nın 818. maddesi yollaması ile TTK'nın 757 ve devamı maddeleridir. Talep konusu çekin iptaline ilişkin olup hasımsız görülen işlerden olması nedeni ile dava şartının her aşamada mahkemece resen araştırılarak yokluğu halinde her aşamada karar verilebilmesi mümkün olduğundan talep eden yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verilmiştir. Hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür taleplerde, talep eden yetkili hamil olduğu konusunda mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gerekir. Esasen hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus zilyet bulunduğu çekin rızası hilasına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir. Dosya içindeki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; talep eden tarafın talep dilekçesinde açıkça belirttiği üzere talebe konu çeklerin keşidecisinin ...LTD. ŞTİ. olduğu ve çeklerin bu şirketin uhdesindeyken kaybolduğu sabit olup, TTK'nın 759/2. maddesi gereğince iptal isteminde bulunan kişi, çekin elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olup, talep konusu olayda talep eden tarafın talep konusu çeklerin iptali talebi yönünden aktif husumeti bulunmamaktadır. Benzer taleplerde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 21/03/2012 tarih, 2010/13769 E.-2012/4324 K. sayılı, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin, 12/11/2020 tarih, 2020/819 E. 2020/1385 K. sayılı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 29/05/2019 tarih, 2018/893 E.-2019/829 K. sayılı, 13/06/2018 tarih, 2017/1072 E. 2018/588 K. Sayılı içtihatlarında da talep eden şirketin zayi nedeniyle iptal talebinde bulunabilmesi için çekin zilyedi ve yetkili hamil olması gerektiği, çek iptali davasının, çeki elinde bulunduran hak sahibi zilyet tarafından açılabileceği açıkça belirtilmiştir. Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çekler ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı menfi tespit davası açma imkanı mevcuttur. HMK'nın 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Keşidecinin iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmamaktadır. Talep eden keşidecinin, hamil adına bu davayı açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Talebe konu çek bakımından davanın; keşidecinin talep hakkının bulunmaması ve hukuki yararının bulunmaması dikkate alınarak bu nedenle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davanın 6100 sayılı HMK 114/1-d,h maddesi uyarınca aktif husumet ve hukuki yarar dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE, 2- Davacı tarafça yatırılan harç yeterli olduğundan başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3- Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4- Davacı tarafça yatırılan ve bakiye kalan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa re'sen iadesine, Dair, talep edenin yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. 14/10/2026

Katip E-imzalıdır

Hakim E-imzalıdır