İlk Derece Mahkemesi 2026/1148 E. 2026/74 K.

T.C. İSTANBUL 30. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1148 Esas KARAR NO : 2026/74

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (...)) DAVA TARİHİ : 12/02/2026 KARAR TARİHİ : 17/09/2026

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (...)) davasında yapılan duruşma sonucunda dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ / DAVA/TALEP ; Davacı/Talep eden dava/talep dilekçesinde özetle; Talep edenin, ... Bankası Maltepe E5(...)Şubesi'ne ait, Hamili ... olan, İstanbul-25/12/2025 Keşide yer ve tarihli, 1.000.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı çekin meşru hamili olduğunu, çekin talep edenin uhdesindeyken kaybolduğundan çek hakkında ödemeden men kararı kararı verilmesini ve sonuçta işbu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini beyan ve talep etmiştir. CEVAP /TALEP :Talep, HMK'nin 382(2)-e.6 maddesi gereği çekişmesizdir. DELİLLER :Nüfus Kaydı, Çek fotokopisi, ...Bankası A.Ş Kayıtları, Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ : Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir. Talebe konu olayda Mahkememizin; 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi ve 6100 Sayılı HMK'nin 384. maddesi uyarınca mahkememizin yargı çevresi esas alındığında talep edenin yerleşim yeri ve talebe konu çekin ödeme yeri bakımından (Maltepe / İst) bakımından kesin yetkili olduğu anlaşılmıştır. 6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince usulüne uygun olarak hazırlanan tensip tutanağı ve buna bağlı olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak ön inceleme duruşması icra edilmiş, sorun ve talep belirlenmiş akabinde tahkikata geçilerek tahkikat işlem ve incelemeleri yerine getirilmiş, ilanlar, banka kayıtları ve sair tüm deliller toplanmış, incelenip değerlendirilmiş ve sonuçta duruşmaya katılan talep eden vekilinin son sözleri de dinlenip zapta yazılarak aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır. Aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının ve iptal hükmünün amacı ve sonucu budur. Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ve tahkikata göre somut olaya gelince; talep konusu çekin kaybedildiği ileri sürülse de, ...Bankası A.Ş. tarafından gönderilen yazı ve çek örneğinin incelenmesinde çekin ... Limited Şirketi lehine düzenlendiği ve bu şirket tarafından ciro edilerek piyasaya sürüldüğü ve çekin son olarak ...isimli kişi tarafından bankaya ibraz edilerek karşılıksız işlemi yapıldığı görülmüştür. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır." şeklinde düzenleme altına alınmıştır. İşbu kanuni düzenleme gereğince çeklerde şeklen yetkili hamil, cirolar arasında muntazam bir teselsülün mevcut olup olmamasına göre belirlenmekte olup işbu ilkelere göre kopma yapmayan muntazam bir ciro zincirine göre hamil olduğu anlaşılan kişi o çekin şeklen yetkili hamili sayılmaktadır. Buna göre çek üzerinde ve arkasında talep edenin hamil sıfatına yönelik hiçbir kayıt bulunmadığı gibi eldeki olayda talep dilekçesindeki açıklamalar ve özellikle dosyaya sunulan keşideci şirket yetkilisi beyanına göre asıl iradenin ve talebin çek keşidecisine ait olduğu anlaşılmakla talep edenin vaki çekle hukuki ve fiili olarak hiçbir ilgisinin bulunmadığı sonuç ve kanaati hasıl olmuştur. Binaenaleyh, yargılamaya hakim olan ilkeler nezdinde yukarıdan beri yapılan tespitlere ve hukuki duruma göre yerinde olmayan ve hakkın kötüye kullanılması niteliğinde bulunan vaki talebin reddine karar verilmiştir. 6100 Sayılı HMK'nın 332/1 maddesine göre, 323. maddesinde sayılan yargılama giderlerinin ise, talep konusu işin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına karar verilmek suretiyle 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Davanın/talebin REDDİNE, 2-)Yapılan giderlerin talebin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına, 3-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcı peşin olarak alındığından başka harç alınmasına yer olmadığına, 4-)6100 sayılı HMK'nin 397/2 ve 6102 sayılı TTK'nin 758/2 maddeleri gereğince dava konusu çeke ilişkin olarak 16/02/2026 tarihli verilen ihtiyati tedbir ( ödeme yasağı) kararının kaldırılmasına; işbu tedbir kararının kaldırılması için ilgili bankaya derhal müzekkere yazılmasına, 5-)6100 sayılı HMK'nin 392/2 maddesi gereğince işbu hükmün kesinleşmesine müteakip bir ay içinde tazminat davası açılmaması ve talep halinde varsa teminatın yatırana veya vekiline iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 217. maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından işlem yapılmasına) 6-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan avansın yatırana iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından re'sen işlem yapılmasına), Dair, talep eden vekilinin yüzüne karşı ; 6100 sayılı HMK'nin 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/09/2026

Kâtip ... ¸e-imzalıdır

Hâkim ... ¸e-imzalıdır