İlk Derece Mahkemesi 2025/468 E. 2026/847 K.

T.C. İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/468 Esas KARAR NO : 2026/847

DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) DAVA TARİHİ : 03/07/2025 KARAR TARİHİ : 26/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirkete ait ... plakalı aracı ... günü %100 kusurlu sürücü yönetimindeyken davacı şirkete kasko sigortalı ... plakalı araca çarpıtığını, kazadan sonra ... plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiğini, kazadan sonra davacının sigortalı araçtaki KDV dahil 10.229,94 TL'lik hasarı ödediğini, davalıya ait aracın sürücüsünün kusurlu olduğunu, davalı aleyhine ... 13. İcra Müdürlüğünün ...Esas dosyası ile ilamsız takip yapıldığını ancak davalının itirazı üzerine takibin durduğunu, bu nedenle dava açmak zorunda kaldıklarını belirterek itirazın iptaline takibin devamına ve davalının en az %20 icra inkar tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin zaman aşımına uğradığını, ...plakalı aracın davalı şirketçe uzun dönem kira sözleşmesi ile ... A.Ş.'ye kiralandığını, bu şirketin de aracı bireysel paylaşımlı araç kiralama sözleşmesi ile dava dışı 3. Şahıs Basri Ulaş Ünlü'ye kiraladığını, Yargıtay kararlarına göre uzun süreli kiralamada kiracının işleten sıfatıyla oluşan zarardan sorumlu sayıldığını, bu nedenle davalı şirketin bir sorumluluğunun olmadığını, bu nedenle husumet yokluğundan davanın reddinin gerektiğini, Yargıtay 11. HD. 13.09.2004 tarihli, E... - K. ...numaralı kararında ; "Motorlu aracı uzun süreli kiralama sözleşmesi ile kiralayan kiracı, işleten sayılır. Bu hüküm, araç üzerindeki fiili hakimiyet ve iktisaden yararlanma ilkesi dikkate alınarak getirilmiş bir düzenlemedir. Mahkemece, salt malik sıfatı yeterli görülerek davalının sorumluluğuna karar verilmesi doğru olmamıştır. Dava, TTK.nun 1301 nci maddesine dayalı kasko sigorta rücu davasıdır. Davalılardan ... vekili, müvekkiline ait hasar veren aracın yazılı kira sözleşmesi ile 6 aylığına dava dışı rent a car firmasına müvekkilince kiraya verildiğini savunarak, husumet itirazında bulunmuş, bu firma aleyhine aracı iade etmediğinden bahisle suç duyurusunda bulunmuş, buna ilişkin yazılı belgeler sunmuş, dinlenen bu davalı tanıkları bu savunmayı doğrulamışlardır. Mahkemece, bu davalı ile kiracısı dava dışı firma arası iç ilişki bulunduğu gerekçesiyle, bu davalının malik sıfatı gözetilerek, sorumluluğuna karar verilmiştir. Oysa, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3 ncü maddesindeki işleten tanımına göre, motorlu aracı uzun süreli kiralama sözleşmesi ile kiralayandan alan kiracı, işleten sayılmaktadır. Bu hüküm, araç üzerindeki fiili hakimiyet ve iktisaden yararlanma ilkesi dikkate alınarak getirilmiş bir düzenlemedir. O halde mahkemece, bu davalı vekilinin husumet itirazının, bu açıklamalar ışığında değerlendirilmesi, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu davalının salt malik sıfatı yeterli görülerek, eksik incelemeye ve yanlış gerekçeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.” tespitinde bulunmuştur. Yargıtay 11. HD. 05.05.2003 tarihli E. ... K. ... numaralı kararında; “Dava, davacı şirket nezdinde kasko sigortalı araca, davalıların ilgilisi bulundukları aracın vermiş olduğu hasar bedelinin, TTK'nun 1301.maddesi uyarınca, davalıların kusur oranları nispetinde tahsili amacıyla açılmıştır. Mahkemece, davalı Belediye'nin kazaya neden olan aracı uzun süreli kira sözleşmesi ile diğer davalı E... Ltd.Şti.'ne kiraladığı hususunun kanıtlanamadığı gerekçesi ile davalı belediye hakkında açılan davanın kabulü ile diğer davalı E... Ltd.Şti. hakkındaki davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş ise de dosyada mevcut 1.1.1998 tarihli kiraya verilen araçların teslim ve tesellümüne ilişkin tutanak, 26.1.1998 tarihli Sayıştayca davalı Belediye ile E... Ltd.Şti arasındaki sözleşmenin tesciline ilişki yazı kapsamıyla, kazaya neden olan aracın davalı belediye tarafından davalı E... Ltd.Şti.'ne uzun süreli kira sözleşmesi ile kiraya verildiği sabit olup, bu durumda davalı Belediye'nin işleten sıfatı kalmadığından hakkındaki davanın pasif husumet yokluğundan reddine, diğer davalı ... Ltd.Şti.'nin ise işleten olması nedeni ile sorumluluğuna hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde ve hatalı değerlendirme sonucu hüküm tesisi hatalı olmuş ve kararın açıklanan nedenlerle davacı ve davalı belediye yararına bozulması gerekmiştir.” tespitinde bulunduğunu, Yargıtay 17.HD.15.02.2005 tarihli, E.... – K.... numaralı kararında; “Kazaya karışan aracın, uzun süreli olarak kiraya verilmiş ve kiracı tarafından kullanılırken kazanın meydana olmuş olmasına göre, kiracının “işleten” olarak sorumlu tutulması ve araç maliki hakkındaki davanın reddi gerekir.” tespitinde bulunduğunu, 2918 sayılı KTK'nın ilgili maddesi gereğince 3. Şahsa kiralanan aracın karıştığı kazada davalı şirketin bir sorumluluğunun olmadığını, 3. Şahıs olan Basri Ulaş Ünlü'nün aracı 28.02.2024 günü 06:00 sıralarında teslim aldığını, aracı kendi hesabına işlettiğini, bu hususun kira sözleşmesinde belirtildiğini, bu nedenle davanın reddinin gerektiğini, davanın Basri Ulaş Ünlü'ye ihbarını istediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... 13. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı takip dosya UYAP sureti, hasar, eksper rapor bilgisi, kaza tespit tutanağı bilgisi, araç tescil özet raporu dosyamız içerisine alınmıştır. ... 13. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 12.211,75 TL üzerinden takip başlatıldığı davalının itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır. Dosya bir kusur ve hasar konusunda uzman bilirkişi, bir mali müşavir bilirkişi ve bir sigortacı bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 21/03/2026 tarihli raporda; dava konusu olayda davalı şirkete ait ... plakalı aracın firari sürücüsünün %100 oranında asli kusurlu olduğu, davacı şirketin talep edebileceği toplam maddi zararının 10.229,94 TL olduğu, davacı şirketin talep edebileceği işlemiş yasal faiz miktarının 1.981,81 TL olduğu, davalı şirkete ait ... plakalı aracın dava dışı ... şirketine uzun süreli olarak kiralandığı, bu nedenle davalı şirketin işleten sıfatı taşımadığı, dolayısıyla davacı şirketin kendi sigortalısına yaptığı ödemeyi davalı şirkete rücu etmesinin şartlarının oluşmadığı belirtilmiştir. Dava 29.02.2024 tarihinde meydana gelen kaza olayı nedeniyle davacı ...Sigorta A.Ş. Tarafından 27.04.2023-2024 tarihlerini kapsar şekilde tanzim edilen...no'lu kasko sigorta poliçesi kapsamında sigortalısına ait ... plakalı araçta oluşan hasar bedeli için sigortalısına yapılan ödemenin TTK 1472 maddesi kapsamında hasara sebebiyet verdiği iddia olunan davalı firma adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın işleteni davalıdan rücuen tahsili amacı ile yapılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Öncelikle davalı tarafça süresi dahilinde yapılan zamanaşımı definin kaza tarihi, zararın öğrenilme tarihi, ödeme tarihleri, davacı tarafça zararın tahsili için arabuluculuk başvuru tarihi ile dava tarihi tarihi arasındaki süreyle KTK 109 md., TBK 154-156. Maddesi hükmü dikkate alınarak tazmin talebinin süresinde yapıldığının tespitiyle zamanaşımı yönünden davalının itirazının reddine, Hak düşürücü süre yönünden itirazın incelemesinde ise icra takip tarihi 10.03.2025, ödeme emri tebliğ tarihi (31.03.2025), itiraz tarihi 28.03.2025, itirazın davacı alacaklıya tebliğ edilmediği anlaşılmış olup, arabuluculuk başvuru tarihi ve dava tarihi itibariyle 2004 sayılı Kanun'un 67 nci maddesi uyarınca açılan itirazın iptali davasında, icra takip dosyasında borçlu tarafından yapılan itirazın davacı-alacaklıya tebliğ tarihinden itibaren dava açmak için Kanunda öngörülen bir yıllık hak düşürücü sürenin geçmediği anlaşıldığından davalı tarafın hak düşürücü süre yönünden itirazının reddine karar verilmiştir. Somut olayda, dava konusu olaya ilişkin olarak düzenlenen Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağına göre 29.02.2024 günü saat 07:55 sıralarında ... yolda sürücü ...yönetimindeki ...plakalı aracıyla ...y yol yan yol caddesinde seyrederken ... Üniversitesi önüne geldiğinde aracının sol arka köşe kısımlarına arkasından gelen ve aynı yönde seyreden ve kazadan sonra aracıyla firar eden sürücü yönetimindeki ...plakalı aracının sağ ön kısımlarıyla çarpması sonucu kaza meydana geldiği anlaşılmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49/1.maddesi uyarınca; "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür." Kasko Genel Şartları B.4. Hasar ve Tazminatın Sonuçları maddesinde rücu hakkı aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir: "4.3.Sigorta şirketi ödediği tazminat tutarınca sigortalıya halef olur. Sigorta şirketi ödediği tutar için rücu talebini, sigorta limitleri dahilinde, öncelikle ilgili risk için teminat sunan sigorta şirketine yöneltir. Sigorta şirketi ilgiliye karşı sahip olduğu rücu hakkını ilgili risk için sigorta teminatının bulunmadığı durumda kullanabilir. Sigorta ettiren ve sigortalı, sigortacının açabileceği davaya veya takibe yararlı ve elde edilmesi mümkün belge ve bilgileri vermeye zorunludur. Türk Ticaret Kanunu'nun 1427. maddesi gereğince; "Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir." hükmü uyarınca davacı şirketin kasko sigortalısına ödemiş olduğu tazminatı zarara sebebiyet verenlere karşı talep hakkı doğmaktadır. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu ile kusur oranları yönünden; dava konusu olayda davalı şirkete ait ... plakalı aracın firari sürücüsü, yönetimindeki aracıyla yerleşim yeri içinde seyri sırasında aracının hızını mahal şartlarına göre ayarlamamış, aşırı hızlı, dikkatsiz ve dalgın seyretmiş, önündeki araçla arasında güvenli ve yeterli bir takip mesafesi bırakmayı bu araca arkadan çarpmıştır. Bu nedenle firari sürücü olayda %100 oranında asli kusurlu olduğu, davacı şirkete kasko sigortalı ... plakalı aracın sürücüsü ise kendi şeridinde normal süratle seyrederken arkasından aşırı süratle gelip aracına çarpan davalı taraf araç sürücüsüne karşı alabileceği bir tedbir olmadığından olayda kusursuz bulunduğu, hasar durumu yönünden dosyada bulunan ve .... A.Ş. tarafından düzenlenen 18.04.2024 tarihli faturanın incelenmesinden araçtaki hasar miktarı KDV dahil 10.229,94 TL olarak belirlendiği, anılan faturadaki parça ve işçilik türleri, kazanın oluşuyla ve dosyadaki hasarlı araç fotoğraflarıyla uyumlu olduğu, parça ve işçilik bedelleri, yetkili servis fiyat tarifesine ve piyasa rayiçlerine uygun olduğu, dolayısıyla araçtaki gerçek hasar miktarı 10.229,94 TL olduğu tespit edilmiştir. Bilindiği üzere, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.3'e göre işleten: araç sahibi, uzun süreli kiracı, aracı fiilen işleten kişi olarak tanımlandığı, Yargıtay içtihatlarına göre uzun süreli kiralamalarda; fiili hakimiyet, ekonomik yararlanma, kullanım sorumluluğu kiracıya geçmiş ise işleten sıfatı kiracıya geçmekte olduğu, bu konuda yerleşik içtihatlar özellikle Yargıtay 17. Hukuk Dairesi kararlarında vurgulanmaktadır. Bu yasal düzenlemeler karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Somut olayda, davalı şirkete ait ... plakalı aracın dava dışı ... A.Ş.’ye uzun süreli olarak kiralandığı, kira sözleşmesine ilişkin damga vergisi beyannamesinin 26.09.2022 tarihinde ... Vergi Dairesine verildiği ve damga vergisinin tahakkuk ettirildiği, ayrıca kira ilişkisinin davalı tarafından aylık dönemler hâlinde ve araçların plaka numaraları belirtilerek düzenlenen elektronik kira faturalarıyla fiilen uygulandığı ve vergisel belgelere yansıtıldığı tespit edilmiş olup buna göre, davacı şirketin dava dışı 3. şahsa yaptığı hasar tazminat ödemesini rücu hakkının doğduğu kanaatine varılmışsa da, dava konusu... plakalı aracın uzun süreli olarak ... A.Ş. (KİRACI)'ye kiralandığı dikkate alındığında davalı şirketin işleten sıfatı bulunmadığından, davalı hakkında açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiştir. Öte yandan, davalının takibe itiraz dilekçesinde uzun dönem kiralama sözleşmesine ilişkin herhangi bir açıklamada bulunmadığı dolayısıyla trafik kaydına güvenilerek davalı hakkında işleten olduğu inancıyla dava açıldığı anlaşılmakla diğer bir deyişle davacının, davalı ile dava dışı kiracı şirket arasında imzalanan sözleşmeden haberdar olmaları bu durumda beklenemeyeceğinden hakkında dava açılmasına sebebiyet veren davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Emsal için bkz Yargıtay 17.HD'nin ...E.,... K. Sayılı kararı). HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın PASİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL maktu harçtan daha önce alınan 615,40 TL 'nin mahsubu ile bakiye kalan 116,60 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından hüküm kurulmasına yer olmadığına, 5-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak Hazine adına gelir kaydına, 6-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine, Dair, miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı okunup usulüne uygun anlatıldı. 26/10/2026

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır