İlk Derece Mahkemesi 2024/575 E. 2025/522 K.

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/575 Esas KARAR NO : 2025/522

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVA : Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 15/08/2024 KARAR TARİHİ : 27/06/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 08/07/2025 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ..... ... .... adresinde ... ... Ekspertiz ...olarak faaliyet göstermekte olduğunu, ikinci el araç satın alımında aracın değerinin profesyonel ve analitik yöntemlerle belirlendikten sonra raporlanması faaliyetleri yürütmekte olduğunu, Davalı ... Rapor ...ise müvekkile 5 dakika yürüme mesafesinde ...Mahallesi ... .... .... / ... adresinde aynı hizmet koluna tabii olarak ... eksperlik faaliyetleri yürütmekte olduğunu, ... Rapor ...olarak davalı yaklaşık sadece 5-6 aydır ... Rapor'un franchisee'si olarak faaliyet göstermekte olduğunu, buna rağmen Google'da 2.400 adet yorum ve buna mukabil 5 üzerinden 4.9 puana sahip bir işletme olarak görülmekte olduğunu, davalı yan tarafından kullanılan Google İşletme Hesabının daha önce ... Rapor'un 5 sene boyunca ...franchisee'liğini yapan başka bir franchisee tarafından oluşturularak yılların tecrübe, ...ve bilgi birikimi ile oluşturulduğu öğrenilmiş olduğunu, bu iki franchisee'nin Emek'teki konumları bile farklı olup davalı yan eski franchisee ile hiçbir alakası olmadığı halde hala onun ... Rapor'undan kalan fotoğraflar ile reklam yapmakta olduğunu, böylece kendileri tarafından sunulmayan hizmetlerin müşterilerde bıraktığı güven intibasını kullanarak senelerdir bu işi yaptıkları izlenimini uyandırmakta olduğunu, bu durumun müvekkilinin davalı ile rekabetini imkansız hale getirmekte olduğunu belirterek zararın artmasını önlemek için davalının Google İşletme hesap faaliyetinin durdurulması için gerekli ihtiyati tedbir kararının verilmesini ve davalının yasalara aykırı olarak yapmakta olduğu haksız rekabetin önlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin haksız rekabet teşkil edecek bir eyleminin bulunmadığını, müvekkilinin ...Araç Ekspertiz Hizmetleri Tic. San. Ltd. Şirketi franchising sözleşmesi ile ... İli, ... ... .... adresinde faaliyet göstermek üzere Otorapor ... Aşti Emek ... Ekspertiz adıyla ekspertiz hizmeti sunmakta olduğunu, müvekkil şirketin kullanmış olduğu Google hesapların mülkiyeti Otorapor'a ait olup hesaplar üzerinde müvekkilin tek başına tasarruf hakkı bulunmamakta olduğunu, Müvekkilin marka isim hakkını kullandığı Otorapor ikinci el ... piyasasına güven getirmiş ve aynı kapsamda kurulan diğer firmalara öncülük yapmış, tüm ulusal kanallarda ve sosyal mecralarda reklam yapmak suretiyle markasının bilinirliğini en üst düzeye çıkarmış olduğunu belirterek davacının herhangi bir somut delile dayanmaksızın soyut ve afaki beyanları ile müvekkil şirketin haksız rekabet teşkil eden eylemlerde olduğu ve davacı şahsın müşteri kaybettiğine dair iddiası karşısında davacının, müvekkili şirkete isnat etmiş olduğu haksız rekabete yöneliik fiilleri gerçekleştirdiğini, bu nedenle davacının zarara uğradığını ve bu zararın müvekkili şirketten kaynaklandığını somut delillerle ispat etmekle yükümlü olduğunu, davacının somut deliller bulunmaksızın ikame etmiş olduğu haksız davanın, müvekkili şirketin haksız rekabet teşkil eden bir eylemi bulunmadığından reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dava; ... eksperlik faaliyeti nedeniyle davalının haksız rekabetinin önlenmesine ilişkindir. Her ne kadar davalı yan husumet itirazında bulunmuş ise de ,dava dilekçesine ekli ilan ,reklamları davalı yan verdiğinden ,davalı yanın husumet itirazına itibar edilmemiş ve davacının ikametini ... , davalının şirket merkezinin ise ... ili olması nedeni ile davalı yanın yetki itirazı red edilmiştir. Deliller toplanmış, davalı ile dava dışı şirket arasındaki 26.02.2024 tarihli Franchising Sözleşmesi dosyaya kazandırılarak , bilirkişi raporu alınmıştır. Davalı ile dava dışı şirket arasında akdedilen 26.02.2024 tarihli Franchising Sözleşmesi'nin incelenmesinde; 26.02.2024 tarihli sözleşme, dava dışı ... Rapor Araç Muayene Ekspertiz Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. ile huzurdaki davalı şirket arasında akdedilmiştir. Sözleşmenin “"tanımlar”a ilişkin 2nci maddesinde “Franchising"e ilişkin açıklamalara göre; franchise verenin belli bir süre şart ve sınırlandırmalar dahilinde standartlaşmış olan işin yönetim ve organizasyonu ile ilgili bilgi ve destek sağlamak suretiyle imtiyaz hakkına konu ticari işlerin yürütülmesini, tüketiciye sunulmasını, temin edilmesini ve kullanılmasını sağlamaya ilişkindir. Sözleşme kapsamındaki işin yürütülmesi sırasında kullanılacak olan marka “OTORAPOR” olarak belirtilmiştir. “Sözleşme” için yapılan tanımda; “Franchise sözleşmesi, tüketici ihtiyaçlarının daha kaliteli ve tanınmış mallara yönelmesi sonucunda Franchise Veren"in sahip olduğu know how ile ürettiği/üreteceği yazılımları, paketleri ve hizmetleri veya kendi pazarlama anlayışı doğrultusunda geliştirdiği/sunduğu hizmetleri farklı coğrafi bölgelerde veya ülkelerde daha geniş kitlelere ulaştırmak ve kendi nam ve hesabına çalışan Franchise Alan'ın ise tanınmış bir sistemin rekabet avantajlarından yararlanmak kazanç sağlamak amacıyla yapılan yazılı anlaşmadır.” İfadelerine yer verilmiştir. Aynı maddedeki “iş” tanımı ise; “OTORAPOR” markası altında, ikinci el binek ve ticari araçların kaza, hasar veya arıza tespitinin yapılması, test, araç muayene, araç sorgulama, ekspertiz incelemesi hizmetleri, raporlama, ... check-up, boya ve kaporta kontrolü, iç ve dış ekspertiz, dyno test kontrolü, mekanik kontrol, süspansiyon kontrolü, ren testi, elektrik, elektronik test kontrolü yapılması, obd beyin, sürüş kontrolü ve işin mahiyetinden kaynaklı benzeri hizmetlerin verilmesinden ibarettir." Olarak ifade edilmiştir. Yine tanımlar kapsamında franchise alanın verdiği hizmetlerin belirtilen standart ve normlara uygun şekilde yürütüldüğünü kontrol etmek için franchise tarafından “kalite güvence denetçisi” adı verilerek görevlendirilen şahıs ve/veya kuruluşlara da yer verilmiştir. Sözleşmenin konusunun düzenlendiği 3üncü maddeye göre; Franchise alanın OTORAPOR markası altında faaliyet göstermesinin sözleşmede belirtilen mali bedel karşılığında franchise verenin markasını, know- howinı, yazılım, iş görme ve hizmet vermeye dair teknik yöntemlerini, iş görmeye dair sistemini ve marka ile ilgili gayri maddi haklara dair sınai ve fikri mülkiyet haklarını sözleşmede belirtilen koşullarla ve süreyle sınırlı olarak kullanması, pazarlaması olarak belirlenmiştir. Sözleşmenin kapsamına ilişkin dördüncü maddeye göre; franchise alanın TSE 13805 standartlarında OTORAPOR markası altında ikinci el ... ekspertiz hizmetleri olarak adlandırılan ikinci el binek ve ticari araçların kaza, hasar veya arıza tespitinin yapılması, test, araç muayene, araç sorgulama, raporlama, otocheck-up, boya ve kaporta kontrolü, iç ve dış ekspertiz, dyno test kontrolü, yanal kayma test, mekanik kontrol, obd, süspansiyon kontrolü, fren testi, elektrik testi kontrolü yapılması, sürüş kontrolü ve işin mahiyetinden kaynaklı benzeri hizmetlerin yasalar ve sözleşme uyarınca verilmesi olarak kararlaştırılmıştır. Franchise alan sözleşmede belirlenen bölgesi (İl: ..., İlçe: Çankaya, Mahalle: ...Mah., Adres: Bişkek Cad. Yaprak No:49/A) dışında faaliyet gösteremeyecektir. Franchise alanının yükümlülüklerine ilişkin düzenlemeler arasında m. 8.1.2'de franchise konusu hizmetleri sunarken isim, marka, işaret, know how gibi gayri maddi malları kullanma hakkına sahip olduğu, kendi bölgesi içinde tüketici eğilimlerini belirleyerek gerekli reklamları yapmak yükümlülüğü olduğu da yer almaktadır. Reklam bedeli ve prosedürlere ilişkin 10uncu madde kapsamında düzenlenen hususlar arasında; franchise alanın franchise verenin yazılı izni olmadan web sayfası (sitesi), sosyal medya hesabı, yazılım vs. kuramayacağı kullanamayacağı düzenlenmiştir. 10.7inci maddede franchise alanın Google İşlete, Google Ads, reklam amaçlı kullanılan diğer tüm harita ve rehber siteleri ve tüm sosyal medya hesaplarının mülkiyetinin Otorapor'a ait olduğu, bu hesapların franchise veren tarafından açılarak franchise alana teslim edileceği, franchise alan tarafından açılan hesapların devrinin derhal franchise verene yapılacağı, franchise verenin franchise alana hesapları kullanma yetkisi verme hakkına sahip olduğu düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre her türlü reklam ve tanıtıma ilişkin mecranın mülkiyeti ve yönetiminin franchise verende olduğu, franchise alana kullanım yetkisi verilebileceği yönünde bir anlaşmanın bulunduğu söylenebilecektir. 10.8inci maddede şu ifadelere yer verilmiştir: “Google Ads ve sonradan ortaya çıkabilecek diğer internet reklam faaliyetleri konusunda Franchisee Otorapor'un önerdiği firma, ajans ya da firmalar dışında başka bir firmadan destek alamaz. Düzenlemesi bulunmaktadır. Dosya kapsamı bilirkişiye tevdii edilmiş, 12/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Dava dışı üçüncü kişinin kontrolü ve denetimi altında davalı tarafından gerçekleştirilen faaliyetler, bütün olarak dava dışı üçüncü kişinin bilgi ve teknik donanımının kullanımına ilişkin olması nedeniyle tüketicileri yanıltacak bir etkiye sahip olmadığı düşünülmektedir. Zaten sosyal mecra kullanımlarının da dava dışı üçüncü kişinin kontrolünde olması karşısında doğrudan davalıya atfedilebilecek bir eylemin varlığından söz edilmesi de mümkün olmayacaktır. Zira franchise sözleşmesi bir bütün olarak dikkate alındığında müşteri çevresi, davalıya değil franchise veren dava dışı üçüncü kişiye aittir. Daha eski tarihin kullanım da yine dava dışı üçüncü kişinin adına franchise verilen başka bir işletme tarafından gerçekleştirilen eylemler olarak nitelenebilecektir. Bu kapsamda da bir haksız fiilin varlığının söz konusu olmayacağı değerlendirilmiştir. Çünkü franchise verilmesi yoluyla (bir çeşit tacir yardımcılığıyla) dava dışı üçüncü kişinin marka ve know-how'ı kullanılmaktadır. Açıklanan düşünce ve değerlendirmeler doğrultusunda dava konusu yapılan ifadeler (fotoğraf, ilan ve bunlara ilişkin yorumlar) bakımından haksız rekabetin varlığından söz edilemeyeceği rapor edilmiştir. Türk Medeni Kanununun 6. maddesi gereğince kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesine göre ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer, davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Davacılar ve davalı arasında uyuşmazlık konusu olan vakıalara göre genel kurala uygun olarak dava dilekçesinde dayandığı vakıaları ispat yükü davacılardadır. Haksız rekabet, Türk Ticaret Kanunu’nun 54 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. TTK m. 54/2'de "Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır." biçiminde haksız rekabet oluşturan fiiller genel olarak belirtilmiştir. Haksız rekabete ilişkin genel düzenleme ve haksız rekabet hallerine ilişkin örnekleme yöntemiyle belirtilen haller kapsamında temel esas; gerçek dışı ve yanıltıcı açıklamalarda bulunmak yoluyla dürüstlük kurallarına aykırı şekilde rakipler veya tedarik edenler arasındaki ilişkinin bozulmasına ilişkindir. Bir açıklamanın gerçek dışı olup olmadığı tespit edilirken temel ölçüt söz konusu açıklamanın gerçekle bağdaşıp bağdaşmadığıyla ilgilidir1. Bu doğrultuda dosya kapsamında davacı tarafından davalının faaliyetlerinin kendisiyle ilgili olmayan fotoğrafların kullanılması suretiyle tecrübesiz olmasına karşın tecrübeli imiş gibi bir imaj yaratılarak yanıltıcılık içerdiği iddialarında bulunulduğuna dayandırıldığı , davalının savunmaları ise; davalının faaliyetlerinin dava dışı ... Rapor Araç Muayene ve Ekspertiz Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. ile akdettikleri Franchising Sözleşmesine uygun olduğu yönündedir. Dava dışı ... Rapor Araç Muayene Ekspertiz Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. ile huzurdaki davalı şirket arasında Franchising Sözleşmesi'nin akdedildiği, sözleşmenin “"tanımlar”a ilişkin 2nci maddesinde “Franchising"e ilişkin açıklamalara göre; franchise verenin belli bir süre şart ve sınırlandırmalar dahilinde standartlaşmış olan işin yönetim ve organizasyonu ile ilgili bilgi ve destek sağlamak suretiyle imtiyaz hakkına konu ticari işlerin yürütülmesini, tüketiciye sunulmasını, temin edilmesini ve kullanılmasını sağlamaya ilişkindir. Sözleşme kapsamındaki işin yürütülmesi sırasında kullanılacak olan marka “OTORAPOR” olarak belirtilmiştir. Tüm dosya kapsamına göre ;gerek davacı yanın dosyaya sunduğu ilanlar ,fotoğraf ve yorumlar ile gerek davalı savunması ve davalı ile dava dışı şirket arasındaki Franchising Sözleşmesi'nin hükümleri ve özelliği dikkate alınarak ,bilirkişi raporunun mahkememizce benimsenen gerekçesinde ,somut olaya ilişkin olarak dosya kapsamına taraflarca ibraz edilmiş belgeler ve özellikle davalının dava dışı üçüncü kişi ile akdettiği franchising sözleşmesine göre tüm kontrolün (istihdam edilen işçilerin eğitimleri, kullanacakları kıyafetler, araç muayenesine ilişkin teknik akış ve kullanılacak ekipman, tanıtım vasıtaları gibi) dava dışı marka ve know- how sahibi üçüncü kişide olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim çekişmeye konu ikinci el araç ekspertiz işleminin tüketicisi olan kişiler de esasında bir makine kontrolü ile araç durum tespiti yapıldığının farkında olan bir kitle olduğu, bu durumda davalının dava konusu yapılan eylemlerinin, dava dışı üçüncü kişinin birikimini kullanmak ve bu birikimin tanıtımını yaparken aldığı yer ve süre yetkisi kapsamında söz konusu faaliyetin akışını sürdürmek olduğu, dava dışı üçüncü kişinin kontrolü ve denetimi altında davalı tarafından gerçekleştirilen faaliyetler, bütün olarak dava dışı üçüncü kişinin bilgi ve teknik donanımının kullanımına ilişkin olması nedeniyle tüketicileri yanıltacak bir etkiye sahip olmadığı , Zaten sosyal mecra kullanımlarının da dava dışı üçüncü kişinin kontrolünde olması karşısında doğrudan davalıya atfedilebilecek bir eylemin varlığından söz edilmesi de mümkün olmadığı, Zira franchise sözleşmesi bir bütün olarak dikkate alındığında müşteri çevresi, davalıya değil franchise veren dava dışı üçüncü kişiye ait olduğu, daha eski tarihin kullanım da yine dava dışı üçüncü kişinin adına franchise verilen başka bir işletme tarafından gerçekleştirilen eylemler olarak nitelenebileceği, bu kapsamda da bir haksız fiilin varlığının söz konusu olmayacağı kabul edilerek ,dava konusu yapılan dava dilekçesine ekli olan fotoğraf, ilan ve bunlara ilişkin sosyal medyada yerini bulan yorumlar bakımından haksız rekabetin varlığından söz edilemeyeceği ,anlaşılarak sübut bulmayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcının 427,60 TL peşin harçtan mahsubu ile 187, 8 TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 30.000 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

5-Arabuluculuk bürosu tarafından yapılıp Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan, arabuluculuk son tutanağı Uyap'a eklenerek arabulucuya ödenen ücret belirlenemediğinden tarifeye göre en düşük ücret olan 3.120,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 6-HMK 333. maddesi gereğince yatırılan gider/delil avansından artan kısmın karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 27/06/2025

Katip ... e-imzalı

Hakim ... e-imzalı